I GSK 104/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną rolnika, który nie udowodnił prowadzenia uprawy słonecznika na kwiat cięty, co było warunkiem otrzymania pomocy finansowej ze środków unijnych.
Rolnik zaskarżył decyzję o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych na restrukturyzację małego gospodarstwa, twierdząc, że prowadził uprawę słonecznika na kwiat cięty. Sąd pierwszej instancji oddalił jego skargę. Rolnik w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżący nie udowodnił prowadzenia wymaganej uprawy, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych były niezasadne.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącemu drugiej raty pomocy finansowej ze środków unijnych na restrukturyzację małego gospodarstwa rolnego. Warunkiem przyznania pomocy było m.in. osiągnięcie wzrostu wartości ekonomicznej gospodarstwa oraz prowadzenie deklarowanej uprawy. W trakcie kontroli stwierdzono brak uprawy słonecznika na kwiat cięty na zadeklarowanych działkach, co było podstawą do odmowy wypłaty środków. Skarżący twierdził, że prowadził taką uprawę, czego dowodem miały być pojedyncze zasuszone pędy oraz faktury zakupu nasion i sprzedaży kwiatów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę rolnika. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, w której skarżący zarzucił m.in. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (błędne uzasadnienie wyroku WSA), naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, art. 80) przez organy obu instancji, błędy logiczne i niewłaściwą ocenę dowodów. NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że w postępowaniu o przyznanie pomocy finansowej z UE ciężar dowodu spoczywa na stronie, a przepisy k.p.a. dotyczące prawdy obiektywnej i wyczerpującego zbierania materiału dowodowego zostały zmodyfikowane. NSA stwierdził, że skarżący nie przedstawił dowodów podważających ustalenia organów co do braku uprawy słonecznika, a zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i przepisów k.p.a. były niezasadne. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko w szczególnych przypadkach, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego lub jest niemożliwe do przeprowadzenia kontroli. W tej sprawie uzasadnienie WSA było prawidłowe.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy kwestionowaniu merytorycznej poprawności uzasadnienia ani oceny stanu faktycznego przez sąd, jeśli uzasadnienie zawiera wszystkie wymagane elementy i umożliwia kontrolę instancyjną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (18)
Główne
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 art. 27 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 art. 27 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 art. 18 § pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 art. 18 § lit. c i d
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 173
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § pkt 2 lit. b i c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § pkt 1 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 5
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wybiórczą kontrolę stanu faktycznego. Naruszenie art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez organy obu instancji, polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego i ustaleniu braku uprawy słonecznika. Błąd logiczny w ocenie dowodów dotyczących uprawy słonecznika. Niewłaściwe prowadzenie postępowania dowodowego i błędna ocena dowodów przez WSA. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo wadliwości postępowania organów.
Godne uwagi sformułowania
uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne prawodawca w sposób istotny zmodyfikował reguły procesowe obowiązujące na gruncie postępowania administracyjnego nie można zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne lub też ich uzasadnienie
Skład orzekający
Joanna Wegner
przewodniczący
Beata Sobocha-Holc
sędzia
Grzegorz Dudar
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ciężaru dowodu w postępowaniu o przyznanie pomocy finansowej ze środków UE oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania o przyznanie pomocy finansowej ze środków UE w ramach PROW, z uwzględnieniem modyfikacji przepisów k.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady postępowania administracyjnego w kontekście funduszy unijnych, w szczególności ciężar dowodu i wymogi formalne skargi kasacyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Rolnik przegrał sprawę o unijne dotacje. Kluczowe okazały się dowody i formalne wymogi skargi kasacyjnej.”
Dane finansowe
WPS: 12 000 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 104/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-04-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Sobocha-Holc Grzegorz Dudar /sprawozdawca/ Joanna Wegner /przewodniczący/ Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane VIII SA/Wa 608/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-09 Skarżony organ Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 141 § 4 , art. 173, art. 174 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art 7, 77 § 1 oraz art. 80 , art. 79a oraz art. 81 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Beata Sobocha- Holc Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 608/23 w sprawie ze skargi I. Sz. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 czerwca 2023 r. nr 288/2023 w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych na restrukturyzację małych gospodarstw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od I. Sz. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z 9 listopada 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 608/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. Sz. (dalej powoływany także jako skarżący) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 czerwca 2023 r. nr 288/2023 w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł skarżący, zaskarżając go w całości. Wskazując na art. 173, art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływana jako p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie oceny stanu faktycznego w sposób budzący uzasadnione podejrzenie, iż kontrola legalności postępowania organu administracji publicznej przeprowadzona została przez sąd pierwszej instancji w sposób wybiórczy, nie uwzględniający w całości zebranego w sprawie materiału dowodowego co uniemożliwiło merytoryczną kontrolę oceny zastosowania prawa materialnego wobec wątpliwości co do zakresu rozpoznania okoliczności spornych; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły normy art 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez wyciągnięcie niewłaściwych wniosków z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w wyniku czego błędnie stwierdzono, że skarżący nie prowadził uprawy słonecznika w roku 2021 r., co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji obu instancji; 3) błąd logiczny polegający na uznaniu, że stwierdzenie w czasie kontroli występowania pojedynczych zasuszonych pędów słonecznika z resztką kwiatostanu nie dowodzi tego, że na przedmiotowej działce uprawiano w poprzednim sezonie słonecznik; 4) błąd logiczny polegający na bezpodstawnym wywodzie dotyczącym porównania wymagań jakie są stawiane glebie pod zasiew słonecznika - trudno stwierdzić z czym WSA te wymagania porównywał i skąd czerpał wiedzę na temat tych wymagań - wydaje się, że to wiedza ekspercka, która wymagałaby dowodu z opinii biegłego; 5) niewłaściwe prowadzenie postępowania dowodowego i błędną ocenę dowodów - w czasie postępowania przed WSA skarżący przedstawił kolejne dowody z dokumentów, które nie zostały przez WSA wzięte pod uwagę przy wyrokowaniu; 6) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że zgodnie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku sądu pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując z kolei do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, należy ją poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a.). Wypada przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne lub też ich uzasadnienie. Należy przy tym raz jeszcze podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia: 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 2048/08; wszystkie orzeczenia dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide: postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Podobnie rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 495/18). Przytoczenie powyższych argumentów natury ogólnej było konieczne wobec dostrzeżonych wad skargi kasacyjnej, tak w zakresie sformułowania zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do oceny, czy organy ARiMR zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu wypłaty drugiej raty pomocy finansowej w wysokości 12 000 zł ze środków unijnych. Zdaniem organów ARiMR prowadzone przez skarżącego gospodarstwo rolne nie spełniło warunku przewidzianego w § 18 pkt 2 lit. c i d rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1813, z późn, zm., dalej powoływane jako rozporządzenie wykonawcze) bowiem nie osiągnęło wzrostu wartości ekonomicznej gospodarstwa do poziomu przynajmniej 10 000 Euro oraz nie osiągnęło wzrostu wielkości ekonomicznej o co najmniej 20% w stosunku do wyjściowej wielkości ekonomicznej. Powyższe wynikało z tego, że w ramach kontroli na miejscu przeprowadzonej w kwietniu 2022 r. ustalono, że na zadeklarowanych działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,35 ha skarżący w 2021 r. nie prowadził uprawy słonecznika na kwiaty, do czego się zobowiązał. Na części ww. działek kontrolerzy stwierdzili brak użytkowania rolniczego, brak użytkowania zgodnie z praktykami dobrej kultury rolnej, brak wykonywania zabiegów agrotechnicznych takich jak przeoranie, koszenie, czy zapobieganie się rozprzestrzeniania się chwastów, liczne siewki drzew jedno i wielorocznych i krzewów, tereny częściowo podmokłe, pryzmy ziemi i karpy po usuniętych drzewach i krzewach. Z kolei zdaniem skarżącego, prowadził on na zadeklarowanych działkach innowacyjną uprawę słonecznika na kwiat, czego dowodem są stwierdzone w trakcie kontroli pojedyncze zasuszone pędy słonecznika z kwiatostanem oraz faktury zakupu nasion słonecznika ozdobnego na kwiaty z 24 stycznia 2022 r., oraz faktura sprzedaży 200 sztuk kwiatów słonecznika z dnia 30 września 2021 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w podniesionych zarzutach kasacyjnych jak i ich uzasadnieniu nie zakwestionował skutecznie ustalonego przez organy a zaakceptowanego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego. Odnosząc się do postawionych zarzutów wskazać przede wszystkim należy, że skarżący nieprawidłowo sformułował zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem w ramach tego zarzutu niedopuszczalnym jest kwestionowanie dokonanej przez sąd oceny stanu faktycznego przyjętego przez organy. We wskazanym przepisie ustawodawca określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie, w szczególności sąd pierwszej instancji przedstawił opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami ARiMR oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia sądu w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego niepełne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14). Pamiętać także należy, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować merytorycznej poprawności uzasadnienia. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa - którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych - czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi zatem do wniosku, że sąd pierwszej instancji uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Brak było również podstaw do przyjęcia zasadności zarzutu nr 2 petitum skargi kasacyjnej, jakoby sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Podkreślić przede wszystkim należy, że w myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2422, ze zm.) w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Z ust. 2 omawianego artykułu wynika zaś, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że prawodawca w sposób istotny zmodyfikował reguły procesowe obowiązujące na gruncie postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1591/18; z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1538/18, a także wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 710/17). Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1077/11). Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1733/11). Tym samym z postępowania dotyczącego przyznania płatności zostały wyłączone art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie przedstawienia dowodów świadczących o uprawnieniu strony do wnioskowanych płatności. Nie mogły zatem w przedmiotowym postępowaniu zostać przez organy naruszone wskazane w zarzutach kasacyjnych art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w kwietniu 2022 r. oraz dołączona do nich dokumentacja fotograficzna jednoznacznie wskazuje, że na zakwestionowanych działkach skarżący nie prowadził innowacyjnej produkcji słonecznika na kwiat cięty, zaś skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów podważających te ustalenia. Takimi dowodami nie są bynajmniej stwierdzone przez kontrolerów pojedyncze ususzone sadzonki słonecznika czy przedłożone przed organem faktury zakupu nasion słonecznika ze stycznia 2022 r. i sprzedaży kwiatów słonecznika z września 2021 r. Skarżący nie podważył skutecznie postawionym zarzutem ustalonego przez organy ARiMR a przyjętego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego w sprawie. Przedstawione w pkt 3-5 skargi kasacyjnej argumenty, sprowadzające się do polemiki z ustaleniami organów i sądu pierwszej instancji trudno jest uznać za podstawy kasacyjne, bowiem nie zawierają one żadnego przepisu prawa, którego ewentualnie mógłby się dopuścić sąd pierwszej instancji czy też organy. Z powyższych względów nie pozwalały one na dokonanie ich merytorycznej oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z kolei ostatni zarzut kasacyjny – naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – nie mógł podważyć legalności zaskarżonego wyroku, bowiem przepis ten ma charakter wynikowy co oznacza, że nie mógł być skutecznie podniesiony bez równoczesnego wskazania przepisów procesowych bądź materialnoprawnych naruszonych przez organy administracji (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2022 r., sygn. akt I FSK 875/18). W badanej sprawie sąd pierwszej instancji nie stwierdziwszy naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, skargę oddalił. Swoim ustaleniom dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Do naruszenia wskazanego przepisu mogłoby więc dojść wówczas, gdyby sąd pierwszej instancji uznał skargę za zasadną, a pomimo to skargę oddalił albo skargi nie uwzględnił, a mimo to uchylił zaskarżoną decyzję (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2016 r. sygn. I OSK 1162/15, wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2018 r. sygn. II FSK 113/16). Taka sytuacja jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz reprezentowanie organu na rozprawie (2700 zł).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI