I GSK 1036/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła importu ogórków z Białorusi przez spółkę E. Sp. z o.o. w W. Po dopuszczeniu towaru do obrotu, organ celny określił kwotę długu celnego w wysokości 22 829 zł, obciążając tym zabezpieczenie generalne agencji celnej. Podstawą było przekroczenie terminu na złożenie dokumentów potwierdzających sprzedaż towaru i spełnienie warunków zwolnienia zabezpieczenia, zgodnie z art. 75 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/891. Termin ten wynosił jeden miesiąc od daty sprzedaży, a dokumenty wpłynęły po terminie, mimo że sprzedaż nastąpiła 6 marca 2020 r., a ostatni dzień na złożenie dokumentów przypadał na 6 kwietnia 2020 r. Wniosek wraz z dowodami złożono 24 kwietnia 2020 r. Organ odwoławczy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznali, że termin ten jest terminem zawitym prawa materialnego, którego niedochowanie skutkuje bezwzględną utratą zabezpieczenia. Sąd I instancji odrzucił argumenty spółki dotyczące wpływu pandemii COVID-19 na niemożność terminowego złożenia dokumentów, wskazując na możliwość korzystania z poczty lub platformy e-PUAP. WSA nie uwzględnił również zarzutów naruszenia zasady proporcjonalności czy ochrony uzasadnionych oczekiwań, podkreślając, że sprawa dotyczy długu celnego, a nie VAT, i że utrata zabezpieczenia wynika wprost z przepisów unijnych. Skarga kasacyjna spółki zarzucała m.in. naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie, brak odrębnego postanowienia w przedmiocie pytań prejudycjalnych) oraz naruszenie prawa materialnego (zasada zaufania, proporcjonalności, ochrona uzasadnionych oczekiwań). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że uzasadnienie WSA było wystarczające, a zarzuty dotyczące pytań prejudycjalnych były bezzasadne, gdyż wskazane przepisy nie miały zastosowania lub nie budziły wątpliwości interpretacyjnych. NSA odrzucił również argumenty dotyczące zasady zaufania i wcześniejszej praktyki organów, wskazując na prymat zasady legalizmu i jednoznaczność przepisów prawa celnego. Sąd uznał, że termin miesięczny jest terminem prawa materialnego, a jego niedochowanie skutkuje utratą zabezpieczenia, niezależnie od okoliczności związanych z pandemią. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z uwagi na szczególnie uzasadniony przypadek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja terminów zawitych w prawie celnym UE, zastosowanie zasady legalizmu wobec zasady zaufania, wpływ pandemii COVID-19 na terminy proceduralne w prawie celnym, zasada pierwszeństwa prawa UE.
Sprawa dotyczy specyficznych przepisów UE dotyczących zabezpieczeń celnych i terminów, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych obszarach prawa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy niedotrzymanie terminu do złożenia dokumentów potwierdzających sprzedaż towaru, wymaganego do zwolnienia zabezpieczenia należności celnych, skutkuje bezwzględną utratą tego zabezpieczenia, nawet w okolicznościach pandemii COVID-19 lub wcześniejszej praktyki organów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niedotrzymanie terminu jest terminem prawa materialnego, a jego przekroczenie skutkuje utratą zabezpieczenia, niezależnie od okoliczności zewnętrznych czy wcześniejszej praktyki organów.
Uzasadnienie
Termin określony w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 jest terminem zawitym prawa materialnego. Jego niedochowanie powoduje skutek w postaci utraty zabezpieczenia, co wynika wprost z przepisów unijnych i nie zależy od woli organu. Okoliczności związane z pandemią COVID-19 ani ewentualna wcześniejsza praktyka organów nie mogą uzasadniać odstępstwa od tego przepisu.
Czy przepisy specustawy COVID-19 dotyczące zawieszenia terminów procesowych i sądowych mają zastosowanie do terminów określonych w przepisach prawa celnego Unii Europejskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy specustawy COVID-19 nie mają zastosowania do terminów określonych w prawie celnym Unii Europejskiej, które jest regulowane odrębnie i ma pierwszeństwo przed prawem krajowym w przypadku kolizji.
Uzasadnienie
Prawo celne, jako część prawa finansowego, jest odrębne od prawa administracyjnego. Ponadto, przepisy prawa UE mają pierwszeństwo przed prawem krajowym. Prawodawca unijny nie przewidział modyfikacji terminu z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 w związku z pandemią.
Czy zasada proporcjonalności i ochrona uzasadnionych oczekiwań jednostki mogą stanowić podstawę do zwolnienia zabezpieczenia celnego mimo niedochowania formalnych terminów, zwłaszcza gdy strona działała w zaufaniu do organów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada proporcjonalności i ochrona uzasadnionych oczekiwań nie mogą prowadzić do wydania rozstrzygnięcia sprzecznego z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego, takimi jak terminy zawite w prawie celnym.
Uzasadnienie
Zasada zaufania musi być wyważana z zasadą legalizmu. Błędne rozstrzygnięcie organu w innej sprawie nie zobowiązuje do powielania błędu. Utrata zabezpieczenia następuje z mocy prawa unijnego, a nie z woli organu, co wyklucza stosowanie środków nieproporcjonalnych.
Czy uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i czy należało skierować pytania prejudycjalne do TSUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uzasadnienie wyroku było wystarczające, a pytania prejudycjalne nie były zasadne, ponieważ wskazane przepisy nie miały zastosowania lub nie budziły wątpliwości interpretacyjnych.
Uzasadnienie
Uzasadnienie WSA było kompletne i czytelne, pozwalając na odtworzenie toku myślenia sądu. Pytania prejudycjalne dotyczyły przepisów (VAT, art. 42 UKC) nie mających zastosowania w sprawie lub przepisów (art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891) o jasnym brzmieniu, co wykluczało potrzebę ich skierowania do TSUE.
Przepisy (9)
Główne
Prawo celne art. 73 § ust. 1
Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
Rozporządzenie 2017/891 art. 75 § ust. 5
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011
Pomocnicze
Rozporządzenie wykonawcze 2015/2447 art. 148
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny
Rozporządzenie delegowane 2017/891 art. 75 § ust. 6
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r.
ustawa o COVID art. 15zzs § ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa o COVID art. 15zzr § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
UKC art. 42 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
UKC art. 105
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Dyrektywa VAT art. 1 § ust. 2
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odrębnego postanowienia o oddaleniu wniosku o pytania prejudycjalne i brak szczegółowego wyjaśnienia powodów odmowy. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przepisów postępowania przez organy I i II instancji (zasada zaufania, ochrona uzasadnionych oczekiwań, niewłaściwe rozpoznanie sprawy, nieprzeprowadzenie wniosków dowodowych). • Naruszenie art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy o COVID-19 poprzez uznanie, że przepisy specustawy nie mają zastosowania do prawa celnego UE. • Naruszenie prawa materialnego: art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 75 ust. 5 rozporządzenia nr 2017/891 (zasada zaufania). • Naruszenie prawa materialnego: art. 75 ust. 5 rozporządzenia nr 2017/891 poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełniła warunków zwolnienia zabezpieczenia. • Naruszenie prawa materialnego: art. 1 ust. 2 dyrektywy 2006/112/WE w zw. z art. 42 ust. 1 UKC (zasada proporcjonalności).
Godne uwagi sformułowania
termin jest terminem zawitym prawa materialnego • niedochowanie powoduje skutek w postaci utraty zabezpieczenia • zasada zaufania musi być stosowana w uwzględnieniem zasady legalizmu • jednostkowe sprawy załatwione odmiennie nie mogą być uznane za praktykę organu • błędne rozstrzygnięcie organu w innej sprawie [...] w żadnym wypadku nie zobowiązywało organu do wydania takiego samego rozstrzygnięcia w kolejnych sprawach strony • prawo celne stanowi wyspecjalizowaną dziedzinę prawa administracyjnego
Skład orzekający
Dariusz Dudra
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Grzelak
członek
Paweł Janusz Lewkowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminów zawitych w prawie celnym UE, zastosowanie zasady legalizmu wobec zasady zaufania, wpływ pandemii COVID-19 na terminy proceduralne w prawie celnym, zasada pierwszeństwa prawa UE."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów UE dotyczących zabezpieczeń celnych i terminów, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych obszarach prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa celnego – terminów i zabezpieczeń – oraz konfrontacji zasady zaufania do organów z zasadą legalizmu, co jest istotne dla praktyków. Dodatkowo, odwołanie do wpływu pandemii COVID-19 na procedury nadaje jej kontekst społeczny.
“Pandemia COVID-19 nie usprawiedliwia przekroczenia terminu w prawie celnym – NSA rozstrzyga spór o zabezpieczenie.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.