II FSK 2060/14

Naczelny Sąd Administracyjny2015-06-10
NSAubezpieczenia społeczneŚredniansa
egzekucja administracyjnaskładki ZUSzarzuty w postępowaniu egzekucyjnymrozłożenie na ratywykonanie obowiązkuprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie egzekucji składek ZUS, uznając, że zarzut wykonania obowiązku był zasadny, a kwestia rozłożenia na raty nie miała wpływu na rozstrzygnięcie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. S. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym składek ZUS. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ egzekucyjny prawidłowo uwzględnił zarzut wykonania obowiązku i umorzył postępowanie w części. Kwestia rozłożenia należności na raty, na którą powoływał się skarżący, została uznana za bezpodstawną, gdyż nie istniała stosowna umowa, a pismo ZUS nie było decyzją. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie składek ZUS. Sąd pierwszej instancji ustalił, że Dyrektor ZUS prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z lat 2000-2001. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące wykonania obowiązku oraz rozłożenia należności na raty. Organ egzekucyjny uznał zarzut wykonania obowiązku za zasadny w odniesieniu do części tytułów i umorzył postępowanie egzekucyjne, natomiast zarzut rozłożenia na raty uznał za nieuzasadniony, wskazując na brak wniosku i umowy w tym zakresie. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał te postanowienia w mocy. WSA we Wrocławiu pierwotnie uwzględnił skargę z innych względów, ale NSA uchylił ten wyrok do ponownego rozpoznania. W ponownym postępowaniu WSA oddalił skargę, uznając, że organ egzekucyjny prawidłowo uwzględnił zarzut wykonania obowiązku, a kwestia rozłożenia na raty nie miała wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż nie istniała stosowna umowa. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 190 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się do wskazań NSA z poprzedniego wyroku, oraz naruszenie prawa materialnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że poprzedni wyrok NSA nie zawierał wykładni prawa, a jedynie wskazał na potrzebę dalszej oceny materiału dowodowego. Sąd uznał, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące rozkładania należności na raty (wymagające umowy) i że uwzględnienie zarzutu wykonania obowiązku przez organ egzekucyjny było kluczowe dla rozstrzygnięcia, kończąc postępowanie egzekucyjne w tej części.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo to nie może być uznane za decyzję o rozłożeniu na raty, gdyż rozłożenie na raty następuje w formie umowy zgodnie z art. 29 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a zobowiązany nigdy nie złożył wniosku o rozłożenie na raty.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji oraz NSA uznali, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie stanowią, iż rozłożenie na raty następuje w formie umowy. Pismo ZUS z 2003 r. nie spełniało wymogów umowy ani decyzji administracyjnej w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny uznał zarzut wykonania obowiązku za zasadny na podstawie tego przepisu.

u.s.u.s. art. 29 § ust. 1a

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Rozłożenie na raty płatności należności z tytułu składek następuje wyłącznie w formie umowy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną przez NSA. NSA uznał, że w poprzednim wyroku nie dokonano wykładni prawa, a jedynie wskazano na potrzebę dalszej oceny materiału.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § § 2 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut wykonania obowiązku uregulowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne był zasadny.

Odrzucone argumenty

Zarzut rozłożenia należności na raty, oparty na piśmie ZUS z 2003 r., nie został uwzględniony, gdyż nie istniała stosowna umowa, a pismo nie było decyzją administracyjną. Naruszenie art. 190 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się do wskazań NSA z poprzedniego wyroku.

Godne uwagi sformułowania

Rozłożenie na raty płatności należności z tytułu składek następuje wyłącznie w formie umowy. Organ egzekucyjny uznał za zasadny zarzut wykonania obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi.

Skład orzekający

Jacek Brolik

przewodniczący

Tomasz Kolanowski

członek

Cezary Koziński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozkładania na raty należności z tytułu składek ZUS oraz zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji w kontekście zarzutów wykonania obowiązku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku formalnej umowy o rozłożenie na raty i interpretacji pisma ZUS jako korespondencji wewnętrznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii egzekucji należności ZUS i interpretacji dokumentów przez organy. Choć nie jest przełomowa, zawiera elementy proceduralne i faktyczne istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i ubezpieczeń społecznych.

Egzekucja ZUS: Czy pismo z ZUS to umowa o raty?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 2060/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-06-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Koziński /sprawozdawca/
Jacek Brolik /przewodniczący/
Tomasz Kolanowski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wr 7/14 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2014-02-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art.190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia WSA del. Cezary Koziński (sprawozdawca), Protokolant Maja Fabrowska, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 7/14 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
II FSK 2060/14
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 28 lutego 2014 r. o sygn. akt I SA/Wr 7/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Rozstrzygając sprawę Sąd pierwszej instancji przyjął następujący stan faktyczny:
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 28 kwietnia 2003 r., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące 2000 r. i 2001 r. W dniu 12 kwietnia 2010 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. wystawił kolejne tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] i następnie, działając jako organ egzekucyjny, dokonał na podstawie art. 79 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej powoływanej jako: "u.p.e.a."), zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu doręczono skarżącemu dnia 14 kwietnia 2010 r. Pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o "anulowanie przysłanych tytułów wykonawczych", podnosząc, "że ciążący na nim obowiązek został wykonany, cała bowiem zaległość była spłacana w comiesięcznych ratach". Powyższe pismo Dyrektor Oddziału ZUS zakwalifikował jako zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, a następnie postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. oddalił, jako nieuzasadniony, zarzut rozłożenia na raty obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr: [...], od [...] do [...] oraz oddalił, jako nieuzasadniony, zarzut wykonania obowiązku objętego tymi tytułami wykonawczymi. Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniem z tego samego dnia uznał za zasadny zarzut wykonania obowiązku, co do należności objętych tytułami od [...] do [...].
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. w postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów z dnia 26 października 2010 r. uznał względem części tytułów wykonawczych zarzut wykonania obowiązku za zasadny i umorzył w tym zakresie postępowanie egzekucyjne. Organ przyznał także, że w przypadku niektórych tytułów wykonawczych wskazano należności objęte już wcześniej innymi tytułami wykonawczymi. W odniesieniu do pozostałych tytułów wykonawczych organ uznał zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji za bezpodstawne. Oceniając zasadności zarzutu dotyczącego rozłożenia należności na raty, organ zwrócił uwagę, że postępowanie w tym zakresie jest postępowaniem wnioskowym. Wobec tego, skoro skarżący nie wystąpił z odpowiednim wnioskiem, organ nie mógł wydać w tym przedmiocie decyzji. Pismo z dnia 6 maja 2003 r., na które powołał się skarżący, było jedynie wewnętrzną informacją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozbawioną cech decyzji. Wynikało z niego wyłącznie, że należność egzekwowana będzie poprzez potrącenie z wypłacanego skarżącemu świadczenia emerytalnego. Ponadto przyznając, że faktycznie doszło do niesłusznego objęcia postępowaniem egzekucyjnym należności za okres dochodzony na podstawie uprzednio wystawionych tytułów wykonawczych, postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. organ umorzył postępowanie egzekucyjne objęte tytułami o numerach [...]. Wszystkie powyższe postanowienia zostały przez skarżącego zaskarżone.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami z dnia 24 grudnia 2010 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie uznania za zasadne zarzutów i w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podkreślił, że wszystkie postanowienia dotyczą w istocie jednej kwestii, zaś wydawanie wielu rozstrzygnięć jest sztuczne i służy jedynie komplikowaniu sprawy.
Wyrokiem z dnia 23 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 399/11, uwzględnił skargę A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Sąd uznał, że skarga jest zasadna, jednak z innych względów niż w niej podniesione. W ocenie Sądu pierwszej instancji zakażone postanowienie naruszało ogólne przepisy o postępowaniu administracyjnym wyrażone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako: "k.p.a."), w tym przede wszystkim zasadę legalizmu (art. 6 k.p.a.), praworządności, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 k.p.a.), w szczególności przez wadliwe uzasadnienie, ale także niejasne brzmienie osnowy postanowienia.
Od powyższego orzeczenia zarówno skarżący jak i Dyrektor Izby Skarbowej wywiedli skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 88/12 stwierdził, że zarzuty sformułowane w obydwu skargach kasacyjnych okazały się zasadne, w związku z czym, uwzględniając je, uchylił w całości zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Podkreślił, że stopień niespójności uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, jak też jego niedostosowanie do materiału zgromadzonego w aktach sprawy, są na tyle znaczne i oczywiste, że pozwalają mówić o uchyleniu się od kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddali skargę na wymienione na wstępie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 26.10.2010 r., nr [...] oddalił, jako nieuzasadniony, zarzut rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, objętych tytułami wykonawczymi nr od [...] oraz uznał za zasadny zarzut wykonania obowiązku uregulowania należności z tytułu ww. składek i umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że faktycznie doszło do niesłusznego objęcia postępowaniem egzekucyjnym należności za okres dochodzony na podstawie uprzednio wystawionych tytułów wykonawczych. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. stwierdził również, że w tym stanie rzeczy, po zakończeniu postępowania w sprawie rozpoznania zarzutów, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2010 r. zostanie umorzone z urzędu. Odnosząc się natomiast do zarzutu rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, objętych tytułami wykonawczymi nr od [...], organ egzekucyjny wskazał, że zaległości ciążące na A.S. są egzekwowane w ramach postępowania egzekucyjnego, a nie - jak podnosi Strona - na podstawie umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, o której mowa w art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Organ egzekucyjny podkreślił, że zobowiązany nigdy nie złożył wniosku o rozłożenie na raty spłaty ww. zaległości z tytułu składek. Odnosząc się natomiast do zarzutu wykonania obowiązku, organ egzekucyjny stwierdził, że zaległości objęte tytułami wykonawczymi o numerach od [...] zostały wyegzekwowane w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie pierwotnych tytułów wykonawczych o nr: [...] oraz [...] i w związku z tym uznał ww. zarzut za zasadny na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. To rozstrzygnięcie utrzymał w mocy Dyrektor Izby Skarbowej.
Sąd pierwszej instancji uznał, że organ egzekucyjny uwzględnił podniesiony przez zobowiązanego zarzut wykonania obowiązku i prawidłowość rozstrzygnięcia w tym zakresie nie budzi wątpliwości. Jedyną sporną kwestią jest okoliczność, czy doszło do rozłożenia na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Przy czym Sąd zauważył, że to zagadnienie pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy wobec uwzględnienia zarzutu wykonania obowiązku.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia rozłożenia na raty zaległości Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący powołuje się w tym zakresie na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. – I Inspektorat Miejski z dnia 06.05.20103 r., w którym informuje on, że dokonuje potrąceń z emerytury skarżącego kwoty 32.642,70 zł w miesięcznych ratach po 329,19 zł. Zdaniem Sądu, z materiału zgromadzonego w sprawie wynika bezspornie, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za miesiące luty-marzec i listopad-grudzień 2000 r. oraz za styczeń 2001 r. objęte tytułami wykonawczymi nr [...], są egzekwowane w ramach postępowania egzekucyjnego, a nie - jak podnosi strona - na podstawie decyzji o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Zasady na jakich ZUS umarza należności z tytułu składek oraz odracza termin ich płatności i rozkłada na raty zostały określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Sąd pierwszej instancji podkreślił przy tym, że nie stosuje się w tym zakresie nawet odpowiednio przepisów Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym zarówno w 2003 r., jak i w dacie wydania zaskarżonego postanowienia) ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Odroczenie terminu płatności może dotyczyć jedynie należności finansowanej przez płatnika składek (ust.1a powołanego art. 29 stanowi zaś, że odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy). Zobowiązany natomiast – jak wskazał Sąd pierwszej instancji - nigdy nie złożył wniosku o rozłożenie na raty spłaty ww. zaległości z tytułu składek; jego wniosek z 07.11.2001r. dotyczył jedynie umorzenia należności i został rozpatrzony negatywnie. Art. 29 ust. 1a ww. ustawy w sposób jednoznaczny stanowi, że rozłożenie na raty płatności należności z tytułu składek następuje wyłącznie w formie umowy, którą ZUS zawiera z wnioskodawcą. Przedmiotowa umowa określa warunki na jakich następuje odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek. ZUS nie udziela więc omawianej ulgi w zapłacie należności z tytułu składek w drodze decyzji administracyjnej, dlatego Sąd nie uznał, że przywołane na wstępie pismo ZUS Oddział w W. z dnia 06.05.2003 r. może być uznane za decyzję o rozłożeniu na raty bądź, bądź też informację o wydaniu takiej decyzji.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik A. S. wniósł o uchylenie wymienionego na wstępie wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm obowiązujących za obydwie instancje.
Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229. poz. 1954 ze zm.) w zw. z art. 1 § 2 w zw. z art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez niezastosowanie, w wyniku czego Sąd Administracyjny pierwszej instancji zamiast uznać otrzymany dokument jako decyzję o rozłożeniu na raty stwierdził, że nie jest to decyzja tylko wewnętrzna korespondencja ZUS, która nigdy nie została skierowana w stronę skarżącego. Powyższy błąd skutkuje nieuznaniem zarzutu rozłożenia na raty zaległości, wynikiem czego organ egzekucyjny I instancji będzie mógł kontynuować postępowanie egzekucyjne będąc związany wykładnią Sądu Administracyjnego pierwszej instancji.
Dodatkowo przedmiotowemu wyrokowi zarzucono naruszenie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez nieustosunkowanie się w całości do wskazań i ustaleń poczynionych przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił dokument ZUS z dnia 6 maja 2003 r. uznając, że jest to jedynie wewnętrzna korespondencja pomiędzy komórkami ZUS dotycząca sposobu realizacji zajęcia. Dokument oznaczony jako korespondencja wewnętrzna – jak podkreślił skarżący - nie znalazł się u niego w sposób przypadkowy, został przysłany przez ZUS na jego adres i jest sporządzony na druku firmowym ZUS-u. Żadna instytucja nie prowadzi korespondencji wewnętrznej na drukach firmowych. Żadna również instytucja w ramach jednego budynku nie wysyła pism pocztą z jednego wydziału do drugiego wydziału. Nadto za takim rozumieniem pisma, jako decyzji o rozłożeniu na raty zaległości skarżącego, przemawia fakt, że w okresie siedmiu lat nie przesyłano informacji o dalszych naliczonych odsetkach. Jedynie przysłano dodatkowe tytuły wykonawcze, które objęte były kwotą 32.642,70 zł. Na niespełna dwa miesiące przed spłaceniem całkowitej kwoty 32.642.70 zł pracownik ZUS bez pisma przewodniego przesłał zestaw 47 tytułów wykonawczych, w których były tytuły na tę samą kwotę 32.642.70 zł.
W odniesieniu do zarzuty naruszenia art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący uznał, że uzasadnienie skarżonego obecnie wyroku nie ma nic wspólnego z wymienionym artykułem, ponieważ jako takie w ogóle się nie odnosi do zaprezentowanych poglądów i wskazań przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej i nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Skarżący podniósł zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych, o których mowa w art. 174 p.p.s.a. Obrazy przepisów postępowania upatruje w pierwszym rzędzie w naruszeniu art. 190 p.p.s.a., poprzez nieustosunkowanie się w całości do wskazań i ustaleń poczynionych w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast naruszenie prawa materialnego – art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powiązał z naruszeniem art. 1 § 2 w zw. z art. 3 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 151, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. (zdanie pierwsze) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z powyższego unormowania wynika zatem, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, gdyż jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia, zmienił się stan prawny (zob. H. Knysiak-Molczyk – w. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 577).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 88/12, dokonując kwalifikacji prawnej dokumentu z dnia 6 maja 2003 r. oznaczonego nr [...] wskazał, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wrocław I Inspektorat Miejski udzielił w nim informacji, że od dnia 1 maja 2003 r. dokonuje potrąceń z emerytury skarżącego w kwocie 32642,70 zł w miesięcznych ratach po 329,19 zł. NSA zapytał - jak rozumieć zamieszczone w wymienionym piśmie stwierdzenie o dokonywaniu potrąceń "w miesięcznych ratach po 329.19 zł", wskazując jednocześnie, że Sąd pierwszej instancji w ogóle nie zastanowił się nad jego sensem, przechodząc do porządku nad kwestią podstawy prawnej zastosowania ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty. Pominął także inną, istotną okoliczność, a mianowicie fakt, że skarżący 7 listopada 2001 r. wystąpił z dalej idącym wnioskiem o umorzenie zaległości. Dalej NSA wskazał, iż niezależnie zatem od tego, czy pismo to będzie uznane za decyzję w sensie materialnym o rozłożeniu zaległości na raty, czy też tylko za informację o wydaniu decyzji w tej sprawie, w aktach sprawy brak dowodu doręczenia takiej decyzji.
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku nie dokonał żadnej wykładni prawa, lecz wskazał na niedostateczną ocenę zebranego już materiału dowodowego i dał wskazówko co do dalszego postępowania, w kontekście zarzutów podniesionych w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. NSA nie przesądził też, że sporny dokument z dnia 6 maja 2003 r. należało uznać za decyzję w sensie materialnym o rozłożeniu zaległości na raty, czy też tylko za informację o wydaniu decyzji w tej sprawie. Nakazał jedynie – zgodnie z dyspozycją art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a. - aby rozważono, jak rozumieć zamieszczone w wymienionym piśmie stwierdzenie o dokonywaniu potrąceń "w miesięcznych ratach po 329.19 zł".
Z tych względów, ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć art. 190 p.p.s.a., a co najwyżej wskazany przepis art. 153 tej ustawy, gdyż w uzasadnieniu w ogóle nie rozważył, jak rozumieć zamieszczone w wymienionym piśmie stwierdzenie. Jednakże to uchybienie procesowe nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż Sąd drugiej instancji uznał, że WSA we Wrocławiu w wyroku z 23 maja 2011 r., I SA/Wr 399/11, przede wszystkim uchylił się od kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a stopień niespójności uzasadnienia wyroku Sądu administracyjnego pierwszej instancji, jak też jego niedostosowanie do materiału zgromadzonego w aktach sprawy, było znaczne i oczywiste. Zatem istotne w sprawie było obecnie ustalenie, czy zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uznał zarzut wykonania obowiązku uregulowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i prawidłowo potwierdził umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]
W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji uznał, że zgodnie z art. 29 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozłożenie na raty płatności należności z tytułu składek następuje wyłącznie w formie umowy, którą ZUS zawiera z wnioskodawcą. ZUS nie udziela więc omawianej ulgi w zapłacie należności z tytułu składek w drodze decyzji administracyjnej, dlatego Sąd nie uznał, że przywołane na wstępie pismo ZUS Oddział w W. z dnia 6 maja 2003 r. może być uznane za decyzję o rozłożeniu na raty bądź, bądź też informację o wydaniu takiej decyzji. Stwierdził ponadto – co uznaje za słuszne Naczelny Sąd Administracyjny – że okoliczność, czy doszło do rozłożenia na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy wobec uwzględnienia zarzutu wykonania obowiązku. Sąd pierwszej instancji potwierdził, że organ egzekucyjny uwzględnił podniesiony przez zobowiązanego zarzut wykonania obowiązku i prawidłowość rozstrzygnięcia w tym zakresie nie budzi wątpliwości; wskazał, iż zaległości objęte tytułami wykonawczymi o nr [...] zostały wyegzekwowane w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie pierwotnych tytułów wykonawczych o nr: [...]
Uwzględniając zatem te okoliczności faktyczne, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z poglądem skarżącego wyrażonym w skardze kasacyjnej, że nieuznanie zarzutu rozłożenia na raty zaległości może spowodować, że organ egzekucyjny I instancji będzie mógł kontynuować postępowanie egzekucyjne. Potwierdzenie w zaskarżonym postanowieniu z dnia 24 grudnia 2010 r. wykonania obowiązku uregulowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] kończy postepowanie egzekucyjne w tym zakresie. Organ egzekucyjny, jak i Dyrektor Izby Skarbowej, uznali za zasadny zarzut wykonania obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi (art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). To świadczy o niezasadności podniesionego zarzutu naruszenia art. 33 pkt 2 ww. ustawy w zw. z art. 1 § 2 w zw. z art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i w zw. z art. 151, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI