III OSK 1396/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-21
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejtajemnicakodeks postępowania karnegoNSAWSAgranice sprawyuchylenie wyrokupostanowienie o przedstawieniu zarzutów

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd niższej instancji rozpoznał sprawę wykraczając poza jej granice.

Sprawa dotyczyła wniosku o udostępnienie informacji publicznej w postaci postanowienia o przedstawieniu zarzutów, które organ uznał za objęte klauzulą tajności. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że dostęp do informacji regulują przepisy k.p.k. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd niższej instancji rozpoznał sprawę wykraczając poza jej granice, odwołując się do okoliczności nieobjętych decyzją administracyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci postanowienia o przedstawieniu zarzutów, które organ uznał za objęte klauzulą tajności. WSA uznał, że dostęp do takich informacji regulują przepisy Kodeksu postępowania karnego, a nie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd niższej instancji naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę wykraczając poza jej granice. NSA wskazał, że uzasadnienie wyroku WSA zawierało elementy nieznajdujące potwierdzenia w aktach sprawy, odwołując się do kwestii nieobjętych decyzją administracyjną, takich jak obszerność aktu oskarżenia czy anonimizacja. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, zobowiązując go do zbadania właściwego rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny jest związany granicami sprawy administracyjnej, która była przedmiotem zaskarżonej decyzji i nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami skargi, ale nie może wykraczać poza przedmiot zaskarżenia, czyli konkretną decyzję administracyjną i jej podstawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1 i 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

u.d.i.p. art. 5 § ust. 1 i 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji.

u.p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

u.p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku uchylenia orzeczenia przez NSA, sprawa przekazywana jest do ponownego rozpoznania sądowi niższej instancji.

u.p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.

Pomocnicze

k.p.k. art. 156 § § 1, 5 i 5a

Kodeks postępowania karnego

Przepisy te regulują dostęp do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, stanowiąc przepisy szczególne wyłączające zastosowanie u.d.i.p.

k.p.k. art. 360 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wyłączenia jawności rozprawy.

k.p.k. art. 241 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy rozpowszechniania wiadomości z rozprawy prowadzonej z wyłączeniem jawności.

u.o.i.n.

Ustawa o ochronie informacji niejawnych

Reguluje zasady udostępniania informacji niejawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA rozpoznał sprawę wykraczając poza jej granice, odwołując się do okoliczności nieobjętych zaskarżoną decyzją administracyjną.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące błędnej wykładni przepisów materialnego prawa (u.d.i.p., k.p.k.) i procesowego (k.p.a.) przez WSA, które były podniesione jako zarzuty ewentualne.

Godne uwagi sformułowania

sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę wykraczając poza jej granice, odwołując się do okoliczności nieobjętych zaskarżoną decyzją administracyjną.

Skład orzekający

Ireneusz Dukiel

sprawozdawca

Olga Żurawska - Matusiak

członek

Teresa Zyglewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny i konsekwencji ich przekroczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd niższej instancji rozpoznał sprawę wykraczając poza jej granice, odwołując się do innych decyzji administracyjnych niż ta będąca przedmiotem zaskarżenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym – granic rozpoznania sprawy przez sąd. Pokazuje, jak istotne jest, aby sąd administracyjny nie wykraczał poza ramy zaskarżonej decyzji.

Sąd administracyjny przekroczył granice sprawy? NSA wyjaśnia, gdzie leży linia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1396/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ireneusz Dukiel /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1677/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-17
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1375
art. 156 § 1, 5 i 5a
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1677/21 w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dostępu do informacji publicznej I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; II. odstępuje od zasądzenia od J.J. na rzecz Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1677/21, sprostowanym postanowieniem z dnia 9 maja 2022 r., uchylił decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie (dalej jako organ odwoławczy lub organ drugiej instancji) z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie (dalej jako organ pierwszej instancji) z dnia [...] lutego 2021r., nr [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia J.J. (dalej jako strona, wnioskodawca lub skarżący) informacji publicznej (pkt 1) i zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
Wskazany wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2020 r. strona zwróciła się do organu pierwszej instancji o udostępnienie informacji publicznej w postaci aktu oskarżenia w sprawie o sygn. akt XII K 82/18 oraz takich dokumentów z akt tej sprawy, jak postanowienie o zatrzymaniu, postanowienie prokuratora o ogłoszeniu zarzutu, postanowienie sądu o tymczasowym aresztowaniu oraz postanowienie sądu o uchyleniu tymczasowego aresztowania.
W dniu [...] grudnia 2020 r. organ pierwszej instancji zawiadomił stronę, że żądane przez nią dane mają charakter informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej u.d.i.p.). Z tych powodów organ wezwał wnioskodawcę do wykazania w terminie 7 dni, że uzyskanie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego – pod rygorem wydania decyzji odmownej.
W odpowiedzi strona wyjaśniła, że w jej ocenie zawnioskowane dokumenty nie mają charakteru informacji publicznej przetworzonej, a tym samym zwalnia ją to z obowiązku wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za ich udostępnieniem. Niemniej jednak uzupełniająco podała, że ich pozyskanie wiąże się z planowaną publikacją dotyczącą działalności służb specjalnych.
Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. (później sprostowanym) organ pierwszej instancji poinformował wnioskodawcę, że w sprawie o sygn. akt XII K 82/18 nie zapadło postanowienie o zatrzymaniu oraz postanowienie o uchyleniu tymczasowego aresztowania.
Nadto decyzjami z tej samej daty organ pierwszej instancji odmówił stronie udostępnienia informacji publicznej w zakresie aktu oskarżenia oraz postanowienia sądu o uchyleniu tymczasowego aresztowania (winno być o zastosowaniu tymczasowego aresztowania – przypis NSA; decyzja nr [...]), a także w zakresie postanowienia o przedstawieniu zarzutów wydanego w sprawie PK V WZ Ds.29.2016 (decyzja nr [...]).
W ostatnim z wymienionych rozstrzygnięć, podjętym na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.), organ pierwszej instancji podkreślił, że postanowienie o przedstawieniu zarzutów objęte zostało klauzulą tajności. Wyłącza to więc możliwość jego udostępnienia w trybie u.d.i.p.
Skarżący nie zgodził się z wydaną decyzją nr [...] i wniósł od niej odwołanie.
Organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom na zasadach określonych w Konstytucji i ustawach, w tym w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Zawnioskowane przez stronę postanowienie o przedstawieniu zarzutów zostało objęte klauzulą tajności, co oznacza, że przesłanki jego ujawnienia reguluje ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 742 ze zm., dalej u.o.i.n.). Z jej postanowień wynika zaś, że informacje niejawne mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych.
Zdaniem organu drugiej instancji, w związku z tym, że tryb i zasady udostępnienia informacji objętych ochroną wynikają z przepisów u.o.i.n., nie było podstaw do udostępnienia stronie postanowienia o przedstawieniu zarzutów w reżimie u.d.i.p. Rodziło to zatem konieczność wydania decyzji odmownej, w której nie zostało zakwestionowane prawo strony do informacji publicznej, a jedynie powołano się na istniejące jego ograniczenie. Samo zaś uzasadnienie decyzji zawierało wszystkie konieczne elementy wymagane prawem i wyjaśniało motywy, jakimi kierował się organ pierwszej instancji orzekając.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona zakwestionowała wskazaną decyzję oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, zarzucając im naruszenie art. 61 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że organy obu instancji uchyliły się od prawidłowego rozpatrzenia sprawy i podania szczegółowych motywów swojego działania, w tym określenia stosownych przepisów u.o.i.n., w oparciu o które dochodzony dokument został uznany za informację niejawną. Organy nie dokonały przy tym oceny zasadności uznania przedmiotowego dokumentu za informację niejawną oraz nie wzięły pod uwagę nadrzędności prawa do informacji publicznej. Dopuściły się nadto naruszenia zasad przekonywania i pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także wskazanie organowi obowiązku udostępnienia żądanej informacji w terminie 14 dni od zwrotu akt sprawy. Wystąpił również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd Wojewódzki podkreślił, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Przy czym przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisów u.d.i.p. nie stosuje się wówczas, gdy są one sprzeczne z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej.
Powołując się dalej na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, Sąd pierwszej instancji zauważył, że regulacjami odmiennie określającymi zasady i tryb dostępu do informacji publicznych są przepisy m.in. art. 156 § 1, 5 i 5a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 534 ze zm., dalej k.p.k.). Adresowane są one do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego. Po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami, także do akt postępowania już zakończonego). Po trzecie, wskazane przepisy k.p.k. stanowią "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej.
Skoro zatem dostęp do żądanych informacji publicznych określają przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., to w sprawie nie mają zastosowania przepisy u.d.i.p.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że organ nie zbadał wyczerpująco istotnych okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą, gdyż mimo prawidłowo zebranych materiałów nie została wyjaśniona sprawa klauzuli tajności żądanych dokumentów, a w szczególności czy wyłączenie jawności rozprawy związane było z koniecznością objęcia dokumentów ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli "tajne" lub innych klauzulach określonych w przepisach u.o.i.n., czy też wynikało z innych przesłanek opisanych w art. 360 § 1 k.p.k.
Z tych przyczyn Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej u.p.p.s.a.) oraz zasądził na rzecz skarżącego należne koszty postępowania sądowego.
Formułując wskazania co do dalszego procedowania Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że organ zobowiązany będzie do uwzględnienia rozważań Sądu oraz zajęcia stanowiska w kwestii ewentualnego udostępnienia żądnych informacji w trybie k.p.k.
Z wydanym wyrokiem nie zgodził się organ drugiej instancji, który w wywiedzionej skardze kasacyjnej zakwestionował go w całości, zarzucając mu w pierwszej kolejności naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 1 u.p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym wyjściu poza granice sprawy administracyjnej będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji nr [...], polegające na uczynieniu przez Sąd przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę, tj. sprawy, w której organ odwoławczy wydał decyzję nr [...], a organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], co w konsekwencji doprowadziło do zbadania aktu administracyjnego, którego treść nie pozostawała w związku z decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie i nie mogła mieć na nią wpływu.
W przypadku nieuwzględnienia ww. zarzutu organ odwoławczy podniósł:
I) naruszenie przepisów prawa materialnego,tj.:
1) art. 1 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k., poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisów, polegającej na uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że wniosek skarżącego o udostępnienie aktu oskarżenia oraz postanowienia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania w sprawie o sygn. akt XII K 82/18, stanowi informację publiczną, która podlega udostępnieniu w trybie art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k., jako przepisu szczególnego, o którym mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., podczas gdy przepis art. 156 k.p.k. reguluje dostęp do akt sprawy, a dostępu tego nie można utożsamiać z dostępem do poszczególnych dokumentów jako informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.;
2) art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 360 § 1 k.p.k. w zw. z art. 362 k.p.k. w zw. z art. 241 § 2 k.k., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okoliczność wyłączenia jawności w sprawie o sygn. akt XII K 82/18 nie stanowi podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej, podczas gdy prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, a przykładem takiej sytuacji jest wyłączenie jawności rozprawy w trybie art. 360 § 1 k.p.k. i informacje prezentowane na rozprawie z wyłączeniem jawności objęte są tajemnicą, która ma charakter absolutny i nie jest możliwe jej uchylenie lub udzielenie zezwolenia na jej ujawnienie, a rozpowszechnienie publicznie wiadomości z rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności stanowi czyn zabroniony opisany w art. 241 § 2 k.k., co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie uwzględnił skargę na kwestionowaną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania;
II) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niedokonaniu wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się zwłaszcza w pominięciu ważnej okoliczności, że organy obu instancji wskazały, że żądane przez skarżącego dokumenty (ich treść) zostały ujawnione na rozprawie, której jawność od samego początku (od otwarcia przewodu sądowego) została wyłączona w trybie art. 360 § 1 k.p.k., a zatem Sąd pierwszej instancji niezasadnie uwzględnił skargę na kwestionowaną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ odwoławczy szczegółowo omówił powołane wyżej podstawy kasacyjne oraz wniósł o uchylenie w całości zakwestionowanego wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenie skargi, względnie uchylenie w całości zakwestionowanego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wystąpił także o sprostowanie sentencji zaskarżonego wyroku, dopuszczenie dowodu z dokumentu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 9 maja 2022 r. sprostował oczywistą omyłkę pisarską w ten sposób, że w pkt 1 sentencji wyroku w miejsce "nr [...]" wpisał "nr [...]", zaś w uzasadnieniu na stronie 1 w wierszu 6 od góry, na stronie 2 w wierszu 7 od góry, na stronie 6 w wierszu 7 od dołu, w miejsce "nr [...]" wpisał "nr [...]".
W sprawie nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie zauważyć należy, że wobec zrzeczenia się przez pełnomocnika organu odwoławczego rozpatrzenia sprawy na rozprawie oraz niewniesienia przez drugą stronę w ustawowym terminie wniosku o jej przeprowadzenie, skarga kasacyjna – na zasadzie art. 182 § 2 i 3 u.p.p.s.a. – podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 183 § 1 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 u.p.p.s.a., a nadto w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 189 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi.
Wobec tego, że skarga kasacyjna oparta została zarówno na zarzutach naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, w pierwszej kolejności należało odnieść się do tych ostatnich i ustalić, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił się podniesionego przez organ naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 1 u.p.p.s.a. Trafność skargi kasacyjnej w tym zakresie wykluczałaby bowiem możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych podniesionych w niej zarzutów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13, oraz z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).
W myśl art. 134 § 1 u.p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które w niniejszej sprawie jednak nie zachodzi.
Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 363/21, z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2728/19, oraz z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1883/21).
W niniejszej sprawie lektura uzasadnienia kwestionowanego orzeczenie nie daje pewności, że Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę w granicach wynikających z przedmiotu zaskarżenia. Zarówno w części faktycznej, jak i w motywach prawnych pojawiają się bowiem elementy, które nie znajdują potwierdzenia w aktach toczącego się postępowania. Zauważyć mianowicie należy, iż Sąd Wojewódzki opisując decyzję organu pierwszej instancji zwraca uwagę na obszerność sporządzonego aktu oskarżenia, konieczność jego anonimizacji oraz konsekwencje wyłączenia jawności rozprawy głównej. Dalej powołując się na zarzuty skargi podaje, że dotyczą one m.in. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 10 ust. 1 u.d.i.p., czy też art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Z kolei w motywach prawnych ponownie pojawia się odniesienie do kwestii wyłączenia jawności rozprawy głównej i wynikających z tego skutków dla dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy karnej. Sąd odwołuje się również do regulacji i orzecznictwa w zakresie k.p.k. Dopiero w kilku ostatnich akapitach znaleźć można nawiązanie do potrzeby wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia klauzuli tajności żądanych dokumentów.
Tymczasem w niniejszej sprawie jedyną przesłanką odmowy udostępnienia skarżącemu zawnioskowanego dokumentu w postaci postanowienia o przedstawieniu zarzutów było objęcie go właśnie klauzulą tajności, a więc ochroną wynikającą z przepisów u.o.i.n. W decyzji organu pierwszej, jak i drugiej instancji, nie ma mowy o kwestiach związanych z obszernością aktu oskarżenia, koniecznością jego anonimizacji, czy w końcu skutkami wyłączenia jawności rozprawy głównej i odmiennym trybem dostępu do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej. Inne były również zarzuty skargi wywiedzionej przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Poczynione na zakończenie uwagi względem konieczności wyjaśnienia klauzuli tajności zawnioskowanych danych oderwane są zatem niejako od głównego wątku uzasadnienia, przez co sprawiają wrażenie niespójności z resztą argumentów. I choć dopiero one wiążą się ściślej z przedmiotem toczącego się postępowania, to nie dają poczucia, że zaskarżone orzeczenie sądowe rozstrzyga sprawę zakończoną decyzją opisaną w sentencji wyroku.
Symptomatyczne pozostaje przy tym, że sama sentencja zaskarżonego wyroku, jak i jego uzasadnienie, podlegały następnie sprostowaniu na skutek błędnego oznaczenia decyzji pierwszoinstancyjnej. Nie naprawiło to mankamentów wydanego orzeczenia, a jedynie powiększyło wątpliwości względem prawidłowości rozstrzygnięcia sądowego, gdy tymczasem strony postępowania winny mieć zawsze pewność, że sąd administracyjny rozstrzygnął właściwą sprawę. Jeśli jednak motywy wyroku odwołują się w znacznej części do okoliczności faktycznych innego postępowania administracyjnego, nie sposób stwierdzić, czy tak było w istocie. Tym bardziej, że w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji, poza właściwą dla niniejszej sprawy decyzją nr [...], znajduje się również decyzja nr [...]. Jej treść jest zaś w wielu punktach zbieżna z okolicznościami faktycznymi i prawnymi powołanymi w kwestionowanym wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny, w świetle opisanego wyżej stanu faktycznego, podziela zatem zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 1 u.p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie organ miał bowiem podstawy, aby sądzić, że kwestionowany obecnie wyrok nie dotyczy sprawy zakończonej decyzją odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w przedmiocie postanowienia o przedstawieniu zarzutów.
W konsekwencji oznacza to, że niezasadnym pozostaje rozpatrzenie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, w tym także wniosku dowodowego, albowiem dotyczą one materii wykraczającej poza granice niniejszej sprawy. Organ odwoławczy ma zresztą tego świadomość, albowiem ich powołanie miało charakter ewentualny wobec głównego zarzutu skargi kasacyjnej.
Reasumując, w związku z tym, że skarga kasacyjna miała usprawiedliwioną podstawę, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego wyroku, a także przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu na zasadzie art. 185 § 1 u.p.p.s.a. (pkt I).
Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę, zobowiązany będzie do zbadania właściwego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, tj. decyzji z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], w kontekście przesłanek tam zawartych, prawidłowo przywołując – jeżeli zajdzie konieczność sporządzenia uzasadnienia – okoliczności faktyczne oraz prawne niniejszej sprawy.
Na podstawie art. 207 § 2 u.p.p.s.a. – w pkt II sentencji wyroku – odstąpiono od zasądzenia od skarżącego na rzecz organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, albowiem orzeczenie Sądu pierwszej instancji zostało uchylone z przyczyn leżących wyłącznie po stronie tego Sądu, nie zaś skarżącego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI