I GSK 1030/24

I GSK 1030/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Joanna Salachna /przewodniczący/
Piotr Kraczowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Sygn. powiązane
I SA/Gl 101/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-03-27
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 101/24 w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 października 2023 r. nr 020000/71/2023-RED-POST-2529-KZ w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2. zasądza od S. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) wyrokiem z 27 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 101/24 – w wyniku rozpoznania skargi S. K. (dalej: zobowiązany) na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład, wierzyciel) z 31 października 2023 r. nr 020000/71/2023-RED-POST-2529-KZ w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym – uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu z 18 lipca 2023 r. nr 020000/71/2023-RED-POST-1771-KZ.
WSA orzekał w następującym stanie sprawy.
Zobowiązany pismem z 2 sierpnia 2023 r. zakwestionował wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od TW4020223002456 do TW4020223002473 podnosząc, że obowiązek wynikający z ww. tytułów wykonawczych nie istnieje oraz brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny oraz, że należności uległy przedawnieniu.
Wierzyciel postanowieniem z 18 lipca 2023 r. oddalił zarzut, uznając że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało wszczęte prawidłowo, tj. na podstawie prawomocnej decyzji z 28 lutego 2020 r. nr 020271DZPDK20/000200, określającej wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 10/2015 -9/2017.
Na ww. postanowienie zobowiązany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, które Zakład rozpoznał postanowieniem z 31 października 2023 r. utrzymującym w mocy postanowienie z 18 lipca 2023 r. W podstawie prawnej tego postanowienia wskazano na przepisy: art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c oraz art. 34 § 3 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej: upea), art. 83 ust. 4 i art. 83c ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2022 r. poz. 1009 ze zm.; dalej: usus) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: kpa).
W uzasadnieniu postanowienia Zakład wskazał, że 14 listopada 2017 r. doręczył zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania z 9 listopada 2017 r. w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 10/2015 - 9/2017. Była to pierwsza czynność, która informowała zobowiązanego o zadłużeniu.
Zawiadomienie zostało wystawione w celu wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia. Decyzja stanowi natomiast podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Decyzję nr 020271DZPDK20/000200 wydano 28 lutego 2020 r. Określa ona wysokość zadłużenia i stanowi podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Decyzja jest zgodna z przepisami prawa, została wydana na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 32 usus. Zobowiązany został w niej poinformowany o konieczności zapłaty zadłużenia i uprzedzony o dalszych działaniach, jakie zostaną podjęte w przypadku braku ich spłaty.
Od powyższej decyzji zobowiązany złożył odwołanie, które wyrokiem z 14 lipca 2020 r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej (sygn. akt VI U 332/20) oddalił. Z kolei apelacja zobowiązanego, została oddalona wyrokiem z 21 października 2021 r. (sygn. akt III AUa 2075/20). Sąd Najwyższy postanowieniem z 22 lutego 2023 r. odmówił również przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wobec powyższego decyzja z 28 lutego 2020 r. stała się prawomocna.
W ocenie Zakładu, zgodnie z powyższymi czynnościami, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 14 listopada 2017 r., czyli od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania przed wydaniem decyzji o wysokości zadłużenia do 21 października 2021 r., czyli do uprawomocnienia się decyzji zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego. Kolejny okres zawieszenia nastąpił od 26 czerwca 2023 r., tj. od daty doręczenia tytułów wykonawczych i trwa nadal. Tak więc należności, które Zakład skierował do egzekucji, nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.
Zakład wyjaśnił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przy obliczaniu biegu terminu przedawnienia, należy mieć na uwadze art. 24 ust. 5b usus, z którego wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Po ustaniu okoliczności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia, biegnie on dalej, a czasu, w którym bieg ten był zawieszony, nie wlicza się do okresu przedawnienia. Wynika z tego, że okres przedawnienia należności z tytułu składek ulega wydłużeniu o czas od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Zakład podniósł, że w stosunku do zobowiązanego zaszły okoliczności wpływające na zawieszenie biegu terminu przedawnienia ww. składek, bowiem Zakład podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek przed upływem terminu ich przedawnienia. Czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, który to tytuł musi zostać następnie doręczony zobowiązanemu. Jednakże wskazano, że za czynności takie mogą być uznane również inne czynności jak orzeczenia, tj. decyzje i pisma kierowane do strony, jeżeli z ich treści czy uzasadnienia wynika, że zmierzają one do ściągnięcia należności. W przedmiotowej sprawie za takie pismo należy uznać zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Konsekwencją tej czynności wierzyciela jest zawieszenie biegu terminu przedawnienia, od dnia odbioru przez zobowiązanego zawiadomienia.
Podsumowując, Zakład wskazał, że bieg terminu przedawnienia w stosunku do należności z tytułu składek uległ zawieszeniu i będzie zawieszony do dnia zakończenia prowadzonego wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.
W skardze na ww. postanowienie Zakładu zobowiązany zarzucił naruszenie:
- art. 7 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności zaniechanie ustalenia czy decyzja z 27 września 2023 r. określająca obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym w okresie od 6 września 2013 r. - 31 października 2017 r., a więc w okresie za jaki jest prowadzona egzekucja jest decyzją prawomocną;
- art. 77 § 1 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie faktu, że od decyzji z 27 września 2023 r. złożył odwołanie, a sprawa nadal jest w toku;
- art. 124 § 2 i art. 126 w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez niewystarczające i zbyt lakoniczne uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności brak wskazania konkretnych okresów zawieszenia biegu terminów przedawnienia;
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa, przez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia I instancji;
- art. 33 § 2 pkt 1 i 6 upea, przez przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki do zgłoszenia przedmiotowych zarzutów i uznanie, że obowiązek istnieje i jest wymagalny, a egzekucja jest dopuszczalna.
Zaskarżonym wyrokiem WSA uwzględnił skargę zobowiązanego uchylając postanowienia Zakładu obu instancji, uznając za zasadny zarzut, że obowiązek podlegający egzekucji wygasł.
WSA wskazał, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4 usus.). Zgodnie z art. 24 ust. 5b usus – bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei z art. 24 ust. 5f usus wynika, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Zakład wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Skarżącemu doręczono 14 listopada 2017 r. zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 9 listopada 2017 r. Decyzja w tej sprawie została wydana 28 lutego 2020 r. Postępowanie dotyczące określenia skarżącemu wysokości należności w zakresie wymienionych tytułów zostało zakończone na skutek wydania 21 października 2021 r. wyroku przez Sąd Apelacyjny w Katowicach w sprawie o sygn. III AUa 2075/20.
WSA powołał się na poglądy wyrażone w wyrokach WSA w Warszawie z 12 października 2018 r., sygn. V SA/Wa 237/18 i WSA we Wrocławiu z 16 stycznia 2020 r., sygn. III SA/Wr 272/19, że katalog wymienionych w art. 24 ust. 5f usus decyzji, tj. ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, jest katalogiem zamkniętym. Gdyby było inaczej, tj. gdyby ustawodawca przewidział w nim otwarty katalog decyzji Zakładu, to posłużyłby się zwrotem sygnalizującym, że jedynie przykładowo podaje rodzaje decyzji Zakładu. Oznacza to, że art. 24 ust. 5f usus nie można wykładać w sposób, którego skutkiem będzie rozszerzenie katalogu o jakiekolwiek inne decyzje w nim niewymienione. W świetle powyższego decyzja z 28 lutego 2020 r. nie może zostać zaliczona do żadnego z trzech rodzajów decyzji wymienionych w art. 24 ust. 5f usus. Treść sentencji i uzasadnienia tej decyzji prowadzi do wniosku, że nie jest to ani decyzja ustalająca obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, ani decyzja ustalająca podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ani też decyzja ustalająca obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Tym samym, wszczęcie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją, nie mogło spowodować zawieszenia biegu terminu przedawnienia nieopłaconych przez skarżącego składek.
Zgodnie z art. 24 ust. 5b usus bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b usus, należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Zatem np. wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 upea) nie można uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Dodatkowo przepis stanowi, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje wyłącznie wskutek czynności, o której dłużnik został zawiadomiony, a contrario zatem samo podjęcie czynności egzekucyjnej bez zawiadomienia o niej dłużnika, nie skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Istotna zatem jest data zawiadomienia dłużnika o podjęciu wobec niego pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. W niniejszej sprawie o podjęciu pierwszej czynności zmierzającej stricte do wyegzekwowania należności z tytułu składek, dłużnik został zawiadomiony 28 czerwca 2023 r. na skutek doręczenia tytułów wykonawczych, kiedy objęte nimi należności uległy już przedawnieniu, ostatnia należność z tytułu składek za wrzesień 2017 r. wymagalna była w październiku 2017 r., uległa zadem przedawnieniu w październiku 2022 r.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: ppsa), orzekł o uchyleniu postanowień Zakładu obu instancji.
Skargę kasacyjną od wyroku wniósł Zakład, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5b i ust. 5f usus przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż należności z tytułu składek objęte tytułami egzekucyjnymi uległy przedawnieniu, gdyż decyzja o wysokości nieopłaconych składek wydana na skarżącego 28 lutego 2020 r. nie mieści się w katalogu decyzji wymienionych w art. 24 ust. 5f usus jako ustalającej obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia, a o podjęciu pierwszej czynności zmierzającej stricte do wyegzekwowania należności z tytułu składek dłużnik został zawiadomiony 28 czerwca 2023 r. na skutek doręczenia tytułów wykonawczych, kiedy objęte nimi należności uległy już przedawnieniu, ostatnia bowiem należność z tytułu składek za wrzesień 2017 r. wymagalna była w październiku 2017 r., uległa zatem przedawnieniu w październiku 2022 r.
Zakład wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania w całości i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Jednocześnie Zakład oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Zobowiązany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Zakładu na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a skarżący nie zażądał jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 ppsa – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 ppsa).
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 24 ust. 5b i ust. 5f usus, polegające na uznaniu, że należności z tytułu składek objęte tytułami egzekucyjnymi uległy przedawnieniu, gdyż decyzja o wysokości nieopłaconych składek wydana 28 lutego 2020 r. nie mieści się w katalogu decyzji wymienionych w art. 24 ust. 5f usus jako ustalającej obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia, a o podjęciu pierwszej czynności zmierzającej stricte do wyegzekwowania należności z tytułu składek dłużnik został zawiadomiony 28 czerwca 2023 r. na skutek doręczenia tytułów wykonawczych, kiedy objęte nimi należności uległy już przedawnieniu, ostatnia bowiem należność z tytułu składek za wrzesień 2017 r. wymagalna była w październiku 2017 r., uległa przedawnieniu w październiku 2022 r.
Powyższe zarzuty mają usprawiedliwione podstawy, co do wykładni i niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 24 ust. 5f usus.
W myśl art. 24 ust. 5f usus – bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Zakład prawidłowo kwestionuje błędną wykładnię WSA przepisu art. 24 ust. 5f usus.
Jak przyjęto bowiem w orzecznictwie sądów powszechnych, właściwych do rozpoznawania odwołań od tego rodzaju decyzji, "Deklaratoryjna decyzja stwierdzająca (jak w niniejszej sprawie), że dany podmiot jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz określająca kwotę zaległości składkowych ma charakter porządkujący i jest decyzją ustalającą obowiązek opłacenia składek w konkretnej kwocie, skierowaną do danego płatnika i dlatego ma do niej zastosowanie art. 24 ust. 5f ustawy systemowej" (vide: wyroki Sądu Najwyższego: z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I USKP 16/23, z 19 maja 2021 r., sygn. akt II USKP 53/21, dostępne w internetowej bazie orzeczeń SN, https://www.sn.pl).
W glosie do wyroku Sądu Najwyższego z 19 maja 2021 r., sygn. akt II USKP 53/21 (glosa J. Szyjewska-Bagińska, Postępowanie zawieszające bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek na podstawie art. 24 ust. 5f usus; pub. OSP 2022/12/108) trafnie wskazano, co skład orzekający w niniejszej sprawie przyjmuje za pogląd własny, że "Istotą wszelkich regulacji dotyczących warunków ponoszenia szeroko rozumianych danin publicznych jest konieczność zachowania dwustronnej uczciwości. Skoro płatnik składek nie wykonuje swoich ustawowych obowiązków lub wykonuje w sposób niewłaściwy, organ rentowy ma obowiązek, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (administracyjnego), wydać decyzję ustalającą obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia. Na czas trwania tego postępowania administracyjnego (wyjaśniającego) do dnia, w którym decyzja ustalająca staje się prawomocna, bieg terminu przedawnienia został zawieszony. Wydana przez ZUS decyzja od daty jej uprawomocnienia wiąże organ rentowy oraz płatnika składek. Ponadto stanowi podstawę dla organu rentowego dokonania na koncie ubezpieczonego i płatnika składek zmian (jeżeli zmian nie dokona płatnik składek), może być także podstawą wszczęcia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania od płatnika składek zapłaty należności. (...) decyzje ZUS mają charakter deklaratoryjny, a zarazem porządkujący. Niemniej jednak na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych należy stwierdzić, że rozróżnienie decyzji na ustalające i określające lub deklaratoryjne i konstytutywne, w kontekście interpretacji art. 24 ust. 5f ustawy systemowej, nie ma żadnego znaczenia. Cechą wspólną decyzji wyszczególnionych w tym przepisie jest okoliczność, że ZUS, wydając wspomniane decyzje, wykonuje ustawowe zadania płatnika składek, działając niejako w jego "zastępstwie", czego nie musiałby czynić, gdyby płatnik wykonał swoje obowiązki w sposób prawidłowy. Ta okoliczność przesądza o zawieszającym charakterze postępowań administracyjnych prowadzonych w celu ich wydania, w rozumieniu art. 24 ust. 5f ustawy systemowej".
W świetle powyższego, błędny jest pogląd WSA, że decyzja Zakładu z 28 lutego 2020 r. nie może zostać zaliczona do żadnego z trzech rodzajów decyzji wymienionych w art. 24 ust. 5f usus. Oznacza to, że WSA nieprawidłowo przyjął, że wszczęcie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Zakładu z 28 lutego 2020 r., nie mogło spowodować zawieszenia biegu terminu przedawnienia nieopłaconych przez zobowiązanego składek.
W konsekwencji przyjąć należy, że od dnia wszczęcia postępowania z 9 listopada 2017 r. w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 10/2015 - 9/2017 do chwili uprawomocnienia się decyzji Zakładu z 28 lutego 2020 r. (tj. 21 października 2021 r.) wskutek orzeczeń sądowych, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu na podstawie art. 24 ust. 5f usus.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 24 ust. 5b usus.
Zgodnie z tym przepisem – bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
W tym zakresie podziela poglądy przywołane przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, tj. zawarte w wyrokach NSA z 9 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1210/21 i z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1450/19; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z których wynika, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b usus, należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Zatem np. wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 upea) nie można uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych.
Niemniej jednak uznanie zarzutu naruszenia art. 24 ust. 5b usus jako błędny, nie oznacza, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Wynika to z uwzględniania zarzuty naruszenia art. 24 ust. 5f usus. Są to bowiem niezależne od siebie podstawy zawieszenia biegu 5-letniego terminu przedawnienia.
Podsumowując, ponownie rozpatrując sprawę WSA zbada skargę zobowiązanego przyjmując wykładnię art. 24 ust. 5f usus przedstawioną przez sąd kasacyjny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 wyroku, na mocy art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona na rzecz Zakładu kwota stanowi wynagrodzenie radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który reprezentował wcześniej organ w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.