I GSK 1027/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-26
NSAAdministracyjneWysokansa
dotacja oświatowaszkoła niepublicznafinansowanie oświatyPrawo oświatoweustawa o finansowaniu zadań oświatowychKonstytucjaprawo do wykształceniaNSAskarga kasacyjnakoszty postępowania

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie dotyczącej ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej, uznając, że kwota dotacji nie musi pokrywać wszystkich kosztów działalności szkoły niepublicznej.

Spółka A Sp. z o.o. zaskarżyła wyrok WSA, który oddalił jej skargę na czynność Prezydenta Miasta Poznania w sprawie ustalenia wysokości dotacji oświatowej. Spółka argumentowała, że kwota dotacji (niecałe 3 zł na słuchacza) jest iluzoryczna i nie pozwala na prowadzenie działalności oświatowej, naruszając tym samym prawo do równego dostępu do wykształcenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że Konstytucja nie nakłada obowiązku finansowania szkół niepublicznych w takim samym stopniu jak szkół publicznych, a prawo do wyboru szkoły niepublicznej nie jest równoznaczne z prawem do jej pełnego finansowania przez państwo.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę spółki na czynność Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej. Spółka zarzucała Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędną ocenę materiału dowodowego i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących finansowania zadań oświatowych. Głównym argumentem skarżącej było to, że ustalona przez organ dotacja w kwocie niecałych 3 zł miesięcznie na słuchacza jest iluzoryczna i nie pozwala na prowadzenie działalności oświatowej, co narusza konstytucyjne prawo do równego dostępu do wykształcenia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna musi spełniać wymogi formalne, a zarzuty muszą być precyzyjnie sformułowane i uzasadnione. W odniesieniu do zarzutów procesowych, sąd stwierdził brak konkretnego wskazania naruszeń przepisów p.p.s.a. i ich wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów materialnoprawnych, NSA wyjaśnił, że Konstytucja RP nie nakłada na władze publiczne obowiązku finansowania szkół niepublicznych w takim samym zakresie jak szkół publicznych. Zasada powszechnego i równego dostępu do wykształcenia realizowana jest m.in. poprzez systemy indywidualnej pomocy dla uczniów, a nie poprzez pełne finansowanie szkół niepublicznych. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że możliwe jest zróżnicowanie stopnia zaangażowania państwa w finansowanie szkół niepublicznych. W konsekwencji, ustalenie dotacji w kwocie zgodnej z przepisami ustawy nie narusza Konstytucji. Sąd zasądził od spółki na rzecz Prezydenta Miasta Poznania zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, kwota dotacji dla szkół niepublicznych nie musi pokrywać wszystkich kosztów ich działalności, a prawo do wyboru szkoły niepublicznej nie jest równoznaczne z prawem do jej pełnego finansowania przez państwo.

Uzasadnienie

Konstytucja RP nie nakłada obowiązku finansowania szkół niepublicznych w takim samym zakresie jak szkół publicznych. Zasada powszechnego i równego dostępu do wykształcenia realizowana jest m.in. poprzez indywidualną pomoc dla uczniów, a nie pełne finansowanie szkół niepublicznych. Możliwe jest zróżnicowanie stopnia zaangażowania państwa w finansowanie szkół niepublicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (30)

Główne

Konstytucja RP art. 70 § ust. 3 zdanie drugie

Konstytucja Rzeczypospolitej Polski

Konstytucja RP art. 70 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polski

Pomocnicze

u.f.z.o. art. 26 § § 2

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 33 § ust. 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 47

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 26 § § 2

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 33 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 47

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

u.p.o. art. 1 § ust. 1, 3, 4, 9, 10, 11, 14

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

u.p.o. art. 10

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

u.p.o. art. 11

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

u.p.o. art. 170 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

rozporządzenie MEN art. 3 § § 3

Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z 22 grudnia 2022r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 150

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie MS art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polski

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polski

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polski

u.d.j.s.t. art. 28 § ust. 6

Ustawa z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Kwota dotacji oświatowej jest iluzoryczna i nie pozwala na prowadzenie działalności. Ustalenie stawki dotacji narusza prawo do równego dostępu do wykształcenia. Sąd I instancji nie zbadał konstytucyjności przepisów rozporządzenia. Działalność skarżącej nie jest działalnością komercyjną.

Godne uwagi sformułowania

kwota ta nie pozwala na pokrycie w zasadzie żadnych wydatków związanych z procesem kształcenia słuchacza nie jest obarczone błędem stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że większość takich uczelni ma ściśle komercyjny charakter z art. 70 ust.3 Konstytucji RP nie wynika prawo podmiotowe szkół niepublicznych do uzyskania środków na całość ich działalności podstawowa odpowiedzialność za ich gospodarkę finansową spoczywa na ich założycielach nie narusza art. 70 ust. 3 Konstytucji RP ustalenie dotacji dla szkoły niepublicznej w kwocie zgodnej z przepisami u.f.z.o. Na władzy publicznej nie ciąży bowiem – jak już wcześniej wskazano – obowiązek finansowania działalności szkół niepublicznych w takim samym lub zbliżonym zakresie jak w odniesieniu do szkół publicznych.

Skład orzekający

Małgorzata Grzelak

przewodniczący

Dariusz Dudra

sędzia

Izabella Janson

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących finansowania szkół niepublicznych i ich relacji do Konstytucji RP, w szczególności zasady równego dostępu do wykształcenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji szkół niepublicznych i sposobu naliczania dotacji oświatowej na podstawie obowiązujących przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowania edukacji niepublicznej i potencjalnego konfliktu z konstytucyjnym prawem do równego dostępu do wykształcenia, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców.

Czy 3 zł dotacji na ucznia to gwarancja wykształcenia? NSA rozstrzyga spór o finansowanie szkół niepublicznych.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1027/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra
Izabella Janson /sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2082
art. 26 § 2, art. 33 ust. 1, art. 47;
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 26 § 2, art. 33 ust. 1, art. 47;
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Po 167/23 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w Ł. na czynność Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2023 r. w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A Sp. z o.o. w Ł. na rzecz Prezydenta Miasta Poznania 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 16 czerwca 2023r., sygn. akt III SA/Po 167/23 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. Sp. z o.o. w Ł. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na czynność Prezydenta Miasta Poznania z 20 stycznia 2023r. (dalej też: "organ", "Prezydent") w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji.
W skardze kasacyjnej Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, zasądzenie kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 150 p.p.s.a., art. 133 §1 p.p.s.a. w zw. z 134 §1 p.p.s.a. poprzez dokonanie przez Sąd sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że:
a) ustalenie kwoty dotacji oświatowej na poziomie niecałych 3 zł miesięcznie na słuchacza nie stanowi pozornego finansowania działalności oświatowej szkół, gdyż organ jest zobowiązany jedynie do częściowego finansowania działalności szkoły, w sytuacji gdy kwota ta nie pozwala na pokrycie w zasadzie żadnych wydatków związanych z procesem kształcenia słuchacza, zatem nie może zostać uznana, za jakiekolwiek finansowanie działalności szkoły,
b) działalność skarżącej jest działalnością komercyjną, a zatem skarżąca winna liczyć się z ryzykiem niepowodzenia finansowego, w sytuacji gdy zgodnie z art. 170 §1 ustawy prawo oświatowe prowadzenie szkół nie jest działalnością gospodarczą, a skarżąca prowadząc je realizuje zadanie publiczne, co Sąd całkowicie pominął przy rozpoznawaniu skargi,
c) ustalony przez ustawodawcę system premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów, z całkowitym pominięciem faktu, iż ustawodawca w żaden sposób nie zagwarantował, iż taki system dotowania szkół zostanie utrzymany przez najbliższe lata, a w konsekwencji istnieje uzasadnione ryzyko, że system ten zostanie zmieniony, a tzw. "dotacja za efekt" ulegnie pomniejszeniu, co w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 26 §2 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z 27 października 2017r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U.2022.2082 t.j. z 2022.10.11, dalej: "u.f.z.o".) w zw. z art. 1 ust. 1 , 3, 4, 9, 10,11, 14, art. 10 art. 11 i art. 170 §1 ustawy z 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (Dz.U.2021.1082 t.j. z 2021.06.17 dalej: " u.p.o.") w związku z §3 Rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 22 grudnia 2022r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 (dalej też: "rozporządzenie", "rozporządzenie MEN") w zw. z załącznikiem do tego rozporządzenia, poprzez błędne przyjęcie, iż prawidłowe było ustalenie miesięcznej stawki dotacji na 1 słuchacza w kwocie niecałych 3 zł, mimo iż taka wysokość dotacji oświatowej stanowi jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły, która nie może prowadzić działalności gospodarczej, a w konsekwencji pozyskiwać środków na kredytowanie działalności szkoły;
b) art. 70 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski z 2 kwietnia 1997r. (Dz.U.1997.78.483 z 1997.07.16, dalej: "Konstytucja"), poprzez uznanie, iż ustalenie stawki dotacji w kwocie, która nie pozwala na prowadzenie kształcenia, nie stanowi naruszenia prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia, w sytuacji gdy takie ustalenie stawki dotacji nie pozwala na prowadzenie działalności oświatowej, a w konsekwencji ogranicza dostęp obywateli do wykształcenia;
c) art. 2, art. 7 w zw. z art. 70 Konstytucji, poprzez uznanie, iż ustalenie na mocy § 3 Rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 22 grudnia 2022r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 w zw. z załącznikiem, do tego Rozporządzenia stawki dotacji w kwocie, na poziomie poniżej 3 zł stanowi dopuszczalną formę realizacji ustawowych obowiązków finansowania zadań oświatowych, w sytuacji gdy dotacja w takiej kwocie nie pozwala na pokrycie jakichkolwiek wydatków szkoły, a w konsekwencji uniemożliwia jej funkcjonowanie.
d) art. 178 §1 Konstytucji poprzez niezbadanie konstytucyjności przepisów Rozporządzenia, podczas gdy Sądy podległe są Konstytucji, zatem winny weryfikować z urzędu konstytucyjność badanych przepisów.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta Poznania wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że problem prawny tożsamy jak w niniejszej sprawie był przedmiotem oceny NSA w wyrokach z 30 stycznia 2024r. w sprawach: I GSK 1060/23, I GSK 1142/23 oraz I GSK 1248/23.
W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela zawartą tam argumentację, a ocenę prawną wyrażoną w powołanych orzeczeniach w pełni aprobuje, stąd też w dalszej części uzasadnienia będzie posługiwał się argumentacją zbieżną z tą, która została przedstawiona w powyższych wyrokach.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach.
Ze względu na zakres i konstrukcję zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy Sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez Sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczenia wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także – co istotne – wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny.
Z punktu widzenia przedstawionych uwag na uwzględnienie nie mógł zasługiwać zarzut wskazany w pkt I ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to: art. 150 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej zarzucając Sądowi I instancji dokonanie oceny materiału dowodowego "sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego" kwestionuje głównie i w istocie słuszność obowiązującego systemu dotowania jednostek oświaty niepublicznej (lit. a) i c) w ramach tego zarzutu). Jednocześnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do naruszenia ww. przepisów p.p.s.a. poprzez skonkretyzowanie na czym owe naruszenia miałyby polegać oraz wymagane wskazanie potencjalnej istotności ich wpływu na wynik zapadłego rozstrzygnięcia. Taki stan rzeczy uniemożliwia dokonanie merytorycznej oceny zarzutu w tym zakresie.
W ramach powyższego zarzutu skarżąca kasacyjnie wskazuje także, że wbrew ustaleniu Sądu I instancji, działalność skarżącej nie jest działalnością komercyjną (gospodarczą). Także i w tym zakresie uzasadnienie skargi kasacyjnej nie spełnia warunków, o których mowa była na wstępie, więc już tylko z przyczyn formalnych niemożliwe było ustosunkowanie się do niego. Niezależnie jednak od tego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że choć rację ma strona, iż prowadzenie szkół (również niepublicznych) nie jest działalnością gospodarczą, to jednak większość takich szkół jest w części finansowana przez uczniów, którzy ponoszą ustalone czesne. Zatem nie jest obarczone błędem stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że większość takich uczelni ma ściśle komercyjny charakter. Również w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego wydanych na gruncie przepisów dotyczących szeroko rzecz ujmując finansowania uczelni (szkół) publicznych i niepublicznych wyraźnie rozróżnia się te dwa rodzaje placówek wskazując m.in. na to, że z art. 70 ust.3 Konstytucji RP nie wynika prawo podmiotowe szkół niepublicznych do uzyskania środków na całość ich działalności, a w założeniu szkoły niepubliczne mają być finansowane w mniejszym stopniu ze środków budżetu państwa niż szkoły publiczne ponieważ podstawowa odpowiedzialność za ich gospodarkę finansową spoczywa na ich założycielach.
Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazane w pkt II ppkt a), b) i c) petitum skargi kasacyjnej (wskazane jako zarzuty naruszenia prawa materialnego).
W odniesieniu do pierwszego z zarzutów w ramach którego powiązano art. 26 § 2 (powinno być: ust. 2) u.f.u.z.o. z art. 33 ust. 1 tej ustawy oraz w zw. z art. 1 ust. 1, 3, 4, 9, 10, 11, 14, art. 10, art. 11 i art. 170 § 1 (powinno być: ust. 1) u.p.o. oraz w zw. z § 3 rozporządzenia MEN i podniesiono, że błędne było przyjęcie prawidłowości ustalenia miesięcznej stawki dotacji z uwagi na "jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły, która nie może prowadzić działalności gospodarczej" Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności wskazuje na istotną jego wadę konstrukcyjną oraz braki wymaganego uzasadnienia w jego zakresie. Mianowicie art. 33 ust. 1 u.f.u.z.o. składa się z kilku jednostek redakcyjnych, a ponadto dotyczy przekazywania ustalonej już kwoty dotacji (a nie zasad ustalania wysokości należnej dotacji). W uzasadnieniu zaś nie nawiązano w żaden sposób do ewentualnego naruszenia prawa przez WSA w zakresie tej regulacji. Z kolei w odniesieniu do wymienionych przepisów u.p.o. w uzasadnieniu, za wyjątkiem przywołania art. 170 ust. 1, brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia ich naruszenia. Analogiczna uwaga dotyczy powołanego przepisu § 3 rozporządzenia MEN. Należy także zauważyć, że przedmiotowy zarzut nie odnosi się w istocie do błędnego zastosowania regulacji, na podstawie których ustalono wysokość dotacji, ale do kwestionowania ich słuszności z uwagi na uwarunkowania prowadzenia działalności oświatowej przez podmiot niepubliczny. Mając te względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł dokonać merytorycznej oceny zarzutu.
Pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego oparto na przepisach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Okazały się one nieusprawiedliwione.
Nietrafny jest zarzut niezbadania konstytucyjności przepisów rozporządzenia MEN (zarzut z pkt II. lit. d) petitum skargi kasacyjnej). Pomijając fakt, iż jego sformułowanie zdaje się świadczyć o jego procesowej naturze, wskazać należy, że orzekając w sprawie sędzia nie jest związany przepisami rozporządzenia, co wynika z treści art. 178 ust. 1 Konstytucji. Przedmiotowe rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji zamieszczonej w art. 28 ust. 6 ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Sąd zaś badający sprawę dokonał oceny obowiązujących w jej przedmiocie regulacji z punktu widzenia unormowań konstytucyjnych.
Niezasadny jest zarzut skazany w pkt II lit. b) petitum skargi kasacyjnej.
Wskazany w nim przepis art. 70 ust. 4 Konstytucji RP nie odnosi się bowiem do kwestii dofinansowania podmiotów prowadzących niepubliczne jednostki oświatowe. Zgodnie z przywołaną regulacją władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa. Zasada pomocy dla uczniów i studentów jest korelatem zasady powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. Jednak owa określona ustawą pomoc – co wyraźnie wynika z omawianego przepisu – ma mieć charakter indywidualny, adresowana jest więc bezpośrednio do osób pobierających naukę, a nie do instytucji naukę tę świadczących/organów prowadzących szkoły (zob. L. Garlicki, M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Wydawnictwo Sejmowe, warszawa 2016, teza 15 do art. 70 i przywołane tam orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego).
Nieusprawiedliwiony okazał się także zarzut zawarty w pkt II lit. c) petitum skargi kasacyjnej.
Artykuł 70 Konstytucji RP wprowadza zasadę trójszczeblowości oraz dwusektorowości szkolnictwa. Ta ostatnia wymaga "– by obok systemu szkolnictwa publicznego istniała możliwość tworzenia i rozwijania systemu szkolnictwa niepublicznego. Istnienie dwusektorowego szkolnictwa jest warunkiem sine qua non realizacji dwóch praw wskazanych w art. 70 ust. 3, a mianowicie prawa rodziców do wyboru dla swojego dziecka szkoły innej niż publiczna oraz prawa obywateli i instytucji do zakładania i prowadzenia szkół niepublicznych, częściowo finansowanych przez państwo." (M. Florczak-Wątor w: P. Tuleja (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, WKP 2023, Lex, teza 6 do art. 70). Należy uwzględnić, że Konstytucja RP formułuje zasadę bezpłatności nauki jedynie w szkołach publicznych. Natomiast art. 70 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP, stanowiący, że warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa - należy wykładać ściśle. Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2013r., sygn. K 16/13 (OTK-A 2013/9/135) "zakres analizowanej wyłączności ustawowej jest określony w sposób bardzo wąski - regulacji ustawowej wymagają tylko "warunki udziału państwa w finansowaniu szkół niepublicznych". Podkreślił przy tym, że "możliwe jest zróżnicowanie stopnia zaangażowania państwa w zależności od przyjętych założeń polityki edukacyjnej (np. preferencyjne traktowanie niektórych szkół ze względu np. na profil, jakość świadczonych usług lub przejrzystość i prawidłowość gospodarowania środkami publicznymi). Mając to na względzie, nie narusza art. 70 ust. 3 Konstytucji RP ustalenie dotacji dla szkoły niepublicznej w kwocie zgodnej z przepisami u.f.z.o." Na władzy publicznej nie ciąży bowiem – jak już wcześniej wskazano – obowiązek finansowania działalności szkół niepublicznych w takim samym lub zbliżonym zakresie jak w odniesieniu do szkół publicznych. W świetle analizowanej dyspozycji ustawy zasadniczej należy także rozumieć konstytucyjną zasadę dwusektorowości systemu szkolnictwa i wolności tworzenia oraz wyboru szkoły (art. 70 ust. 3 zdanie pierwsze Konstytucji RP). Oznacza ona zakaz ograniczania prawa do zakładania szkół niepublicznych i pobierania w nich nauki. Nie istnieje jednak obowiązek konstytucyjny finansowania szkół niepublicznych (tak w wyżej przywołanym wyroku TK).
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego (pkt 2.sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j Dz.U. z 2023r., poz.1935).
Zasądzona kwota 240 zł stanowi zwrot kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia przez profesjonalnego pełnomocnika organu, który występował przed Sądem I instancji, odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 179 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI