I GSK 1021/25

I GSK 1021/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Boratyn
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 173 § 1, art. 176 i art. 177 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 2078/23 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 września 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 2078/23 oddalił skargę M. W. (dalej "strona", "skarżący") na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy
Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Kierownik BP ARiMR ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości 11 690,24 zł, powiększoną o odsetki. W wyniku wniesionego przez Stronę odwołania, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również: "Dyrektor OR ARiMR") decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr 591/19, utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2018 r. W dniu 10 lutego 2020 r. do Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło pismo Skarżącego zatytułowane "Wniosek o niewszczynanie postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej". W piśmie tym Skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia spłatę zadłużenia.
W dniu 22 maja 2020 r. Prezes ARiMR wydał decyzję o odmowie umorzenia nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Wskutek wniesionego przez Stronę odwołania od decyzji z [...] maja 2020 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lipca 2020 r., utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR.
Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Prawomocnym wyrokiem z 23 marca 2021 r. o sygn. akt V SA/Wa 1744/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z [...] lipca 2020 r.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Minister wydał decyzję, którą uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji: "Wystąpił do Ministerstwa Sprawiedliwości, Departamentu Informatyzacji i Rejestrów Sądowych Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych Krajowego Rejestru Sądowego oraz Ksiąg Wieczystych z zapytaniem o nieruchomości, których współwłaścicielem jest Strona. Wskazał również aby organ I instancji wystąpił do Komornika Sądowego w W. z zapytaniem, czemu wierzyciel (najbliższa rodzina Strony) złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz ustalił, na jakim etapie jest egzekucja administracyjna prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Prezes ARiMR będzie miał również na uwadze okoliczność, że zgodnie z art. 830 k.p.c., Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministrem Finansów określił rozporządzeniem, jakie przedmioty należące do rolnika prowadzącego gospodarstwo nie podlegają egzekucji. (...) jednocześnie organ I instancji weźmie pod uwagę okoliczność, że WSA w Warszawie w postępowaniu o sygn. akt V SA/Wa 1745/20 dysponował dokumentem orzeczenia lekarza rzeczoznawcy z dnia 2 marca 2021 r., z którego wynika, ze Strona powinna odzyskać zdolność do pracy z dniem 31 maja 2021 r.".
Prezes ARiMR po wykonaniu czynności wskazanych w decyzji Ministra z 1 września 2021 r. otrzymał od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. zawiadomienie, że Komornik nie prowadzi postępowań egzekucyjnych przeciwko dłużnikowi Marianowi Walczakowi. Postępowanie egzekucyjne w sprawie o alimenty prowadzone w okresie od 14 listopada 2011 r. do 29 czerwca 2020 r. zostało umorzone na wniosek Wierzycieli w całości bez podania przyczyny złożenia wniosku. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego i przeanalizowaniu akt sprawy, Prezes ARiMR decyzją z 22 maja 2023 r. odmówił umorzenia należności ustalonych decyzją Kierownika BP ARiMR z 20 sierpnia 2018 r.
Następnie skarżący złożył odwołanie od decyzji Prezesa ARiMR. W wyniku jego rozpoznania, organ II instancji decyzją z 20 lipca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie dopuszcza ocenę zasadności żądania strony jedynie w świetle przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 4-6 oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. 2017 r., poz. 1687), dalej "rozporządzenie WPR". Trudna sytuacja zdrowotna i finansowa, opisana we wniosku o umorzenie oraz w odwołaniu, w świetle przepisów rozporządzenia WPR, nie stanowi samoistnej przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Minister podzielił stanowisko Prezesa ARiMR, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uregulowane w § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia WPR, ponieważ zadłużenie strony przekracza kwotę kosztów upomnienia. Zgodnie z decyzją z 20 sierpnia 2018 r. kwota nienależnie pobranych płatności wynosi łącznie 11 690,24 zł (bez odsetek), a koszty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustalone na podstawie § 1 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67), wynoszą 16 zł.
Odnosząc się do odwołania, w którym Strona, argumentowała, że w sprawie należało wziąć pod uwagę całe zadłużenie wobec ARiMR wraz z zasądzonymi alimentami oraz stan zdrowia, który uległ pogorszeniu, zerwaną część dachu w oborze, trąbę powietrzną, która połamała drzewa oraz tym, że za umorzeniem przemawiają względy gospodarcze, społeczne, sytuacja zdrowotna i finansowa, Minister powtórzył, że okoliczności opisane we wniosku o umorzenie, a następnie w odwołaniu od decyzji z [...] maja 2023 r. nie stanowią samoistnych przesłanek umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Przesłanki umorzenia określono w przepisach § 3 ust. 1 pkt 1-6 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia WPR i tylko w przypadkach określonych w tych przepisach możliwe jest umorzenie nienależnie pobranych płatności.
Następnie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 20 września 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 2078/23 oddalił skargę. Sąd I instancji podkreślił, że organ rozpoznając sprawę ponownie, związany był oceną prawną dokonaną w wyroku tutejszego Sądu z 23 marca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1744/20. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że Minister wydając zaskarżoną decyzję uwzględnił wskazania zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 23 marca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1744/20. Ponadto, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierowały się organy administracji odmawiając umorzenia nienależnie pobranych płatności. Organy prawidłowo uznały, że stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie dopuszcza ocenę zasadności żądania strony jedynie w świetle przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 4-6 oraz § 4 rozporządzenia WPR. Trudna sytuacja zdrowotna i finansowa, opisana we wniosku o umorzenie oraz w odwołaniu, w świetle przepisów rozporządzenia WPR, nie stanowi samoistnej przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Sąd stwierdza zatem, że Minister wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic swobodnego uznania i zrealizował wytyczne zawarte w wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt V SA/Wa 1744/20. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez Stronę i zgromadzonych w trakcie postępowania, a Skarżący nie podważył natomiast skutecznie prawidłowości ustaleń faktycznych. W skardze strona powtórzyła argumenty i powołała okoliczności, które były przedmiotem oceny organów administracji. Okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone. Zdaniem Sądu, organy obydwu instancji prowadząc postępowanie wyjaśniły sprawę w sposób umożliwiający jej rozpatrzenie co do istoty i w efekcie organ wydał poprawną decyzję, której treść jest zgodna z wymaganiami art. 107 w tym § 1 i § 3 K.p.a. W świetle przywołanych okoliczności Sąd nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Następnie skarżący, na podstawie art. 173 § 1, art. 176 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 152, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2'0 września 2024 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2078/23, zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:
1. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż skarżący jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach [...] oraz [...] podczas gdy jak wynika z wyciągów z rejestrów ksiąg wieczystych właścicielem lub współwłaścicielem jest zupełnie inna osoba, co doprowadziło do przyjęcia, iż skarżący posiada majątek, z którego można byłoby dochodzić należności w niniejszej sprawie,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia WPR, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, w sytuacji gdy prawidłowe uwzględnienie wszystkich okoliczności związanych z sytuacją osobistą i materialną skarżącego winno prowadzić do wniosku, że kondycja zdrowotna i majątkowa skarżącego nie rokuje, aby w przyszłości było możliwe wyegzekwowanie jakiejkolwiek kwoty w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne oddalenie skargi i przyjęcie przez Sąd administracyjny, że okoliczności oraz dokumenty przedstawione przez skarżącego nie świadczą o tym, że wyegzekwowanie należności będzie niemożliwe w przyszłości, podczas gdy prawidłowa ich ocena winna prowadzić do wniosku, że możliwości zarobkowe i majątkowe skarżącego są znacząco ograniczone od dłuższego czasu, tj. skarżący ma orzeczony stopień niepełnosprawności od 14 listopada 2011 r., od kilku lat cierpi na liczne dolegliwości, które wpływają na jego sytuację majątkową a alimenty zasądzone od skarżącego na dzień 17 czerwca 2019 r. wynosiły ponad 70 000 zł, co w ocenie skarżącego dowodzi tego, że powyższy stan nie jest przejściowy i sytuacja skarżącego może nie ulec znaczącej poprawie w przyszłości, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i w oparciu o art. 179a p.p.s.a. wniósł o uchylenie i reasumpcję przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku w trybie samokontroli. Na wypadek jednak nieuwzględnienia ww. wniosku o reasumpcję, niniejszym na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a., wniósł o:
1. uchylenie ww. wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
2. przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia, tamże).
Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przepis ten określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).
Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczenia wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także – co istotne – wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny.
Z kolei kasator zarzucając naruszenia tzw. materialne (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jest zobowiązany do konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Przypomnienie warunków materialnych skargi kasacyjnej jest w niniejszej sprawie o tyle istotne, że uchybienia skargi kasacyjnej istotnie ograniczają jej rozpoznanie.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżący spełnił przesłanki do umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że sprawa była po raz kolejny rozpatrywana przez sąd administracyjny. Sąd orzekający w kontrolowanej sprawie zobligowany był do zbadania, czy organ administracji wywiązał się ze wskazań zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 23 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1744/20, w sytuacji związania oceną prawną tego sądu o czym stanowi art. 153 p.p.s.a. W tej sprawie zasadniczą przyczyną pierwotnego wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego było stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszenia przez organ przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stwierdzenie, że rozpoznając sprawę ponownie organ powinien, w zakresie niezbędnym do oceny zasadności wniosku w przedmiocie umorzenia należności, ustalić stan majątkowy Strony, w tym ustalić, dlaczego w prowadzonej do niedawna egzekucji nie dokonano zajęcia nieruchomości mających być podstawą wydania decyzji odmownej w zakresie wniosku Strony o umorzeniu należności oraz okoliczności aktualnego stanu zdrowia Skarżącego i odzyskania przez niego zdolności do pracy. Obowiązkiem z kolei sądu I instancji, dokonującego kontroli legalności ponownie wydanej w tej sprawie decyzji było zweryfikowanie wypełnienia powinności organu wynikających z ww. orzeczenia. Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to głównym kryterium poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyr. NSA z 22 kwietnia 2022 r., I OSK 805/19; wyr. NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10).
Należy podkreślić, że możność podważenia wyniku dokonanej przez Sąd pierwszej instancji kontroli administracji zależy w takiej sytuacji od podniesienia przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów regulujących instytucję związania oceną prawną i wykładnią w toku ponownego rozpoznania sprawy – a skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna została oparta na trzech zarzutach. W pierwszym autor skargi kasacyjnej zarzuca "błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż skarżący jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach [...] oraz [...], podczas gdy jak wynika z wyciągów z rejestrów ksiąg wieczystych właścicielem lub współwłaścicielem jest zupełnie inna osoba ". Brak jest wskazania podstaw ww. zarzutu, odniesienia do odpowiednich regulacji jak również uzasadnienia, co w kontekście wcześniejszych wyjaśnień odnośnie wymogów jakie spełniać winna skarga kasacyjna, uniemożliwia dokonanie oceny merytorycznej w tym zakresie.
Przechodząc do kolejnego zarzutu zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie prawidłowo ocenił przeprowadzone postępowanie administracyjne pod kątem istnienia ww. przesłanki wskazanego rozporządzenia, w tym okoliczności związanych z sytuacją osobistą dochodami i posiadanym majątkiem skarżącego kasacyjnie i słusznie przyjął, że organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, a na podstawie analizy tego materiału dokonały wszechstronnej oceny ustalonych okoliczności, a stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciach uzasadniły w sposób wymagany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie organy dopuściły wszystkie dowody z dokumentów na okoliczność sytuacji życiowej, majątkowej i dochodów skarżącego kasacyjnie Przeprowadzone dowody stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Realizując wytyczne Sądu zawarte w wyroku z 23 marca 2021 r. Minister uchylił decyzję Prezesa ARiMR w celu przeprowadzenia przez ten organ postępowania dowodowego. Organ I instancji wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających obecną sytuację majątkowej, w tym do wskazania wszystkich źródeł dochodu, celem właściwej oceny stanu faktycznego w kontekście przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 Rozporządzenia. Nadesłane przez skarżącego dokumenty zostały wskazane w decyzjach wydanych w sprawie. Zasadnie WSA argumentował, że skarżący nie udowodnił by jego sytuacja materialna przemawiała za umorzeniem nienależnie pobranych płatności, z uwagi na przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia WPR.
Organ uzyskał z Ministerstwa Sprawiedliwości, Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych odpowiedź na zapytanie o nieruchomości będące własnością Skarżącego, uzyskując potwierdzenie stanu własnościowego. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w W. wskazał, że nie prowadzi postępowań egzekucyjnych przeciwko Skarżącemu, a postępowanie egzekucyjne w sprawie o alimenty zostało umorzone na wniosek wierzycieli. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji szczegółowo odniósł się do braku możliwości w niniejszej sprawie wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia WPR.
Sąd I instancji potwierdził prawidłowe przeprowadzenie oceny w świetle przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych płatności. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie potwierdziło zarzucanych przez skarżącego naruszeń. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ II instancji odniósł się wszystkich okoliczności, które w świetle § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia WPR mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Należy podkreślić, że oceny istnienia podstawy umorzenia należności na podstawie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia WPR należy dokonywać biorąc pod uwagę "uzasadnione przypuszczenie" co do możliwości uzyskania przez dłużnika środków finansowych w kwocie odpowiadającej kosztom egzekucji, biorąc każdorazowo pod uwagę okoliczności rozstrzyganej sprawy, co do możliwości uzyskania środków finansowych w realnej pespektywie czasowej. W związku ze stanowiskiem skarżącego należy wskazać, że umorzenie należności na podstawie § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia WPR jest fakultatywne, o czym świadczy użycie przez prawodawcę zwrotu "mogą z urzędu umarzać w całości lub w części należności" Dotyczy to przypadków całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Biorąc pod uwagę powyższe należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie rozważenia wymagało zaistnienie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia WPR, tj. czy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Dodać trzeba, że decyzja o umorzeniu należności w całości lub w części ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy właściwy organ stwierdzi całkowitą nieściągalność należności nie ma obowiązku jej umorzenia w całości lub w części. W takim przypadku podjęcie decyzji odmownej wymaga wyczerpującego wyjaśnienia z jakich przyczyn organ uznał, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają udzielenia wnioskodawcy pomocy w spłacie należności. Jeżeli natomiast w konkretnej sprawie nie zaistnieje przesłanka całkowitej nieściągalności nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności. W takim przypadku decyzja organu nie jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie udzielenie ulgi w spłacie należności poprzez jej umorzenie mogło być rozważane w przypadku, gdyby okazało się, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tych należności.
Wymaga wskazania, że okoliczność, że skarżący nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ zebrane i rozpatrzone.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, zgodnie z którym zaskarżona decyzja stanowi wynik prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W jego trakcie ustalono, że skarżący nie spełniał warunków uzasadniających umorzenie wnioskowanych należności. Należy również zwrócić uwagę, że Sąd I instancji odniósł do trudnej sytuacji skarżącego trafnie wskazując, że fakt pogorszenia sytuacji życiowej strony oraz brak majątku, niskie dochody i zły stan zdrowia nie stanowią – w świetle przepisów Rozporządzenia WPR - samodzielnych przesłanek umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Podkreślenia wymaga, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego zawarty w art. 77 § 1, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych. Ze wskazanego przez stronę skarżącą przepisu art. 80 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone, Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Te reguły, jak już wyżej podkreślono, zostały w sprawie zachowane, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji akceptując ocenę dowodów dokonaną przez organ II instancji. Stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną został ustalony prawidłowo, zgodnie ze wskazaniami wyroku WSA w Warszawie z 23 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1744/20, a proces subsumcji stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego również jest prawidłowy.
Wobec braku stwierdzenia naruszenia któregokolwiek ze wskazanych w zarzucie skargi kasacyjnej przepisów k.p.a. (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a), zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. należało w okolicznościach sprawy uznać za nieusprawiedliwiony. Wskazana argumentacja oznacza również, że skarżący kasacyjnie nie zakwestionował stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne w sprawie i zaaprobowanego przez sąd I instancji. Biorąc pod uwagę powyższe zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia WPR, poprzez niewłaściwe zastosowanie jest również niezasadny.
Uwzględniając przytoczoną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.