I GSK 1016/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną z powodu braku uzasadnienia, uznając, że nie można go uzupełnić w późniejszym terminie.
Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę J. C. na decyzję odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Głównym zarzutem było naruszenie art. 60 rozporządzenia UE nr 1306/2013 dotyczącego sztucznego tworzenia warunków do uzyskania korzyści. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając całkowity brak uzasadnienia, co uniemożliwia jego uzupełnienie w trybie art. 183 § 1 p.p.s.a.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ administracji uznał, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki do uzyskania korzyści, niezgodne z celami systemu wsparcia, co potwierdził WSA. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego (art. 60 rozporządzenia UE nr 1306/2013) oraz przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując na całkowity brak uzasadnienia zarzutów kasacyjnych, co stanowi istotną wadę konstrukcyjną pisma. Sąd podkreślił, że w takiej sytuacji nie jest możliwe uzupełnienie uzasadnienia w trybie art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., a skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, całkowity brak uzasadnienia skargi kasacyjnej nie może być uzupełniony w trybie art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., gdyż nie spełnia wymogów konstrukcyjnych określonych w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem o wysokim stopniu sformalizowania, a uzasadnienie jest jej niezbędnym elementem konstrukcyjnym. Całkowity brak uzasadnienia stanowi wadę, której sąd nie może samodzielnie uzupełniać ani korygować.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 176 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Brak uzasadnienia oznacza, że podstawa kasacyjna nie odpowiada wymogom.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej z powodu braku uzasadnienia.
rozporządzenie UE nr 1306/2013 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
Przepis dotyczący przypadków obchodzenia prawa, zgodnie z którym osobom nie przyznaje się korzyści, jeżeli stwierdzono, że warunki zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami prawodawstwa.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1 zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W trybie tym nie może być mowy o przytoczeniu w przyszłości nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych w sytuacji całkowitego braku uzasadnienia.
rozporządzenie nr 2988/95 art. 4 § 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95
Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego poprzez sztuczne stworzenie warunków prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s.b. art. 3 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
K.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s.b. art. 3 § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Całkowity brak uzasadnienia skargi kasacyjnej jako podstawa do jej oddalenia.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 60 rozporządzenia UE nr 1306/2013 poprzez niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a.). Naruszenie przepisów K.p.a. (art. 7, 8, 77 § 1, 80) oraz ustawy o płatnościach (art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 2 pkt 2).
Godne uwagi sformułowania
W trybie art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., nie może być mowy o przytoczeniu w przyszłości nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych, w sytuacji wystąpienia całkowitego braku uzasadnienia skargi kasacyjnej w rozumieniu jej elementów konstrukcyjnych, o których mowa w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że są to niezależne od siebie elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej wnoszonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, każda zatem tego typu skarga powinna zawierać stosowne uzasadnienie postawionych w niej zarzutów względem zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Całkowitego braku uzasadnienia skargi kasacyjnej nie należy traktować na równi z nienależytym lub częściowym uzasadnieniem podstaw kasacyjnych.
Skład orzekający
Michał Kowalski
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Pietrasz
sędzia
Marek Sachajko
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymogi formalne skargi kasacyjnej, w szczególności konieczność jej uzasadnienia i brak możliwości uzupełnienia całkowitego braku uzasadnienia w późniejszym terminie."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie skarg kasacyjnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii formalnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym – wymogów skargi kasacyjnej. Pokazuje, jak rygorystyczne są te wymogi i jakie mogą być konsekwencje ich niedopełnienia.
“Brak uzasadnienia skargi kasacyjnej to jej koniec – NSA wyjaśnia, dlaczego nie można tego naprawić.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 1016/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Marek Sachajko Michał Kowalski /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Pietrasz Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane I SA/Ol 603/19 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2019-11-21 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 176 § 1 pkt 2, art. 183 § 1, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Tezy W trybie art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., nie może być mowy o przytoczeniu w przyszłości nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych, w sytuacji wystąpienia całkowitego braku uzasadnienia skargi kasacyjnej w rozumieniu jej elementów konstrukcyjnych, o których mowa w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 603/19 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 29 lipca 2019 r. nr 332/OR14/2019 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. C. na rzecz Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 603/19 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2023 r., poz. 1634 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę J. C. na decyzję Dyrektora Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 29 lipca 2019r., nr 332/OR14/2019 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. J. C. dniu 25 maja 2017 r. wniosła o przyznanie płatności na rok 2017, w tym m.in. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, deklarując grunty rolne o powierzchni 51,94 ha oraz bydło w ilości 20 sztuk oraz 20 sztuk krów. W dniu 4 sierpnia 2017 r. strona wycofała z płatności 2 sztuki bydła. Rozpatrując wniosek, Kierownik BP ARiMR w B. uznał, że zostały stworzone sztuczne warunki do otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i w konsekwencji, decyzją z dnia 18 grudnia 2018 r., odmówił przyznania stronie wnioskowanej pomocy. Na skutek odwołania, Dyrektor OR ARiMR w Olsztynie, decyzją z dnia 29 lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że skarżąca nie prowadziła samodzielnie i na własny rachunek gospodarstwa rolnego. Rzekome gospodarstwo rolne nie stanowi jednostki samodzielnej, a deklarowane przez stronę grunty rolne stanowią część składową gospodarstwa A Sp. z o.o. z siedzibą w S., w której strona pełni funkcję prezesa zarządu. Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 603/19 oddalił skargę J. C. na decyzję Dyrektora Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Olsztynie z dnia 29 lipca 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. W ocenie Sądu I instancji istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował wobec strony art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2\99/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L Nr 347 s. 549 ze zm.), tj. klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa. Zgodnie z tym przepisem, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Zdaniem Sądu przepisem prawa materialnego, który dodatkowo wyznacza kierunek prowadzenia ustaleń faktycznych w sprawie, jest art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. na podstawie, którego działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zdaniem Sąd I instancji, aby zastosować przepis sankcyjny o wyłączeniu płatności, organy administracji powinny drobiazgowo ustalić i udowodnić wszystkie okoliczności mogące stanowić potwierdzenie stworzenia w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania płatności. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w argumentacji przedstawianej w uzasadnieniach wyroków składających się na jednolitą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych, które w podobnych sprawach wielokrotnie odwoływały się do wykładni prawa przedstawionej w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 (publ. eur-lex.europa.eu). W uzasadnieniu tego wyroku TSUE wskazał, że organ, dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Mając zatem na względzie okoliczności faktyczne sprawy i zaprezentowaną wykładnię przepisów prawa w wyroku TSUE, Sąd I Instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie organy wykazały w sposób niewątpliwy, że zaistniały łącznie obydwie przesłanki, poprzez które można ocenić zaistnienie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. W ocenie Sądu, na podstawie zgromadzonego w sprawie w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo ustaliły, że doszło do stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia z uwagi na wystąpienie zarówno przesłanki obiektywnej, jak i przesłanki subiektywnej. Gospodarstwo rolne skarżącej formalnie tworzyło samodzielne gospodarstwo, w rzeczywistości jednak było to wyodrębnienie wyłącznie formalnoprawne, niestanowiące o jego samodzielności czy niezależności. Gospodarstwo to pozostawało w ścisłym związku z gospodarstwem spółki oraz osobą C. C. Wszystkie działania, które miały miejsce, stanowiły w istocie próbę dostosowania wzajemnych relacji między podmiotami, aby uzyskać maksymalne dofinansowanie. Z okoliczności sprawy wynika, że strona ustanowiła jako swego pełnomocnika C. C., który jest wspólnikiem spółki A i jednocześnie jest pełnomocnikiem 10 innych producentów rolnych, dla których jest osobą bliską. Przychody z działalności rolniczej oraz pozyskiwane w tej działalności płatności przez wszystkich zarejestrowanych producentów rolnych wpływały na rachunek bankowy C. C. Grunty, w ramach krórych strona prowadziła działalność, nie były jej własnością, lecz były dzierżawione od Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podkreślił, że w toku postępowania skarżąca nie wykazała faktu posiadania infrastruktury służącej prowadzeniu działalności rolnej m.in. w postaci budynków, maszyn czy urządzeń rolniczych. Strona nie wykonywała osobiście zabiegów agrotechnicznych, zlecając prace w tym zakresie innemu podmiotowi. Poza fakturami VAT za koszenie gruntów, sporządzenie dokumentacji rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz wykonanie ekspertyzy ornitologicznej i umów na świadczenie usług agrotechnicznych skarżąca nie ponosiła żadnego ryzyka finansowego jako elementu nieodzownego w każdym rodzaju działalności produkcyjnej. Nie wykazała też, że osiągnęła dochody (za wyjątkiem płatności), jak również, że ponosiła inne koszty tej działalności niż dotyczące sporządzenia dokumentacji. Tym samym strona nie wykazała, że działała w sposób samodzielny i niezależny. W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie normy materialnoprawnej w postaci art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2\99/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 poprzez jej niewłaściwe zastosowanie - na skutek wadliwej oceny warunku samodzielnego prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej i w konsekwencji nietrafnej oceny tego, czy w okolicznościach sprawy, obiektywnie znanych w oparciu o zgormadzony w sprawie materiał dowodowy, organy udowodniły - a nie jedynie uprawdopodobniły taką możliwość - niespełnienie przez skarżącą celów systemu wsparcia bezpośredniego, ONW oraz wsparcia rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 Poza tym zarzucono naruszenie norm postępowania sądowoadministracyjnego w postaci naruszenia art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.), przez rażące wykroczenie w zaskarżonym wyroku poza ustawowe zadanie kontroli działalności administracji publicznej, co znalazło wyraz w fakcie samoczynnego uzupełniania przez Sąd o dodatkowe argumenty i okoliczności przedstawionego przez organ administracji uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie ograniczył się do ustawowej roli instancji powołanej do oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania przez organ administracji, w tym od oceny tego, czy rozstrzygnięcie sprawy znajduje uzasadnienie w argumentach i okolicznościach przedstawionych przez organ w treści wydanych przezeń decyzji, lecz sam, z własnej inicjatywy podjął się uzupełniać zakres dowodów i argumentów wyrażonych w pisemnym stanowisku organu, jakie jego zdaniem przemawiać mają przeciwko stronie postępowania. Jest to zasadnicze przekroczenie ustawowych ram działania Sądu, jeżeli już WSA był zdania, że w sprawie istnieją okoliczności na tyle istotne, że bez ich przytoczenia określone rozstrzygnięcie sprawy nie jest w pełni zrozumiałe, wówczas obowiązkiem jego było decyzję organu uchylić, wskazując organowi jakie okoliczności powinien on wziąć pod uwagę ponownie konstruując uzasadnienie decyzji, nie zaś z własnej inicjatywy podejmować się uzupełniania i doprecyzowywania uzasadnienia rozstrzygnięcia organów. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również niezastosowanie środka, o którym mowa w art. 145 § 1 ust. 1 lit. a.) p.p.s.a., przez brak dostrzeżenia przez Sad I instancji niewłaściwego zastosowania przez organ normy art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 na skutek błędnego rozstrzygnięcia zasadniczej dla sprawy kwestii wymienionej w pkt 1 niniejszej skargi kasacyjnej, a także niezastosowanie środka, o którym mowa w art. 145 § 1 ust. 1 lit. c.) p.p.s.a. na skutek niewłaściwej kontroli działalności organu administracji, skutkującej brakiem dostrzeżenia mających bezpośredni wpływ na wynik postępowania naruszeń następujących norm postępowania administracyjnego przez organy: a. art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – powoływanej dalej jako K.p.a.), jak również art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przez naruszenie zasady praworządności oraz zaufania do organów władzy publicznej, polegające na rozstrzygnięciu sprawy na zasadzie analogii do innych rozpatrywanych przez organ przypadków, a więc na skutek obciążenia skarżącego wnioskami i ocenami odnoszącymi się do okoliczności ustalonych w odniesieniu do innych beneficjentów, bez dokładnego wyjaśnienia, w oparciu o konkretne okoliczności danego przypadku, czy takie wnioski i oceny będą miały na pewno zastosowanie, ze względu na wnikliwie rozpatrzone okoliczności danej sprawy, również do rozpatrywanego w danym postępowaniu przypadku skarżącego. b. art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego a w konsekwencji art. 80 K.p.a. - polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, a w konsekwencji na oderwanym od istotnych przesłanek dowodowych kwestionowaniu faktu samodzielnego i na własny rachunek oraz ryzyko prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej, a tym samym na braku udowodnienia przez organ okoliczności, mających odpowiadać przesłankom zastosowanej normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Poza sformułowaniem zarzutów zastrzeżono jedynie możliwość późniejszego szczegółowego uzupełnienia uzasadnienia zarzutów kasacyjnych w trybie art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Strona przeciwna w piśmie zatytułowanym odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Pismem z dnia 8 lutego 2024 r. pełnomocnik organu przesłał prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 29 września 2023 r. sygn. akt II K 54/23 skazujący skarżącą za udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Na gruncie rozpatrywanej sprawy wskazać jednak należy, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne lub ich uzasadnienie nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. II GSK 2140/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) chyba, że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Konieczne jest jednak oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 16/13 i z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1695/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji (zob. wyrok NSA z dnia z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt I GSK 1791/19, LEX nr 3654209). Przypomnienie podstawowych zasad związanych z konstrukcją skargi kasacyjnej jest spowodowane sposobem jej redakcji. Podkreślenia wymaga, że autor skargi kasacyjnej wniesionej w rozpatrywanej sprawie nie zawarł w niej uzasadnienia zarzutów kasacyjnych, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że zastrzega możliwość późniejszego szczegółowego uzupełnienia uzasadnienia zarzutów kasacyjnych w trybie art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. W odniesieniu do tak istotnej wady konstrukcyjnej skargi kasacyjnej należy wskazać, że jest to środek prawny o wysoce sformalizowanym charakterze, objęty m.in. z tego względu tzw. przymusem radcowsko-adwokackim, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne lub też ich uzasadnienie. Przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych - doradców podatkowych, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2774/18, LEX nr 3412676). Stosownie bowiem do treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podkreślić należy, że są to niezależne od siebie elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej wnoszonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, każda zatem tego typu skarga powinna zawierać stosowne uzasadnienie postawionych w niej zarzutów względem zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Brak zaś takiego uzasadnienia oznacza, że podstawa kasacyjna nie odpowiada wymaganiom przewidzianym na gruncie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (zob. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz do art. 176 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019 r., s. 802 oraz wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt GSK 1335/04, Legalis). Autor skargi kasacyjnej nie zawarł w jej treści nawet szczątkowego uzasadnienia, ograniczając się do stwierdzenia, że zastrzega możliwość późniejszego szczegółowego uzupełnienia uzasadnienia zarzutów kasacyjnych w trybie art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Nie może być mowy o przytoczeniu w przyszłości nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych w trybie art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., w sytuacji wystąpienia całkowitego braku uzasadnienia skargi kasacyjnej w rozumieniu jej elementów konstrukcyjnych, o których mowa w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Innymi słowy, całkowitego braku uzasadnienia skargi kasacyjnej nie należy traktować na równi z nienależytym lub częściowym uzasadnieniem podstaw kasacyjnych, a zatem nie spełnia ono wymogów przewidzianych na gruncie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. (por. W. Piątek, Komentarz do art. 176 p.p.s.a. [w:] A. Skoczylas, P. Szustakiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2023 r., s. 380). Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI