I GSK 1012/14

I GSK 1012/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-05-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra
Marzenna Zielińska /przewodniczący sprawozdawca/
Zofia Borowicz
Symbol z opisem
6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Gd 498/13 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2014-02-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 183 § 1 zdanie pierwsze
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 214 ust. 1
Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
Dz.U.UE.L 2011 nr 194 poz 6 art. 1 ust. 2
Rozporządzenie Wykonawcze Rady (UE) NR 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzające ostateczne cło antydumpingowe nałożone  rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na  przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji*
Dz.U.UE.L 2012 nr 275 poz 1 art. 2 zdanie pierwsze
Rozporządzenie Wykonawcze Rady (UE) NR 924/2012 z dnia 4 października 2012 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 91/2009 nakładające  ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Dariusz Dudra Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 498/13 w sprawie ze skargi "B." [...] Spółki jawnej z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego 1. uchyla punkty 1, 3 i 4 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2. zasądza od "B." [...] Spółki jawnej z siedzibą w [...] na rzecz Dyrektora Izby Celnej w [...] 8000 zł (osiem tysięcy złotych) tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r. (sygn. akt III SA/Gd 498/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), w pkt 1 sentencji uwzględnił skargę "B." [...] Spółki jawnej z siedzibą w [...], uchylając zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. (nr [...]) w części utrzymującej w mocy punkt 2 i 3 decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. (nr [...]) oraz wspomnianą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w punktach 2 i 3. Natomiast w pozostałym zakresie WSA skargę oddalił (pkt 2 sentencji wyroku). Ponadto Sąd określił, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie może być wykonana (pkt 4 sentencji), a także zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3 sentencji).
Wskazane decyzje administracyjne zostały wydane w ponownie prowadzonym postępowaniu, bowiem poprzednia decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. została uchylona decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2012 r.
Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko organów celnych zaprezentowane w kontrolowanych w sprawie decyzjach. Organy te ustaliły, że w dniach [...] grudnia 2010 r., [...] lutego 2011 r., [...] marca 2011 r., [...] kwietnia 2011 r., [...] i [...] maja 2011 r., [...], [...] i [...] czerwca 2011 r. A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] - działając na podstawie upoważnienia udzielonego przez skarżącą spółkę jako jej przedstawiciel pośredni - złożyła zgłoszenia celne uzupełniające do odprawy w procedurze dopuszczenia do obrotu, dotyczące przywiezionego z Malezji towaru opisanego jako "wkręty gwoździowe stalowe ocynkowane z łbem stożkowym o nacięciu krzyżowym", dla którego zadeklarowano kod Taric 7318 15 59 81.
We wrześniu 2011 r. A. Sp. z o.o. wystąpiła z wnioskami o dokonanie korekty wspomnianych zgłoszeń celnych w zakresie klasyfikacji taryfowej, proponując dla sprowadzonego towaru kod Taric 7317 00 61 00.
Naczelnik Urzędu Celnego - po wszczęciu z urzędu w stosunku do importera i przedstawiciela pośredniego postępowania w sprawie kontroli zgłoszeń celnych również w zakresie cła antydumpingowego i połączeniu postępowań dotyczących przedmiotowych zgłoszeń celnych w celu ich łącznego rozstrzygnięcia - wydał w dniu [...] grudnia 2012 r. decyzję, w której: 1) odmówił zmiany klasyfikacji taryfowej towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie wspomnianych zgłoszeń celnych, 2) określił dla towaru objętego ww. zgłoszeniami celnym stawkę rozszerzonego ostatecznego cła antydumpingowego (A30) w wysokości 85% z kodem dodatkowym Taric - B999, 3) określił niezaksięgowaną kwotę ostatecznego cła antydumpingowego (A30), podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołań importera oraz przedstawiciela pośredniego Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem organów celnych, przedmiotowy towar został w zgłoszeniach celnych właściwe zaklasyfikowany do kodu Taric obejmującego gwoździo-wkręty. Natomiast uzasadniając rozstrzygnięcie w zakresie określenia stawki rozszerzonego ostatecznego cła antydumpingowego, organy celne stwierdziły, że zgłoszony do procedury celnej towar podlegał rejestracji na mocy art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 966/2010 z dnia 27 października 2010 r. wszczynającego dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych nałożonych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w drodze przywozu niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji, i poddającego ten przywóz rejestracji (Dz. Urz. UE L 282 z dnia 28 października 2010 r., s. 28; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 966/2010"). Z dniem wejścia w życie (27 lipca 2011 r.) rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji (Dz. Urz. UE L 194 z dnia 26 lipca 2011 r., s. 6; dalej powoływane jako "rozporządzenie nr 723/2011") rozszerzono ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem Rady (WE) nr 91/2009 z dnia 26 stycznia 2009 r. nakładającym ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. Urz. UE L 29 z dnia 31 stycznia 2009 r., s. 1; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 91/2009") m.in. na towary klasyfikowane do kodu Taric 7318 15 59 81 wysyłane z Malezji. Organy celne uznały, ze na podstawie tych przepisów dla towaru objętego zgłoszeniami należało przyjąć kod dodatkowy Taric B999 ze stawką rozszerzonego cła antydumpingowego w wysokości 85% od wartości. Dyrektor Izby Celnej nie podzielił natomiast stanowiska stron wnoszących odwołanie, że w sprawie należało zastosować rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 924/2012 z dnia 4 października 2012 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 91/2009 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowe (Dz. Urz. UE L 275 z dnia 10 października 2012 r., s. 1; dalej powoływane jako "rozporządzenie nr 924/2012"), które obniżyło stawkę cła antydumpingowego z 85% na 74,1%. Organ odwoławczy uznał bowiem, że rozporządzenie nr 924/2012 nie może mieć zastosowania do przywozów dokonanych przed datą wejścia w życie tego aktu (tj. 11 października 2012 r.).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarga okazała się: 1) niezasadna w części dotyczącej rozstrzygnięcia w przedmiocie klasyfikacji celnej importowanego towaru, natomiast 2) zasadna w części odnoszącej się do określenia stawki rozszerzonego ostatecznego cła antydumpingowego oraz określenia niezaksięgowanej kwoty tego cła, podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu.
Uzasadniając swoją ocenę w drugiej ze wskazanych kwestii, Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. WSA wskazał, że przedmiotowy towar w dacie dokonania zgłoszeń celnych podlegał rejestracji na podstawie przepisów rozporządzenia nr 966/2010. Ponieważ procedura dochodzeniowa przeprowadzona na podstawie tegoż rozporządzenia wykazała, że ostateczne cła antydumpingowe nałożone na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chin były - poprzez przeładunek w Malezji - przedmiotem ich obchodzenia, to Rada (UE) w dniu 18 lipca 2011 r. wydała rozporządzenie nr 723/2011. W rozporządzeniu tym wskazano, że ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem nr 91/2009 m.in. na przywóz towarów oznaczonych wskazanymi tam kodami Taric, zostaje rozszerzone na analogiczne towary wysyłane z Malezji. Ustalając wysokość cła antydumpingowego, organy celne musiały - zgodnie z art. 1 rozporządzenia nr 723/2011 - odwołać się do przepisów rozporządzenia nr 91/2009, określających wysokość stawki ostatecznego cła antydumpingowego mającego zastosowanie do "wszystkich pozostałych przedsiębiorstw" na 85%.
Sąd zwrócił jednak uwagę, że 28 lipca 2011 r. organ rozstrzygania sporów Światowej Organizacji Handlu przyjął szereg zaleceń i ustaleń dotyczących przepisów rozporządzenia nr 91/2009, z których wynikało, że naruszają one Porozumienie Antydumpingowe (ADA), stanowiące integralny element wspólnotowego porządku prawnego. W konsekwencji Komisja Europejska wszczęła przegląd stosowanych środków antydumpingowych i w jego wyniku zostało wydane rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 924/2012 (zmieniające rozporządzenie (WE) nr 91/2009), które weszło w życie 11 października 2012 r. Na mocy tego rozporządzenia stawka ostatecznego cła antydumpingowego, mająca zastosowanie do ceny netto na granicy Unii, przed ocleniem, dla produktów wytwarzanych przez "wszystkie przedsiębiorstwa" (dodatkowy kod Taric - A999) została obniżona do wysokości 74,1%.
Zdaniem WSA, organy administracji ustalając w sprawie wysokość cła antydumpingowego nie mogły odwołać się do treści art. 201 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z dnia 19 października 1992 r.; dalej powoływanego jako WKC), tj. do daty zgłoszenia celnego. W niniejszej sprawie w dacie dokonania zgłoszeń celnych rozporządzenie nr 723/2011 jeszcze bowiem nie obowiązywało, a towar sprowadzony przez skarżącą był jedynie objęty rejestracją na podstawie rozporządzenia nr 966/2010.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, przy ustalaniu wysokości cła antydumpingowego organy celne powinny były zastosować przepisy rozporządzenia nr 924/2012. Natomiast zastosowanie przez organ stawki celnej wynikającej z pierwotnej wersji rozporządzenia nr 91/2009 stanowiło akt stosowania prawa, które nie obowiązywało w żadnej z dat istotnych dla ustalenia stanu prawnego (ani w dacie dokonania zgłoszeń celnych, ani w dacie orzekania przez organy obu instancji). Sąd podkreślił, że zasada zgodnej interpretacji prawa wspólnotowego z Porozumieniem Antydumpingowym stoi na przeszkodzie stosowaniu aktów wtórnego prawa wspólnotowego w takim zakresie, w jakim naruszają one normy zawarte w tym Porozumieniu. Niezgodność rozporządzenia nr 91/2009 w istotnym dla sprawy zakresie z Porozumieniem Antydumpingowym została uznana przez Komisję Europejską, co doprowadziło do wydania rozporządzenia zmieniającego nr 924/2012. Wobec tego nie można - zdaniem Sądu pierwszej instancji - akceptować powołania się przez organy na stan prawny uznany przez właściwy organ wspólnoty za wadliwy w odniesieniu do zobowiązań Wspólnoty wynikających z umowy międzynarodowej, której jest ona stroną.
II
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył Dyrektor Izby Celnej w [...]. Zaskarżył to orzeczenie w części, tj. w pkt 1, 3 i 4. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i oddalenie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto autor skargi kasacyjnej wniósł - o ile NSA uzna to za stosowne i prawnie uzasadnione - o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości UE zapytania prejudycjalnego m.in. celem wyjaśnienia jaką stawkę cła antydumpingowego należy stosować dla przywozu towaru, gdy jego przywóz nastąpił w okresie do 11 października 2012 r., tj. przed wejściem w życie rozporządzenia nr 924/2012.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
1) art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1515/2001 z dnia 23 lipca 2001 r. w sprawie środków, które Wspólnota może podjąć po przyjęciu przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO sprawozdania dotyczącego zagadnień antydumpingowych i antysubsydyjnych (Dz. Urz. WE L 201 z dnia 26 lipca 2001 r., s. 10; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1515/2001")
- poprzez jego błędną wykładnię, tj. :
a) przyjęcie, że przepis ten odnosi się jedynie do postępowań zakończonych decyzją ostateczną, w konsekwencji błędne przyjęcie, że zmiana wysokości stawki cła antydumpingowego określona w rozporządzeniu nr 924/2012 wywołuje skutek ex tunc;
b) w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku, którego skutkiem, sprzecznym z ww. przepisem, jest obowiązek zwrotu pobranego cła antydumpingowego;
2) art. 297 (dawny artykuł 254 TWE) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w związku z art. 2 rozporządzenia nr 924/2012
- poprzez jego błędną wykładnię polegającą na:
a) dokonaniu wykładni prawnej skutkującej złamaniem zasady nieretroakcji bez podstawy prawnej wynikającej z przepisu określającego datę wejścia w życie aktu prawnego, a wbrew treści przepisu,
3) art. 11 ust. 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz. Urz. UE L 343 z dnia 22 grudnia 2009 r., s. 51; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1225/2009") - poprzez jego niezastosowanie do ustalenia trybu postępowania w sprawie wniosków o zwrot cła antydumpingowego;
4) art. 1 w związku z art. 2 zd. 2 rozporządzenia nr 924/2012 w związku z art. 2 oraz art. 207 ust. 1 (dawny artykuł 133 ust. 1 TWE) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez jego błędną wykładnię prawną prowadzącą do złamania zasady równości i jednolitości traktowania, a w konsekwencji do przyjęcia normy prawnej skutkującej niejednolitym traktowaniem i dyskryminacją fiskalną podmiotów w związku z niewykorzystaniem przez nich administracyjnych środków odwoławczych lub w zależności od, niezależnego od strony, czasu zakończenia odwoławczej procedury administracyjnej,
5) art. 67 WKC, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i przyjęcie dla oceny momentu powstania obowiązku w zakresie cła antydumpingowego daty innej niż wynika z ww. przepisu ;
6) art. 201 ust. 2 WKC, art. 67 WKC oraz art. 214 ust. 1 WKC poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na błędnym uznaniu, że nie regulują one kwestii cła antydumpingowego, i że dla zastosowania właściwej stawki cła antydumpingowego należy przyjąć stawki obowiązujące w dniu wydania decyzji a nie właściwe dla daty złożenia zgłoszenia o dopuszczenie do obrotu;
7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 i § 4, art. 207 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że podatkowy organ II instancji może dokonać zmiany prawidłowej od strony formalno- i materialnoprawnej deklaratoryjnej decyzji I-szo instancyjnej stwierdzającej powstanie obowiazku z mocy prawa, w związku ze zmianą przepisu dotyczącego stawki obciążenia fiskalnego, bez podstawy prawnej w postaci przepisu intertemporalnego nakazującego zastosowanie nowej stawki do stanów faktycznych zaszłych przed wejściem w życie zmienionych przepisów oraz wbrew ww. przepisom WKC ustalającym dzień powstania długu celnego na dzień złożenia zgłoszenia celnego o dopuszczenie do obrotu.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów sformułowanych w petitum złożonego środka odwoławczego.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej podtrzymał zarzuty skargi kasacyjnej i wniósł o uchylenie wyroku WSA w zaskarżonej części oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany - poza przypadkami nieważności postępowania, które w sprawie nie występują - granicami środka odwoławczego.
Wnoszący skargę kasacyjną podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię. Zdaniem organu, do importowanego z Malezji towaru objętego przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi miała zastosowanie stawka cła antydumpingowego wprowadzona rozporządzeniem nr 91/2009 (85%), a nie jak przyjął Sąd pierwszej instancji - rozporządzeniem nr 924/2012 (74,1%). Na tym założeniu został również oparty zarzut naruszenia przepisów postępowania podniesiony w skardze kasacyjnej.
Rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej wymaga więc ustalenia, które z wymienionych rozporządzeń miało zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Innymi słowy, czy istniały podstawy prawne do zastosowania stawki cła antydumpingowego w zmienionej wysokości, jak przyjął Sąd pierwszej instancji. Tak zarysowana istota problemu pozwala na zbiorcze odniesienie się do wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej.
Rozważania w tym zakresie należy poprzedzić kilkoma uwagami natury ogólnej.
Zgodnie z art. 67 WKC, jeżeli szczególne przepisy nie stanowią inaczej, datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne. Tak więc data zgłoszenia celnego decyduje też o stawce celnej właściwej dla zgłaszanego towaru. Ponadto dzień przyjęcia zgłoszenia celnego jest także wyznacznikiem dla zastosowania wobec towarów objętych zgłoszeniem celnym środków polityki handlowej, jeżeli takie mają zastosowanie do danego towaru. Chodzi mianowicie o środki pozataryfowe, takie jak środki antydumpingowe w postaci ceł antydumpingowych, wprowadzane na mocy rozporządzeń Rady (WE) w wyniku postępowania antydumpingowego prowadzonego przez Komisję Europejską, jeżeli postępowanie takie wykaże stosowanie praktyk dumpingowych w przywozie określonego towaru na wspólnotowy obszar celny.
Zasada ta podlega wyłączeniu w przypadku wskazanym w art. 80 WKC. W myśl tego przepisu, w drodze odstępstwa od art. 67 i pod warunkiem, że należności celne przywozowe za towar są należnościami określonymi w art. 4 ust. 10 tiret pierwsze, a obniżenie stawki tych należności nastąpiło po dniu przyjęcia zgłoszenia towaru, zgłaszający może wystąpić z wnioskiem o zastosowanie korzystniejszej stawki (ust. 1). Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli towary nie mogły zostać zwolnione z przyczyn zależnych jedynie od zgłaszającego (ust. 2).
Warunkiem zastosowania obniżonej stawki należności celnej przywozowej jest zatem łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. (1) aby obniżenie tej stawki nastąpiło po dniu przyjęcia zgłoszenia o dopuszczenie do swobodnego obrotu, lecz przed dniem zwolnienia towaru oraz (2) aby przesunięcie w czasie nie wynikało z działania bądź zaniechania zgłaszającego. Jak wynika z art. 201 ust. 1a i 2 WKC, z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego i dopuszczenia do swobodnego obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym powstaje dług celny w przywozie.
Kwota należności celnych przywozowych jest określana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego (art. 214 ust. 1 WKC). Natomiast z treści ust. 2 tego artykułu wynika, że kwota należności celnych określana jest na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili najwcześniejszej, w jakiej istnienie długu celnego wynikającego z tej sytuacji mogło zostać ustalone na podstawie informacji posiadanych przez organ. Każda kwota należności celnych przywozowych wynikających z długu celnego, obliczana jest przez organ celny, z chwilą gdy znajduje się on w posiadaniu niezbędnych informacji, a następnie zostaje ona wpisana do rejestru lub zaewidencjonowana w inny równoważny sposób zaksięgowanie (art. 217 ust. 1 lit. a WKC).
Trzeba też wskazać, że po zwolnieniu towarów, organ celny może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać sprostowania zgłoszenia (art. 78 ust. 1 WKC) lub też, jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują (art. 78 ust. 3 WKC).
Z przedstawionej wyżej regulacji prawnej wynika, że w postępowaniu celnym (podobnie jak w podatkowym) wyznacznikiem ustalenia właściwego reżimu prawnego jest moment zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy prawa materialnego wiążą określone skutki prawne. Oznacza to, że przy określaniu należności celnych przywozowych, o ile co innego nie wynika z przepisów prawa, późniejsza zmiana tych przepisów nie może wpływać na wymiar tych należności.
Stąd, dla ustalenia norm prawnych stanowiących normatywny wzorzec kontroli konkretnego zgłoszenia celnego, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, w sytuacji zmiany przepisów prawa nie ma znaczenia ani moment wszczęcia postępowania w sprawie, ani też moment wydania przez organ decyzji kończącej to postępowanie w I i II instancji.
Zasada lex retro non agit w odniesieniu do przepisów prawa materialnego nie ma bezwzględnego charakteru. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że na zasadzie wyjątku, gdy wymaga tego cel interesu ogólnego i gdy w należyty sposób respektowane są uzasadnione oczekiwania zainteresowanych, temporalny zakres obowiązywania aktu prawnego może rozpocząć się przed jego publikacją. Musi to być jednak wyraźnie wskazane.
Z reguły przyjmuje się więc, o ile nie wynika nic innego z przepisów przejściowych nowego aktu prawnego, że przepisy proceduralne mają zastosowanie do wszystkich postępowań zawisłych w momencie ich wejścia w życie, w odróżnieniu od przepisów materialnych, które są zazwyczaj interpretowane w ten sposób, iż nie obowiązują w stosunku do sytuacji powstałych przed ich wejściem w życie.
Podobny pogląd jest również prezentowany w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości (zob. wyrok TS z dnia 26 kwietnia 2005 r. w sprawie C-376/02 - ZOTSiS 2005/4B-/I-3445, PP 2005/6/51, ECR 2005/4B-/I-3445).
Prawo unijne, z uwagi na chronione dobro (zapobieganie występowaniu nierównych warunków konkurencji na rynku wewnętrznym UE) oraz procedury obowiązujące przy badaniu działań dumpingowych, dopuszcza możliwość nakładania ostatecznych ceł antydumpingowych z mocą wsteczną, pod warunkiem uprzedniego objęcia przywozu towaru rejestracją.
W stanie faktycznym sprawy przywóz towarów - w związku z rozporządzeniem nr 966/2010 wszczynającym dochodzenie co do możliwego obchodzenia środków antydumpingowych nałożonych na mocy rozporządzenia nr 91/2009 - został objęty obowiązkiem rejestracji (w okresie od dnia 29 października 2010 r. do dnia 27 lipca 2011 r.), a następnie na mocy rozporządzenia nr 723/2011 objęty ostatecznym cłem antydumpingowym. W skardze kasacyjnej nie jest kwestionowany sam obowiązek uiszczenia cła antydumpingowego od towarów objętych obowiązkową rejestracją, a jedynie wysokość stawki tego cła. Wynika to z faktu, że obliczenie należności z tego tytułu nastąpiło w czasie, gdy obowiązywała niższa stawka cła antydumpingowego.
Podstawowe kwestie związane z ochroną rynku wspólnotowego przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej reguluje rozporządzenie nr 1225/2009. Z postanowień tego rozporządzenia (art. 13 ust. 1 i 3 oraz art. 14 ust. 5) wynika, że nałożone na podstawie niniejszego rozporządzenia cła antydumpingowe mogą być rozszerzone, przez objęcie przywozów z państw trzecich, których dotyczy środek produktów podobnych, zarówno nieznacznie zmodyfikowanych, jak też niemodyfikowanych lub też ich części, w przypadku gdy obowiązujące środki są obchodzone. Postępowania w tym zakresie może być wszczęte z inicjatywy Komisji, na wniosek państwa członkowskiego lub każdej zainteresowanej strony, w drodze rozporządzenia Komisji. Może być nałożony jednocześnie nakaz odprawiania przez organy przywozu z zastrzeżeniem rejestracji lub żądania gwarancji, skutkiem czego jest rozszerzenie środków począwszy od daty nałożenia tego obowiązku.
Rozporządzeniem nr 91/2009 zostało nałożone ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej. W praktyce okazało się, iż wprowadzone środki zapobiegawcze są obchodzone przez Malezję, czego wyrazem było wszczęcie przez Komisję UE dochodzenia, a następnie rozszerzenie cła antydumpingowego na towar sprowadzany z tego kraju (rozporządzenie wykonawcze nr 723/2011).
Zgodnie z art. 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 października 2012 r., stawka ostateczna cła antydumpingowego została określona na 85% w ramach dodatkowego kodu TARIC A999 odnoszącego się do wszystkich innych przedsiębiorstw niż te, które zostały wskazane w tabeli zawartej w owym przepisie. Jednocześnie zgodnie z art. 1 ust. 4 tego rozporządzenia (w brzmieniu zarówno przed zmianą jak i po zmianie) do cła antydumpingowego (o ile nie określono inaczej) mają zastosowanie obowiązujące przepisy dotyczące należności celnych przez co należy wnioskować, że chodzi o przepisy obowiązujące (1) w dacie zgłoszenia celnego i dopuszczenia do obrotu towaru lub bliskiej tym okolicznościom oraz (2) w czasie rejestracji towaru. W tym miejscu podkreślić należy, że rozporządzeniem nr 966/2010 obowiązek rejestracji przywozu niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chin i obchodzonych przez wysłanie/zgłoszenie jako pochodzące z Malezji został wprowadzony na określony, zamknięty czas tj. na 9 miesięcy od 28 października 2010 r. do 27 lipca 2011 r. (art. 2 zd. 2 rozporządzenia).
Stawka cła antydumpingowego ustalona rozporządzeniem nr 91/2009 (85%) została zmieniona rozporządzeniem nr 924/2012, które zgodnie z art. 2 zdanie pierwsze tego rozporządzenia weszło w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, tj. w dniu 11 października 2012 r., a więc po okresie objętym obowiązkową rejestracją towarów przywiezionych z Malezji.
Ponadto, z treści motywów zmieniającego rozporządzenia (pkt 3, 6, 7) wynika, że Komisja dokonała ponownej oceny ostatecznych ustaleń dochodzenia pierwotnego, biorąc pod uwagę zalecenia i orzeczenia DSB. Ponowna ocena opierała się na informacjach zebranych w pierwotnym dochodzeniu oraz na informacjach zgromadzonych po opublikowaniu zawiadomienia z dnia 6 marca 2012 r. Z zastrzeżeniem, że sprawozdania objęte badaniem nie miały wpływu na ustalenia zawarte w motywach 40-57 rozporządzenia w sprawie ceł ostatecznych dotyczących produktu objętego postępowaniem i produktu podobnego.
Z kolei z końcowych motywów rozporządzenia nr 924/2012 (pkt 137 i 138) wynika, że środki antydumpingowe mające zastosowanie do przywozu niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, nałożonych rozporządzeniem nr 91/2009, powinny zostać utrzymane oraz że przywóz od przedsiębiorstwa Bulten Fasteners Chiny powinien podlegać stawce celnej równej 0%. Ponowa ocena potwierdziła wyrządzanie szkody przez dumping, stwierdzony w pierwotnym dochodzeniu. Z uwagi jednak, iż jednemu producentowi eksportującemu przyznano zgodę na indywidualne traktowanie zgodnie z zaleceniami dotyczącymi art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, sformułowanymi w sprawozdaniach DSB, Komisja dokonała odpowiedniej zmiany art. 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ceł ostatecznych. Skutkiem tego było zweryfikowane cła antydumpingowe obliczonego dla niektórych przedsiębiorstw wymienionych w tabeli w art. 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ceł ostatecznych.
Procedura, na podstawie której doszło do zmiany ceł antydumpingowych oraz treść art. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 924/2012 nie pozwala więc na przyjęcie, że obniżone cło ma zastosowanie do stanów faktycznych sprzed daty wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego. Z poddanych analizie przepisów prawa wynika w sposób jednoznaczny, że organ stosujący prawo nie ma swobody w określaniu daty wejścia w życie przepisów prawa unijnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ celny prawidłowo zatem określił należność z tytułu cła antydumpingowego, przyjmując za podstawę regulację prawną z okresu rejestracji towarów. Tym samym stanowisko Sądu pierwszej instancji należało uznać w powyższym zakresie za błędne. Podkreślenia ponownego wymaga bowiem to, że ewentualny skutek retroaktywny aktu prawnego powinien stanowić wyjątek od reguły oraz wyraźnie wynikać z treści tego aktu. W przypadku braku tego rodzaju uregulowań ma zastosowanie art. 297 ust. 1 akapit trzeci TfUE. W myśl tego przepisu akty ustawodawcze wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub, w jego braku, dwudziestego dnia po ich publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Przenosząc powyższe na stan sprawy, oznacza to, że zmieniona rozporządzeniem nr 924/2012 stawka cła antydumpingowego (74,1%) mogła mieć zastosowanie do należności z tego tytułu naliczanych od przywozu towaru zgłoszonego po wejściu tego rozporządzenia w życie, tj. po dniu 11 października 2012 r., a co za tym idzie do towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami miała zastosowanie stawka cła antydumpingowego (85%) wprowadzona rozporządzeniem nr 91/2009. Przemawia za tym również to, że w zamkniętym okresie rejestracji spornych towarów (od 28 października 2010 r. do 27 lipca 2011 r.) stawka cła antydumpingowego była niezmienna i wynosiła 85%.
Zatem za błędny należało uznać pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, według którego organ celny powinien był zastosować stawkę cła antydumpingowego w obniżonej wysokości. Mylny pogląd Sądu pierwszej instancji w tej kwestii, jak należy wnioskować z treści zaskarżonego wyroku, wynika nie tylko z niewłaściwego rozumienia powołanych wcześniej przepisów, ale również rozporządzenia nr 1515/2001. Jak wynika bowiem z punktu 6 wprowadzenia do tegoż rozporządzenia, zalecenia ujęte w sprawozdaniach przyjętych przez ORS (Organ Rozstrzygania Sporów) mają wyłącznie skutek przyszły. Tym samym – jak wynika z art. 3 tego rozporządzenia – wszelkie środki (które Wspólnota może podjąć po przyjęciu przez organ ds. rozstrzygania sporów WTO sprawozdania dotyczącego zagadnień antydumpingowych i antysubsydyjnych) stają się skuteczne od daty ich wejścia w życie i nie stanowią podstawy do zwrotu opłat celnych pobranych przed tą datą, chyba że ustalono inaczej. Oznacza to, że wprowadzane środki mają co do zasady zastosowanie do oceny zdarzeń przyszłych, nie zaś tych, których stan prawny, tak jak w rozpatrywanej sprawie, został już ukształtowany w przedstawiony powyżej sposób. Z przepisu tego nie wynika zatem, aby miał on zastosowanie do spraw zakończonych prawomocnymi decyzjami.
Przyjęcie tego poglądu nie tylko nie gwarantowałoby osiągnięcia w pełni wyznaczonego przepisami celu (walki z dumpingiem), ale przede wszystkim też mogłoby prowadzić do niejednolitego stosowania przepisów w zakresie ceł antydumpingowych w stosunku do podmiotów będących w tym samym położeniu prawno - faktycznym, a co za tym idzie do naruszenia również konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP).
Podkreślić należy, że wyżej przedstawiony podgląd co do braku możliwości zastosowania z mocą wsteczną przepisów rozporządzenia nr 924/2012 i zastosowania stawki cła antydumpingowego w wysokości 74,1% zamiast stawki 85% określonej w rozporządzeniu nr 91/2009 znajduje akceptację w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. wyroki NSA: z 16 października 2014 r. o sygn. akt I GSK 1174/13, z 22 października 2014 r. o sygn. akt I GSK 1482/13, z 21 stycznia 2015 r. o sygn. akt I GSK 1421/13, z 22 października 2015 r. o sygn. akt I GSK 257/14, z 17 grudnia 2015 r. o sygn. akt I GSK 818/14, z 11 lutego 2016 r. o sygn. akt I GSK 1095/14, z 24 lutego 2016 r. o sygn. akt I GSK 806/14; treść tych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Z powyższych względów za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego wymienionych petitum skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał przy tym, że brak jest podstaw do wystąpienia do TSUE z pytaniem prejudycjalnym o treści wskazanej w skardze kasacyjnej.
Nadto, należy zauważyć, iż Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 6 czerwca 2013 r. w sprawie C-667/11 (www.eur-lex.europa.eu) orzekł, że "Artykuł 14 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009 (...), do którego odsyła art. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 966/2010 (...) powinien być interpretowany w ten sposób, że warunki rejestracji tego rodzaju co sporne w postępowaniu głównym są zgodne z owym przepisem i są w związku z tym wystarczające do celów poboru z mocą wsteczną cła antydumpingowego w zastosowaniu art. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 (...), po przeprowadzeniu dochodzenia stwierdzającego zaistnienie obejścia ostatecznych ceł antydumpingowych nałożonych przez rozporządzenie Rady (WE) nr 91/2009 z 26 stycznia 2009 r. nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej. Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 91/2009 stawka rozszerzonego cła antydumpingowego pobieranego z mocą wsteczną od przywozów dokonanych przed wejściem w życie rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011 wynosi 85% dla wszystkich innych przedsiębiorstw". Tym samym TS potwierdził (1) możliwość stosowania ceł antydumpingowych z mocą wsteczną i (2) wskazał, że stawka cła "dla wszystkich innych przedsiębiorstw" wynosi 85% dla towaru przywiezionego przed wejściem w życie rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011, tj. przed dniem 27 lipca 2011 r.
Sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie sprawę będzie zobowiązany uwzględnić dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnię prawa.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 205 § 2 w związku z art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując w części od zasądzenia na rzecz Dyrektora Izby Celnej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym z uwagi na okoliczność, że zarzuty skargi kasacyjnej stanowiły powielenie zarzutów podniesionych w rozpoznanych uprzednio przez NSA skargach kasacyjnych Dyrektora Izby Celnej w [...], dotyczących tożsamego problemu prawnego, co miało wpływ na nakład pracy pełnomocnika organu w niniejszym postępowaniu kasacyjnym.