I GNP 2/25

I GNP 2/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra
Izabella Janson /sprawozdawca/
Joanna Salachna /przewodniczący/
Symbol z opisem
6552
Hasła tematyczne
Środki unijne
Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 285a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1199
art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Salachna sędzia NSA Dariusz Dudra sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi I.N. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 117/22 w sprawie ze skargi I.N. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 26 listopada 2021 r. nr. [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych 1. oddala skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku; 2. zasądza od I.N. na rzecz Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 listopada 2022r., sygn. akt I SA/Ke 117/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach W.K. oddalił skargę I.N. (dalej też: "strona", "skarżąca") na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dalej też:"Dyrektor OR ARiMR") z 26 listopada 2021r., nr 9013-2021-002728 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.
Skarżąca nie wniosła skargi kasacyjnej i powyższy wyrok stał się prawomocny od 2 lutego 2023r. (k.102 akt sądowych).
W terminie wskazanym w art. 285f § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 285a § 2 p.p.s.a. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem ww. prawomocnego wyroku WSA w Kielcach (I SA/Ke 117/22) zaskarżając go w całości oraz wnosząc o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem w całości.
Wskazał na naruszenia tak przez organy administracji, jak i w konsekwencji - również przez aprobujący ich rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazanych w skardze norm prawa materialnego oraz norm postępowania w sposób opisany w wyszczególnionych niżej zarzutach oraz w uzasadnieniu skargi. Podkreślił, że szkoda w rozumieniu art. 285e § 1 pkt 4 ustawy p.p.s.a. spowodowana wydaniem zaskarżonego wyroku ma charakter ewidentny, albowiem wyrok ten aprobuje - zdaniem strony na skutek naruszenia ustawowego obowiązku sądowej kontroli zaskarżonych aktów organu administracji pod względem ich zgodności z prawem - zaskarżoną przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję organu, nakładającą na stronę obowiązek zwrotu konkretnej, wskazanej w niej kwoty otrzymanej dotacji, wynoszącej [...] zł [...] gr, wymienionej także na wstępie niniejszej skargi. Jest bezspornym, iż w przypadku, gdyby decyzja organu została przez Sąd I instancji uchylona z przyczyn wskazanych w niniejszej skardze, strona nie byłaby zobligowana do zwrócenia do organów w/w kwoty. Jednocześnie, w trybie art. 285e § 1 pkt. 5 ustawy p.p.s.a. wskazał, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie jest możliwe, z uwagi na to, iż orzeczeniem tym jest prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, przy czym strona nie skorzystała na skutek okoliczności losowych w ustawowym terminie z przysługujących jej środków prawnych. Podniósł, że w sprawie niniejszej występuje okoliczność wymieniona w art. 285a § 2 p.p.s.a. - tj. wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, w którym to niezgodność z prawem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego i konstytucyjnych praw obywatela. Dalej wskazał, że podstawowymi zasadami porządku prawnego naruszonymi przez organy oraz przez aprobujący ich rozstrzygnięcie Sąd I instancji są: norma art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, przewidująca, iż organy upoważnione są działać wyłącznie w granicach uprawnień wyraźnie nadanych im przez normy prawa stanowionego, co oznacza m.in. także to, że nie są one uprawnione do tego, aby ze wskazanych przez siebie przepisów wyprowadzać normy, nie wynikające w rzeczywistości jasno z ich treści normatywnej; wynikająca z art. 2 Konstytucji RP oraz z art. 16 § 1 k.p.a. zasada powagi rzeczy osądzonej, zgodnie z którą powtórne orzekanie przez organ w tym samym przedmiocie, a więc także - jak w niniejszym przypadku - w zakresie oceny skutków prawnych dokładnie tych samych okoliczności faktycznych, co okoliczności, którym właściwy organ raz już nadał określone skutki prawne w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną i prawomocną decyzją, jest co do zasady niedopuszczalne, a wyjątek od tej zasady konstytuować mogą wyłącznie normy prawa stanowionego jednoznacznie taka możliwość przewidujące. Niedopuszczalną jest zarówno rozszerzająca wykładnia istniejących norm postępowania, polegająca na domniemywaniu, iż normy te zawierają dla organu delegację do powtórnego badania okoliczności raz już rozpatrzonych, jak i nadanie organom tego rodzaju uprawnienia - niewyrażonego wprost I jednoznacznie w treści właściwych norm przez Sądy administracyjne. Sposób w jaki zaskarżony wyrok oraz zaaprobowane decyzje organów naruszają podstawowe zasad porządku prawnego i konstytucyjne prawa obywatela szczegółowo wyłuszczony został niżej w zarzutach oraz w uzasadnieniu skargi. Wniósł również o orzeczenie o kosztach postępowania w sprawie niniejszej skargi, w tym o kosztach zastępstwa procesowego - według przepisanych norm oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił niezgodność z następującymi normami postępowania sądowo-administracyjnego:
1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a - poprzez niezastosowanie przez Sąd przewidzianego na mocy w/w normy środka i usankcjonowanie rażącego naruszenia przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa norm art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005 z 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, jak również art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011r. i z 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz wymienionego wprost w nagłówku decyzji skarżonej przez stronę art. 5 ust. 1 w/w Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011r. z 27 stycznia 2011r. - polegającego na przypisaniu w/w przepisom, zawierającym wyłącznie normy o charakterze stricte materialno-prawnym, także treści normatywnej o charakterze proceduralnym. Miało to miejsce w tym stopniu, w jakim organy uznały - a WSA w Kielcach to zaakceptował - że zawarta w hipotezie w/w norm przesłanka "stwierdzenia" utworzenia sztucznych warunków sprzecznych z celami systemu wsparcia, rzekomo zawiera dla organów ustawowe upoważnienie, aby w oparciu o w/w przepisy wszcząć i przeprowadzić nowe postępowanie administracyjne, którego zasadniczym elementem rozstrzygnięcia będzie na nowo ustalenie (czyli stwierdzenie właśnie) co do nienależności przyznanej stronie dotacji (z uwagi na wyłącznie na podstawie okoliczności istniejących i znanych Już wcześniej organowi, który wydał był decyzję o przyznaniu - co jest równoznaczne z powtórnym rozpatrzeniem tej samej sprawy bez wyraźnego ustawowego upoważnienia i uznaniem w jego wyniku przyznanej dotacji za nienależną pomimo istnienia w tym samym przedmiocie prawomocnej decyzji administracyjnej, o której mowa w § 13 ust. 1 - 3 w związku z § 10 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej: "rozporządzenie zalesieniowe z 2009r.") uznającej dotację tę za należną;
2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 6 k.p.a. oraz w związku z normami prawa materialnego wymienionymi w pkt. 1 - poprzez nie zastosowanie w/w środka w sytuacji naruszenia przez organ zasady wyrażonej w art. 6 k.p.a., w związku z pozbawionym prawnej podstawy powtórnym faktycznym przedmiocie należącym do zakresu decyzji o której mowa w § 13 ust. 1 - 3 w związku z § 10 ust. 4 rozporządzenie zalesieniowe z 2009r.;
3. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 29 ust 1, 1 c i 2 Ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ustawa o ARiMR") polegające na niezastosowaniu środka przewidzianego w w/w przepisie ustawy p.p.s.a. wobec zaskarżonej decyzji organu, która za swój przedmiot miała ponowną ocenę tych samych faktycznych okoliczności, w których raz już rozstrzygnięto prawomocnie o przyznaniu stronie pobranych przez nią następnie płatności, wyraźnego ustawowego umocowania do takiego powtórnego orzeczenia w przedmiocie należności dotacji, w szczególności nie zawartego bynajmniej w normatywnej treści w/w norm art. 29 ust 1 - 2 ustawy o ARiMR.
Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach w odpowiedzi na skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 285j p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw. Skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, chyba, że ważne względy przemawiają za wyznaczeniem rozprawy.
W myśl art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku WSA w Kielcach z 3 listopada 2022r. w sprawie sygn. akt I SA/Ke 117/22 nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 285a § 1 p.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia WSA, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Instytucja ta służy realizacji podmiotowego prawa do wynagrodzenia szkody, wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, wywiedzionego z art. 77 ust 1 Konstytucji RP. Pozostaje ona jednym z nadzwyczajnych środków zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego prawidłowe wniesienie uzależnione zostało od spełnienia przesłanek, wymienionych w przepisach działu VIIa p.p.s.a.
Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność orzeczenia z prawem, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda. Podstawą skargi nie mogą być jednak zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 285d).
Zgodnie z art. 285e § 1 p.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać: 1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości lub w części; 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie; 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne; 4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy; 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując art. 285a § 2 - że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi; 6) wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.
Jednym z nich jest wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując art. 285a § 2 - że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi. Same podstawy uregulowane zostały zaś w art. 285d p.p.s.a.
Argumentacja skarżącej związana z tymi przepisami sprowadza się w istocie do kwestionowania decyzji organu wskazując, iż za swój przedmiot miała ona ponowną ocenę tych samych faktycznych okoliczności, w których raz już rozstrzygnięto prawomocnie o przyznaniu stronie pobranych przez nią następnie płatności, wobec wyraźnego ustawowego umocowania do takiego powtórnego orzeczenia w przedmiocie należności dotacji, w szczególności nie zawartego bynajmniej w normatywnej treści w/w norm art. 29 ust 1 - 2 Ustawy o ARiMR.
Na wstępie należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (obecnie Dz.U.2023.1199 t.j.), w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Co istotne, dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres nawet w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca płatność (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019r., I GSK 192/18). Ważne jest również, że w przedmiotowym postępowaniu organy nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Wskazać należy również, że nienależnie pobrana płatność, o której mowa w art. 29 ust. 1 ww. ustawy, to wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków, które jako świadczenie dokonane przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.
Stosownie do art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje się, że obejście prawa dotyczy sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Obejście prawa czy też jego nadużycie nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot (pkt 52-53 wyroku ETS z 16 marca 2006r., sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; LEXIS.pl nr 405322).
Wbrew stanowisku skarżącej, w takim przypadku przepis art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2889/95 stanowi samodzielną podstawę do wycofania korzyści, czyli do jej odzyskania w drodze decyzji o zwrocie, bez konieczności uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego formalnej decyzji o wstępnym uznaniu, czy też decyzji o przyznaniu poszczególnych płatności z tego tytułu. Przepis ten wymaga jednak od organu wykazania, że sztuczne warunki w istocie zostały stworzone.
Należy przypomnieć, że wyrokiem z 3 listopada 2022r. WSA zaakceptował ustalenia organów, że skarżąca wpisana została w konfigurację, której całościowy cel polegał na uzyskaniu maksymalnych korzyści finansowych w różnych schematach pomocowych realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ustalone przez organ i uznane za prawidłowe przez Sąd I instancji okoliczności, że złożenie wniosków przez stworzone podmioty, a nie tylko jednego wniosku na całość gospodarstwa przez skarżącą, pozwoliło na obejście limitów powierzchni uprawnionej do przyznania płatności na zalesianie. Wykreowanie kilku podmiotów bez uzasadnionej przyczyny, które generuje uzyskanie wyższych dopłat, niż gdyby występował o nie jeden rolnik, jednoznacznie wskazuje na świadome dążenie do otrzymania płatności w zawyżonej wysokości.
Ponadto zauważyć należy, że wykazanie okoliczności że wzruszenie orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe polega na ujawnieniu i przedstawieniu ich w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości. Nie wystarczy zatem samo wskazanie, że wzruszenie orzeczenia nie było możliwe z przyczyn losowych. Niezbędne jest także przedstawienie analizy prawnej przepisów dotyczących środków zaskarżenia, których zastosowanie - w odniesieniu do zaskarżonego orzeczenia - jest niedopuszczalne lub z innych przyczyn na pewno nie mogłoby odnieść skutku (por. postanowienie SN z 30 września 2008r., II CNP 74/08, LEX nr 548810). Podobnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że ciężar wykazania, iż w sprawie występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, spoczywa na stronie skarżącej. Uzasadnienie przedmiotowego wymogu dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia będzie skuteczne zwłaszcza wówczas, gdy do skargi zostaną dołączone odpisy prawomocnych orzeczeń wskazujących, że zastosowanie innych środków procesowych okazało się nieskuteczne, np. odpis prawomocnego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej lub wyroku o oddaleniu skargi o wznowienie postępowania. Prawidłowe odniesienie się do analizowanego wymogu formalnego uchroni stronę przed pochopnym (przedwczesnym, a tym samym niedopuszczalnym) wniesieniem skargi w sytuacji, w której ma jeszcze możliwość skorzystania z innych środków zaskarżenia. Jeżeli skargę wniesiono na podstawie art. 285a § 2 p.p.s.a., strona musi wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi. Wyjątkowość odnosi się do przyczyn, które spowodowały, że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Będą nimi: ciężka choroba strony, która uniemożliwiła wniesienie środka odwoławczego; stan psychiczny uniemożliwiający jej podjęcie rozsądnej decyzji co do zaskarżenia niekorzystnego orzeczenia Sądu I instancji; klęska żywiołowa; uzyskanie błędnej informacji od pracownika Sądu co do sposobu i terminu zaskarżenia (por. J. Gudowski [w:] T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jędrzejewska, K. Weitz, Kodeks..., t. 2, 2009, s. 460, i wskazane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Ten ostatni przypadek nie będzie miał charakteru wyjątkowego, jeżeli strona nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego.
W tym stanie rzeczy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlegała oddaleniu na podstawie art. 285k § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w razie braku podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 285l p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2018r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023r., poz. 1935).