I FZ 9/26

I FZ 9/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Gl 128/24 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-11-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 124 par. 1 pkt 2, i par. 2, art. 127 par. 3, art. 220 par. 1-3,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 128/24, o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 listopada 2023 r., nr 2401-IOV1.4103.376.2021.IK UNP: 2401-23-239227, w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 128/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę B. sp. z o.o. w likwidacji (dalej "spółka" lub "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej "organ") z 20 listopada 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2015 r.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że mimo skutecznego doręczenia odpisu stosownego zarządzenia, po uprzednim negatywnym rozpoznaniu wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy, skarżąca nie uiściła wpisu od skargi.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie:
1) art. 124 § 1 pkt 1 oraz art. 124 § 2 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie za skuteczne szeregu czynności prowadzonych w toku postępowania, włącznie z prowadzoną procedurą rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów, w sytuacji gdy zgodnie ze wskazanymi przepisami zawieszenie postępowania miało skutek od dnia śmierci członka zarządu;
2) art. 220 § 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwą wykładnię objawiającą się przyjęciem, że sąd może odrzucić skargę w sytuacji nieprawidłowego rozpatrzenia (wskutek braku zawieszenia postępowania) wniosku o zwolnienie od wpisu sądowego złożonego przez spółkę.
Uzasadniając zażalenie, skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie nie powinno dojść do wezwania jej do uzupełnienia wpisu, ani do odrzucenia skargi, albowiem w sprawie zaistniała wcześniejsza okoliczność, która zobowiązywała sąd do zawieszenia postępowania z urzędu, tj. zaistnienie braku w organach osoby prawnej, który uniemożliwiał jej działanie. Wskutek tego, w ocenie skarżącej, nie doszło do prawidłowego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie od wpisu sądowego, a zatem brak jest także podstaw merytorycznych na tym etapie do odrzucenia skargi.
W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, § 3 i § 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Natomiast zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wraz z wniesieniem skargi na decyzję organu skarżąca nie uiściła wpisu od skargi. Jednocześnie zawarła w tej skardze wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego. Przedmiotowy wniosek został rozpoznany negatywnie (vide postanowienie starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 11 lipca 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 53/24, o odmowie przyznania prawa pomocy, oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 4 września 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 53/24). W konsekwencji Przewodnicząca Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej "przewodnicząca wydziału") zarządzeniem z 23 września 2025 r. wezwała skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 9.445 zł, w terminie siedmiu dni od daty otrzymania odpisu tego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 30 września 2025 r. (prawidłowość tego doręczenia nie jest w żaden sposób kwestionowana), co oznacza, że termin na uiszczenie wpisu od skargi upływał 7 października 2025 r. Z akt sprawy wynika, że do dnia wydania zaskarżonego postanowienia wpis od skargi nie został uiszczony.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji odrzucające nieopłaconą skargę. Działanie sądu znajduje bowiem umocowanie w treści art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.
W rozpoznawanym obecnie zażaleniu skarżąca podkreśla, że postanowieniem z 13 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 128/24, sąd pierwszej instancji zawiesił postępowanie sądowe zainicjowane jej skargą na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z powzięciem informacji o śmierci prezesa zarządu spółki. Podnosi, że w myśl art. 124 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. zawieszenie postępowania wywołuje skutki prawne od dnia zdarzenia, które je spowodowało (w rozpoznawanej sprawie od dnia śmierci prezesa zarządu spółki). W konsekwencji czynności sądu podjęte po śmierci jedynego członka zarządu spółki (tj. rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi), skutkujące odrzuceniem skargi, należy uznać za bezzasadne i wymagające powtórzenia.
Odnosząc się do tej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że istotnie postanowieniem z 13 listopada 2024 r. sąd pierwszej instancji zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na brak w składzie organów spółki, uniemożliwiający jej działanie (będący następstwem śmierci jedynego członka zarządu spółki), a postanowienie to na podstawie art. 124 § 2 p.p.s.a. wywołało skutek od 30 stycznia 2024 r. (data śmierci prezesa zarządu spółki).
Zgodnie z art. 127 § 3 p.p.s.a. podczas zawieszenia postępowania sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Czynności podejmowane przez strony, a niedotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero od dnia podjęcia postepowania.
W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przywołany przepis zakazuje podejmowania przez sąd administracyjny czynności w ramach postępowania rozpoznawczego. Skutkiem tej regulacji jest stwierdzenie, że żaden sąd nie może w czasie zawieszenia postępowania podejmować czynności, które zmierzałyby do rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, a więc dawałyby podstawę do wydania wyroku. Tylko w takim zakresie należy widzieć treść analizowanego przepisu. Reguły w nim wyrażonej nie można przenosić na inne postępowania, które toczyć się mogą przy okazji rozpoznania skargi. Do takich postępowań należy zaliczyć sprawę przyznania prawa pomocy (vide Z. Czarnik, Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2009 r., sygn. akt I OPP 52/09, OSP 2010, nr 7-8, s. 72). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w glosowanym postanowieniu z 9 października 2009 r., sygn. akt I OPP 52/09, zawieszenie postępowania nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podejmowanie czynności zmierzających do podjęcia zawieszonego postępowania (art. 127 par. 3 p.p.s.a.) dotyczy nie tylko sądu, lecz także stron postępowania współdziałających z sądem, a zatem strona ma prawo korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika przy podejmowaniu tych czynności.
Taką ocenę powyższej kwestii podzieli również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 lutego 2026 r., sygn. akt I FZ 8/26, wydanym po rozpoznaniu zażalenia skarżącej wniesionego w analogicznej sprawie.
Zauważyć również należy, że w niniejszej sprawie pierwotne wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (zarządzenie przewodniczącej wydziału z 20 września 2024 r., dokonane w okresie, kiedy w składzie zarządu skarżącej występowały braki uniemożliwiające jej działanie) zostało ponowione już po podjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawieszonego postępowania (vide zarządzenie przewodniczącej wydziału z 23 września 2025 r., k. 152) i to w wyniku braku wykonania przez spółkę tego drugiego zarządzenia skarga została odrzucona.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.