I FZ 76/25

I FZ 76/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ryszard Pęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2498/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-01-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 46 par. 2d, art. 86 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. sp. z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 2498/24 w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2025 r. odrzucające skargę w sprawie ze skargi V. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 20 września 2024 r. nr 1401-IOV.1-4103.94.2024.TW w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za luty 2016 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie w całości, 2) przywrócić termin do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2025 r. o odrzuceniu skargi.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 26 lutego 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 2498/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z 27 stycznia 2025 r. o odrzuceniu skargi –wniesionej przez pełnomocnika V. sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca spółka) – na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej także: organ II instancji) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za luty 2016 r.
2. Pełnomocnik skarżącej spółki, pismem z 23 października 2024 r. (tożsama data nadania przez e-PUAP) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z adresu e-PUAP "Z.".
3. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej spółki został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W wezwaniu pouczono, że nieusunięcie wskazanego braku w terminie siedmiu dni, od dnia doręczenia wezwania, spowoduje odrzucenie skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone na adres e-PUAP "V." 2 grudnia 2024 r.
Z uwagi na nieusunięcie braku formalnego skargi w terminie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 stycznia 2025 r. odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Powyższe postanowienie zostało doręczone 29 stycznia 2025 r. na adres e-PUAP: "V." (k. 84 akt sądowych).
4. Pełnomocnik skarżącej spółki, pismem z 6 lutego 2025 r. złożył z adresu e-PUAP "Z." wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z 27 stycznia 2025 r. wraz z zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi oraz przedłożył pełnomocnictwo wraz z odpisem KRS skarżącej spółki.
W uzasadnieniu wniosku argumentował, że 3 lutego 2025 r. skarżąca spółka podała mu datę 29 stycznia 2025 r., jako datę odebrania postanowienia o odrzuceniu skargi przez Sąd. Wyjaśnił, że sporządził zażalenie na powyższe postanowienie, które zostało wysłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 5 lutego 2025 r. wraz z pełnomocnictwem, odpisem KRS oraz opłatą skarbową uiszczoną do Miasta Stołecznego Warszawa. Jednakże, z powodu nieuwagi spowodowanej czekającą go podróżą służbową w tym samym dniu do odległego R. (450 km) na rozprawę 6 lutego 2025 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w R. w sprawie sygn. [...] (zawiadomienie o rozprawie w załączeniu), w tym konieczności rezerwacji hotelu w R. (faktura nr [...] w załączeniu), zażalenie zostało mylnie skierowane (przez platformę e-puap) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dowód wysłania w załączeniu).
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 26 lutego 2025 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z 27 stycznia 2025 r. o odrzuceniu skargi. Postanowienie to zostało doręczone na adres e-PUAP "V." 3 marca 2025 r. (k. 107).
W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przedstawione przez pełnomocnika skarżącej spółki okoliczności nie pozwoliły na przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Podkreślił, że konieczność wniesienia pisma w ustawowym terminie i trybie oraz pod właściwy adres nie może być w przypadku profesjonalnego pełnomocnika uznana za okoliczność nie do przezwyciężenia lub nie do przewidzenia. Błędne skierowanie przesyłki nie może być również uznane za oczywistą omyłkę, a w konsekwencji nie zwalnia pełnomocnika z odpowiedzialności za powstałą nieprawidłowość, której skutki obciążają mocodawcę. Podobnie jest w przypadku błędnego zaadresowania koperty. Błędne zaadresowanie koperty, w której nadano pismo, oznacza, że zwłoka w dokonaniu czynności procesowej nie nastąpiła bez winy strony.
W podsumowaniu Sąd pierwszej instancji przyjął, że oceniając okoliczności niniejszej sprawy przez pryzmat obiektywnego miernika staranności, jakiej można i należy wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza wnoszącej o przywrócenie terminu procesowego, w rozpoznawanym przypadku nie zostały spełnione przesłanki z art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkujące zadośćuczynienie żądaniu.
6. W zażaleniu na powyższe postanowienie nadanym ze skrzynki e-PUAP "Z." (k. 105), pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił naruszenie:
6.1. art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez odmowę przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2025 r. sygn. akt III SA/Wa 2498/24, wynikającą z nieprawidłowego przyjęcia, iż uchybienie terminu powstało z winy strony reprezentowanej przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika;
6.2. art. 87 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieprawidłowe przyjęcie, iż strona w złożonym wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
Na podstawie tych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, zgodnie z art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
7. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
7.1. Zażalenie zasługuje a uwzględnienie.
7.2. Na wstępie odnotować należy fakt, który ma kluczowe znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy.
Bezspornie wynika z akt sprawy, że 23 października 2024 r. do Sądu pierwszej instancji została wniesiona przez pełnomocnika skarżącej spółki, do elektronicznej skrzynki podawczej organu II instancji skarga w formie dokumentu elektronicznego na decyzję w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za luty 2016 r. Skarga w tej formie została wniesiona z adresu e-PUAP pełnomocnika skarżącej spółki – "Z.". Adres ten został także podany w raporcie weryfikacji podpisu elektronicznego pełnomocnika skarżącej spółki (k. 7 i 12 akt sądowych).
7.3. Powyższa okoliczność, tj. wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego z adresu e-PUAP pełnomocnika skarżącej spółki – "Z." miała bezpośredni wpływ sposób komunikacji Sądu pierwszej instancji z pełnomocnikiem skarżącej spółki i determinowała sposób doręczania wzajemnej korespondencji.
Zgodnie z art. 46 § 2a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny. Natomiast z art. 46 § 2d powołanej wyżej ustawy wynika, że jeżeli pismo, o którym mowa w § 2a, nie zawiera adresu elektronicznego, sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego, a gdy wniesiono je w innej formie i zawiera ono żądanie, o którym mowa w § 2c, doręczenie pism przez sąd następuje na adres wskazany zgodnie z § 2 pkt 1 lit. a, przy czym w pierwszym piśmie sąd poucza o warunku podania adresu elektronicznego w żądaniu doręczania pism środkami komunikacji elektronicznej.
Powyższe oznacza, że jeśli pismo procesowe zostanie wniesione drogą elektroniczną, sąd będzie dokonywał doręczeń na wskazany w nim adres elektroniczny. Jeśli natomiast pismo nie będzie zawierać oznaczenia adresu elektronicznego, sąd przyjmie, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego zostało nadane pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego. Adresami elektronicznymi są w szczególności adresy e-mail, adresy stron internetowych, adres IP komputera, numer telefonu komórkowego (por. P. Pietrasz, Informatyzacja postępowania sądowoadministracyjnego (nowe rozwiązania), ZNSA 2014, nr 5, s. 25).
7.4. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej spółki wniósł skargę w formie dokumentu elektronicznego, przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu, która została następnie przekazana do Sądu. Wprawdzie skarga wniesiona w formie dokumentu elektronicznego nie zawierała adresu elektronicznego, jednakże w aktach sprawy, na dokumencie urzędowym "UPP" – stanowiącym dowód nadania skargi za pośrednictwem organu podatkowego (k. 12), znajdował się adres e-PUAP ustanowionego w sprawie pełnomocnika tj. "Z.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny – mimo, że dysponował adresem elektroniczym pełnomocnika skarżącej spółki, z którego została wniesiona skarga – adres e-PUAP "Z.", po przekazaniu mu skargi wraz z aktami sprawy – zbędnie zwrócił się do organu II instancji o wskazanie (...) adresu elektronicznego pełnomocnika skarżącej spółki" (k. 32).
7.5. Po wyjaśnieniu przez organ II instancji, że "w toku postępowania prowadzonego przed organami podatkowymi Strona posługiwała się adresem ePUAP: /V." (k. 35), na ten adres doręczono wezwanie pełnomocnika skarżącej spółki do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni (...) pod rygorem odrzucenia skargi (...) przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi".
Z akt sprawy wynika, że wezwanie zostało nadane na adres e-PUAP "V." i doręczone 2 grudnia 2024 r., przy czym, jako adresata wpisano "P. R." (k. 39 i 41). Na adres e-PUAP "V." doręczono także 29 stycznia 2025 r. postanowienie z 27 stycznia 2025 r. o odrzuceniu skargi z powodu nieusunięcia braków formalnych skargi i także adresatem wezwania był "P. R." (k. 84).
7.6. Powyższe ustalenie, tj. że doręczenia przez Sąd pierwszej instancji były dokonywane z naruszeniem art. 46 § 2d ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. na adres elektroniczny skarżącej spółki, a nie na adres elektroniczny pełnomocnika skarżącej spółki, z którego została wniesiona skarga w formie dokumentu elektronicznego, przesądza o zasadności zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z 27 stycznia 2025 r. o odrzuceniu skargi.
Pozostawiając bowiem na uboczu to, że w uzasadnieniu obecnie zaskarżonego postanowienia błędnie przyjęto, że siedmiodniowy termin na złożenie zażalenia od postanowienia z 27 stycznia 2025 r. "upłynął 5 stycznia 2025 r." (termin ten upłynął 5 lutego 2025 r.), odnotować należy, że przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia zażalenia było naruszenie art. 46 § 2d ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
7.7. Sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, powinien bowiem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do dokonania takiej czynności.
Skoro w rozpoznawanej sprawie pisma w postępowaniu sądowym (w tym postanowienie o odrzuceniu skargi) nie były doręczane na adres elektroniczny pełnomocnika skarżącej spółki, lecz bezpośrednio na adres elektroniczny skarżącej spółki, przyjąć należy, że pełnomocnik skarżącej spółki, składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 27 stycznia 2025 r. wykazał, że powyższej czynności nie dokonał w przewidzianym dla niej terminie bez własnej winy (art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym stanie rzeczy, ponieważ zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 2 i art. 188 w związku z art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.