I FZ 74/25

I FZ 74/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Wr 397/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-10-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 i nast.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Wr 397/24 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 1 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2016 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 397/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił A. sp. z o.o. z siedzibą w W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "spółka" lub "skarżąca"), zarzucając nieprawidłowe doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy, brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, błędną interpretację art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), naruszenie zasady równości stron w postępowaniu, brak ponownego doręczenia zawiadomienia przez Sąd, brak konsekwencji sądu w ocenie prawidłowości doręczenia, naruszenie art. 73 § 1, art. 135 p.p.s.a., art. 6 k.p.a. oraz art. 45 ust. 1 Konsytuacji RP, nieuzasadnione powołanie się na twierdzenia operatora pocztowego, błędne założenie o domniemanym upoważnieniu odbiorcy, niewłaściwe przerzucenie obowiązku reklamacji na skarżącą.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.
We wniosku o przywrócenie terminu spółka wskazała, że 10 grudnia 2024 r. skontaktowała się telefonicznie z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, aby uzyskać informacje o sprawie prowadzonej pod sygnaturą I SA/Wr 397/24. Podczas rozmowy telefonicznej dowiedziała się, iż 3 października 2024 r. Sąd wydał wyrok oddalający skargę, a uprzednio 14 sierpnia 2024 r. na adres spółki zostało wysłane zawiadomienie o rozprawie, które zostało odebrane 20 sierpnia 2024 r., przez osobę, która podpisała się jako [...]. Prezes zarządu skarżącej oświadczyła, że ww. osoba nie pełni funkcji reprezentacyjnych w spółce oraz nie jest w jakikolwiek sposób powiązana ze spółką ani jej działalnością. Osoba o takich personaliach nie zamieszkuje ani nie jest zameldowana pod adresem spółki. Jedynymi osobami uprawnionymi do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącej są Prezes Zarządu i Prokurent. Odbiór korespondencji przez osobę nieuprawnioną skutkował tym, że strona skarżąca nie posiadała wiedzy i informacji o tym, że wyznaczony został termin rozprawy, a dalej, że w sprawie Sąd wydał wyrok oddalający skargę. Brak prawidłowego doręczenia korespondencji w świetle art. 141 § 2 p.p.s.a uniemożliwił skarżącej złożenie wniosku w terminie. Okoliczność ta wynikała z braku winy skarżącej.
Na podkreślenie zasługuje fakt, że rolą przedsiębiorcy, jako profesjonalnego uczestnika obrotu oraz podmiotu inicjującego postępowanie sądowe, jest zapewnienie możliwości doręczania korespondencji w jej siedzibie osobie uprawnionej. Skoro zaś osoba, obecna pod adresem siedziby spółki nie oświadczyła doręczającemu, że nie jest upoważniona do dokonywania jakichkolwiek czynności w imieniu spółki, to nie można czynić zarzutu, że przesyłkę doręczono do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień osób przebywających w siedzibie spółki, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru.
Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podkreślił, że analiza akt sprawy nie dała podstaw do przyjęcia, by korespondencja skierowana imiennie do spółki została odebrana przez osobę nieuprawnioną do odbioru korespondencji. Przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została przesłana na podany w skardze adres spółki i pod tym adresem została doręczona. Na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma widnieje adnotacja, że przesyłkę doręczono upoważnionemu pracownikowi. Mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych należy zauważyć, że jeżeli pod adresem siedziby przedsiębiorcy została odebrana skierowana do niego korespondencja, to na nim ciąży obowiązek wykazania, że powyższy dowód doręczenia nie potwierdza tego faktu oraz, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji, by w jego siedzibie dokonywała tego osoba upoważniona. Obowiązkiem osoby prowadzącej działalność gospodarczą jest takie zorganizowanie pracy jej przedsiębiorstwa, by przesyłki odbierane były przez przedsiębiorcę osobiście albo przez upoważnioną osobę i jednocześnie wykluczona była możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione. Istnieje bowiem domniemanie, że osoba, która jest obecna w lokalu czy siedzibie przedsiębiorcy i podejmuje czynności, w tym odbiera korespondencję, jest osobą do tego upoważnioną.
Podniesione w zażaleniu zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego nie zasługiwały na uwzględnienie. Jednoczenie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazać należy, że stosownie do art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Rozpoznawana sprawa bezsprzecznie należy do spraw podatkowych, co determinuje stosowanie Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu jest prawidłowe. Brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek ten Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.