I FZ 7/23

I FZ 7/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Łd 697/22 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2023-05-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 86 par. 1, art. 87 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 697/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 18 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2020 r. postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z 15 listopada 2022 r., I SA/Łd 697/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca/Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 18 lipca 2022 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2020 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 29 września 2022 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 26 września 2022 r., wezwano Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi lub nadesłanie jej podpisanego egzemplarza; podpisanie pełnomocnictwa lub nadesłanie jego podpisanego egzemplarza; złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony Skarżącej (aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego) – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Pismem z 28 października 2022 r., pełnomocnik Skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia powyższych braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że braki formalne nie zostały uzupełnione w terminie z przyczyn niezawinionych przez niego. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi należy uznać za doręczone 13 października 2022 r. Pełnomocnik wyjaśnił, że pismo z Sądu zostało 29 września 2022 r. przesłane na adres epuap pełnomocnika, tj. [...], jednak z uwagi na nieprawidłową pracę platformy ePUAP zawiadomienie o przesłanym awizo nie zostało przesłane na właściwy adres email pełnomocnika służący do zawiadomień, tj. na adres [...] Tym samym pełnomocnik nie został prawidłowo zawiadomiony o możliwości odbioru korespondencji na platformie ePUAP i w związku z powyższym nie posiadał wiedzy na temat oczekującej na odbiór korespondencji. Wiedzę o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi pozyskał dopiero 21 października 2022 r. logując się do systemu ePUAP w związku z potrzebą nadania pisma do jednego urzędu skarbowych. Powyższe okoliczności w ocenie pełnomocnika Skarżącej uprawdopodobniają brak winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał na treść art. 86 § 1 oraz art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: P.p.s.a.), regulujących instytucję przywrócenia terminu. WSA stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można mówić, iż strona wnosząca o przywrócenie terminu uprawdopodobniła brak zawinienia w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. WSA wskazał, że możliwość uzyskiwania dodatkowych powiadomień na adres email o umieszczeniu na platformie ePUAP zawiadomień, jest jedynie dodatkową funkcjonalnością systemu, która nie zwalnia użytkownika skrytki na platformie ePUAP od sprawdzania czy na podany adres wpłynęła korespondencja. Sąd uznał, że wnosząc skargę, która zawiera braki formalne pełnomocnik Skarżącej powinien spodziewać się wezwania do uzupełnienia tych braków a częstotliwość logowanie się do systemu ePUAP zależy od sposobu organizacji pracy przez pełnomocnika Skarżącej i jest jego indywidualną decyzją. W ocenie Sądu argumentacja pełnomocnika o awarii systemu ePUAP okazała się jest, a załączony do wniosku wydruk z ekranu skrzynki pocztowej nie potwierdza tezy pełnomocnika o awarii systemu ePUAP. Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd pierwszej instancji, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił naruszenie § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z 5 października 2016 r. w sprawie zakresu i warunków korzystania z elektronicznej platformy usług administracji publicznej wydanego na podstawie art. 19a ust. 3 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 700) poprzez nieuwzględnienie treści ww. przepisu jako podstawy prawnej dla obowiązku powiadamiania użytkownika konta ePUAP o zdarzeniach na tym koncie, w tym o wpływie nowej korespondencji oraz art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie w sprawie i uznanie, iż strona nie uprawdopodobniła istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie natomiast z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku tym strona zobowiązana jest do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w myśl art. 87 § 2 P.p.s.a.
Z powyższego wynika, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo swej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody – w danych warunkach – nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Szczególnego znaczenia przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego nabiera w niniejszej sprawie również to, że wymóg należytego dbania o interesy strony odnosi się do fachowego pełnomocnika, który w sposób profesjonalny powinien zadbać o interesy strony. Zatem tylko obiektywne okoliczności i zdarzenia, występujące bez woli strony (pełnomocnika), które mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu cudzych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie, będą uzasadniały przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest wnoszenie pisma w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd w konsekwencji doręcza dokumenty stronom korzystającym z tego trybu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a P.p.s.a. Przez adres elektroniczny strony należy rozmieć adres konta na platformie ePUAP.
W myśl art. 74a § 5 P.p.s.a., datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (art. 74a § 6 ww. ustawy). Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4 (art. 74a § 7 P.p.s.a.), a w przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (art. 74a § 8 P.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że pełnomocnik dochował należytej staranności w odbiorze korespondencji, skoro w ogóle w okresie pomiędzy od 26 września do 20 października 2022 r. nie logował się jako użytkownik na platformie ePUAP, co sam przyznał, a jedynie oczekiwał na przesłanie wiadomości na adres e-mail. Braku winy nie tłumaczy również ewentualny fakt nieotrzymywania przez pełnomocnika codziennych powiadomień na adres e-mail wskazany na platformie ePUAP, skoro stosownie do art. 74a § 1 pkt 1 P.p.s.a., doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej jeżeli strona spełniła m.in. warunek wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo. Tym adresem w niniejszej sprawie był znajdujący się w aktach sądowych adres elektroniczny skrytki użytkownika ePUAP, a nie adres e-mail, tak więc Sąd nie były uprawniony do wysyłania pism na inny adres elektroniczny.
Należy więc przyjąć, że dla skuteczności doręczenia wystarczy dokonanie prawidłowego zawiadomienia na adres podany przez pełnomocnika Skarżącej w tym wypadku na adres do doręczeń na platformie ePUAP, tj./[...] Zatem nie ma znaczenia okoliczność nieotrzymywania przez pełnomocnika powiadomień na adres e-mail o możliwości odbioru pisma. Funkcja polegająca na powiadamianiu na inny adres poczty elektronicznej, nie wynika bowiem z ustawy. Ma za zadanie jedynie ułatwić korzystanie z systemu ePUAP i jest fakultatywna (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2021 r., II GZ 152/21). Stanowi dodatkowe narzędzie, wspomagające profesjonalnego pełnomocnika, od którego wymagane jest dołożenie szczególnej staranności w podejmowanych działaniach. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że profesjonalni pełnomocnicy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowo-administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2016 r., II FZ 554/16 oraz wyroki tego Sądu z 30 lipca 2021 r., I FSK 970-971/21).
Pełnomocnik nie uprawdopodobnił także, że w okresie kiedy został zgodnie z art. 74a § 6 P.p.s.a. dwukrotnie zawiadomiony o możliwości odbioru korespondencji z Sądu (29 września i 7 października 2022 r.), które to zawiadomienia przesłano na przypisane do niego konto na platformie ePUAP − wystąpiły jakiekolwiek przeszkody techniczne uniemożliwiające odbiór pisma w tym czasie (z platformy ePUAP). Do wniosku nie załączono bowiem żadnego dokumentu potwierdzającego, że wystąpiły nieprawidłowości i awarie w działaniu systemu ePUAP, jedynie wydruki z ekranu komputera ze skrzynki pocztowej. Zdaniem Sądu, skoro pełnomocnik Skarżącej miał problemy z odbiorem korespondencji z platformy ePUAP, to powinien podjąć stosowne działania mające na celu usunięcie tej awarii. Powinien wówczas skorzystać z usług oferowanych użytkownikom platformy ePUAP w postaci systemu wsparcia informatycznego. Tymczasem pełnomocnik Skarżącej nie podjął żadnych działań, tym samym jego twierdzenia pozostawały gołosłowne.
W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek o przywrócenie uchybionego terminu uznając, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy. Tym samym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 P.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.