II OZ 866/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-10-14
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocykoszty postępowaniasąd administracyjnyskarżącypełnomocnik z urzęduchoroba zawodowabezczynność organuustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał swojej trudnej sytuacji finansowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania prawa pomocy M. B. z powodu niewystarczających danych we wniosku i braku wymaganych dokumentów. Skarżący złożył zażalenie, argumentując, że jako osoba zwolniona z kosztów sądowych powinien automatycznie kwalifikować się do pomocy z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podkreślając, że inicjatywa dowodowa spoczywa na wnioskodawcy, który musi wykazać swoją niezdolność do poniesienia kosztów, nawet jeśli jest zwolniony z opłat sądowych.

Sprawa dotyczyła zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, które odmówiło przyznania prawa pomocy. Sąd I instancji uzasadnił odmowę niewystarczającymi danymi we wniosku o prawo pomocy oraz brakiem przedłożenia przez skarżącego wymaganych dokumentów źródłowych i oświadczeń, mimo wezwania. Skarżący w zażaleniu podniósł, że jako osoba zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych powinien automatycznie uzyskać pomoc z urzędu, w tym profesjonalnego pełnomocnika, gdyż koszty jego zatrudnienia są dla niego nieosiągalne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, inicjatywa dowodowa w wykazaniu przesłanek do przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. NSA stwierdził, że skarżący nie wykazał swojej trudnej sytuacji finansowej, a samo wskazanie, że koszt pełnomocnika równa się jego emeryturze, jest niewystarczające. Sąd wyjaśnił również, że zwolnienie z kosztów sądowych na podstawie art. 239 P.p.s.a. nie oznacza automatycznego przyznania pełnomocnika z urzędu; w takim przypadku stosuje się przepisy ogólne dotyczące prawa pomocy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zwolnienie z kosztów sądowych nie oznacza automatycznego przyznania pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca nadal musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Uzasadnienie

Inicjatywa dowodowa w wykazaniu przesłanek do przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Samo wskazanie, że koszt pełnomocnika jest równy emeryturze, nie jest wystarczające do udowodnienia niemożności poniesienia tych kosztów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

P.p.s.a. art. 245 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 245 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 246 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 239 § pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Inicjatywa dowodowa w sprawie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Wnioskodawca musi wykazać swoją niezdolność do ponoszenia kosztów postępowania. Zwolnienie z kosztów sądowych nie jest równoznaczne z automatycznym przyznaniem pełnomocnika z urzędu.

Odrzucone argumenty

Osoba zwolniona z kosztów sądowych powinna automatycznie kwalifikować się do pomocy z urzędu. Wystarczające jest wskazanie, że koszt pełnomocnika równa się emeryturze.

Godne uwagi sformułowania

inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy nie wykazał w sposób wystarczający, że w sprawie występują okoliczności uzasadniające przyznanie mu częściowego prawa pomocy zwolnienie od kosztów sądowych odnosi się wyłącznie do zwolnienia od kosztów sądowych

Skład orzekający

Krystyna Borkowska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy w sądach administracyjnych, w szczególności obowiązków wnioskodawcy i braku automatyzmu w przyznawaniu pełnomocnika z urzędu."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego etapu postępowania (zażalenie na odmowę prawa pomocy) i specyfiki wniosku o przyznanie pomocy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest istotna dla praktyków prawa procesowego administracyjnego, wyjaśniając kluczowe zasady przyznawania prawa pomocy i obowiązki stron.

Prawo pomocy w sądzie administracyjnym: czy zwolnienie z opłat to automatyczny pełnomocnik z urzędu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 866/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krystyna Borkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II SAB/Bd 4/09 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2009-04-21
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 239, art. 245 par. 1, art. 245 par. 3 , art. 246 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 14 października 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 lipca 2009 roku, sygn. akt II SA/Bd 4/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2009 roku, sygn. akt II SA/Bd 4/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy M. B. w sprawie ze skargi na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że ocena rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego była niemożliwa ze względu na niewystarczające dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pomimo wezwania Sądu, wnioskodawca w zakreślonym terminie, nie przedłożył dokumentów źródłowych oraz oświadczeń potwierdzających zasadność jego wniosku. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że w sprawie nie możliwe było dokonanie obiektywnej, wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącego.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. B. We wniosku skarżący stwierdził, że jako osoba z urzędu zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych powinien, także z urzędu, "kwalifikować się" do uzyskania "pomocy z urzędu bez wnikania" czy jest on w stanie samodzielnie opłacić pomoc profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący wskazał, że poniesienie przez niego kosztów związanych z zatrudnieniem adwokata lub radcy prawnego jest niemożliwie, gdyż jego wynagrodzenie równe jest emeryturze otrzymywanej przez skarżącego. W zażaleniu podniesiono także, że termin wyznaczony przez Sąd I instancji na przedstawienie dokumentów źródłowych upływał już po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, w związku z czym skarżący uznał za bezcelowe ich dostarczenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania konicznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczający i wezwał stronę do przedstawienia dodatkowych dokumentów. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie Sądu. W zażaleniu wniesionym na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący również nie wykazał w żaden sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika. W zażaleniu tym nie ma żadnego odniesienia co do faktycznego stanu majątkowego skarżącego. Nie wystarczające w sprawie jest wskazanie, że koszt profesjonalnego pełnomocnika wynosi tyle co emerytura skarżącego. W konsekwencji należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, że w sprawie występują okoliczności uzasadniające przyznanie mu częściowego prawa pomocy, tj. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu.
Nie można się również zgodzić z twierdzeniem zawartym w zażaleniu, że skoro skarżący z mocy ustawy zwolniony został od uiszczania kosztów sadowych (art. 239 pkt 1 lit c P.p.s.a.), to bez dodatkowej kontroli jego sytuacji finansowej należy przyznać mu pełnomocnika z urzędu. Zawarte w cytowanym wyżej zwolnienie odnosi się wyłączenie do zwolnienia od kosztów sądowych. Stąd też jeżeli podmiot określony w powołanym przepisie chce uzyskać dodatkowo pomoc prawną w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, to w sprawie będą miały zastosowanie przepisy ogólne dotyczące przyznawania prawa pomocy. W tym nałożony na wnioskodawcę obowiązek udowodnienia, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI