I FZ 405/09

I FZ 405/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-12-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Wasilewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
I FSK 730/10 - Postanowienie NSA z 2010-07-19
I FZ 92/08 - Postanowienie NSA z 2008-03-19
I SA/Po 1662/07 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2010-03-10
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Umorzono postępowanie z art. 161 ustawy p.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 60, art. 90 par. 2, art. 125 par. 1 pkt 1, art. 161 par. 1 pkt 1, art. 184, art. 193, art. 197 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażaleń Dyrektora Izby Skarbowej w Z. oraz T. S.A. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1662/07 zawieszające postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi T. S.A. w Z. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego -postanowieniem NSA OZ w Poznaniu z dnia 26 listopada 2002 r. sygn. akt I SA/Po 240/01 o umorzeniu postępowania w sprawie skargi na decyzję Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 1995 r. postanawia: 1. oddalić zażalenie Dyrektora Izby Skarbowej w Z., 2. umorzyć postępowanie w zakresie zażalenia T. S.A. w Z.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1662/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie wznowionej postanowieniem z 28 maja 2009 r. Wznowienie postępowania, na skutek skargi T. S.A. w Z., nastąpiło w sprawie zakończonej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Poznaniu z 26 listopada 2002 r., sygn. akt I SA/Po 240/01 o umorzeniu postępowania w sprawie, w której toczyło się postępowanie ze skargi Spółki z 2 lutego 2001 r. na decyzję Izby Skarbowej w Z. z 20 grudnia 2000 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 1995 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w głównych motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż konsekwencją wydania przez Ministra Finansów decyzji z 8 czerwca 2002 r. - stwierdzającej nieważność zaskarżonej decyzji, było z jednej strony cofnięcie złożonej w stosunku do niej skargi, jak i to, że Izba Skarbowa decyzją z 1 sierpnia 2002 r. wydała decyzję określającą Podatnikowi zobowiązanie w podatku VAT za październik 1995 r. W stosunku do tej decyzji do chwili wydania zaskarżonego postanowienia nadal nie zakończyło się postępowanie sądowoadministracyjne.
W dniu 8 maja 2009 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję z 21 listopada 2007 r. stwierdzającą wygaśnięcie jego decyzji z dnia 8 czerwca 2002 r. Decyzję tę T. 18 maja 2009 r. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wobec tych okoliczności Sąd I instancji uznał, że po wznowieniu postępowania na decyzję Izby Skarbowej z 20 grudnia 2000 r. rozstrzygnięcie tej sprawy uzależnione będzie od prawomocnego zakończenia sprawy zawisłej przed WSA w Warszawie w przedmiocie skargi na decyzję Ministra Finansów z 8 maja 2009 r. Podniósł, że w sprawie kluczowa jest bowiem kwestia, która z dwóch wydanych przez Izbę Skarbową decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 1995 r. istnieje w obrocie prawnym, czy decyzja z 20 grudnia 2000 r., której dotyczy rozpatrywana sprawa, czy też decyzja z 1 sierpnia 2002 r. co do której również toczy się postępowanie sądowe. Z tego względu na podstawie art.125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powołana dalej jako "P.p.s.a." – zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie.
Na powyższe postanowienia zażalenie wniosła zarówno Spółka, jak i Dyrektor Izby Skarbowej.
Zażalenie strony.
W złożonym zażaleniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 w zw. z przepisem art. 166 i art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego. Strona wskazała, że konsekwencją powyższego było ograniczenie jej prawa do wywiedzenia zażalenia odnoszącego się do przesłanek dokonania zawieszenia. Wniosła przy tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Uzasadniając zażalenie podkreśliła, że bezzasadnie Sąd przyjął, że decyzja Ministra Finansów z dnia 8 maja 2009 r. przesądziła o istnieniu decyzji Izby Skarbowej z dnia 20 grudnia 2000 r. Zdaniem Strony oznacza to, że nie było podstaw do zawieszenie postępowania w sprawie.
Zażalenie organu podatkowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego przez WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1047/09 w przedmiocie decyzji Ministra Finansów stwierdzającej wygaśniecie jego decyzji z 8 czerwca 2002 r.
W uzasadnieniu organ przedstawił wielotorowy przebieg postępowań dotyczących kwestii zobowiązania podatkowego spółki w podatku od towarów i usług za październik 1995 r. Wskazał przede wszystkim, że Sąd I instancji nie był związany decyzją Ministra Finansów z 8 czerwca 2002 r. Oznacza to, że postępowanie sądwoadministracyjne - dotyczące decyzji Ministra Finansów stwierdzającej jej wygaśniecie nie przesądza o tym, że decyzja Izby Skarbowej z 20 grudnia 2000 r. pozostaje w obrocie prawny. W sprawie ze względu na art. 170 P.p.s.a. wiążące są bowiem wyroki WSA i NSA oraz decyzja Ministra Finansów z 1 października 2001 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej z 20 grudnia 2000 r. Stwierdzenie nieważności tej ostatniej decyzji nie było więc możliwe, skutkuje to brakiem podstaw do zawieszenia postępowania w niniejszego sprawie.
Ponadto organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie z uwagi na merytoryczny charakter tej sprawy i na wniesienie zażaleń na postanowienie o zawieszeniu postępowania przez obie strony.
Pismem z 6 października 2009 r. pełnomocnik Spółki wniósł o nieuwzględnienie wniosku organu w przedmiocie rozpoznania zażaleń na posiedzeniu jawnym. Natomiast pismem z 6 listopada 2009 r. cofnął złożone w imieniu Spółki zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie organu nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku Dyrektora Izby Skarbowej o rozpoznanie zażalenia spółki na posiedzeniu jawnym w trybie art. 90 § 2 w związku z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. Art. 90 § 2 p.p.s.a. wskazuje jedynie na możliwość skierowania sprawy na posiedzenie jawne, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Decyzja o ewentualnym skierowaniu sprawy na rozprawę należy zawsze do uznania sądu i ewentualne wnioski stron postępowania nie mają dla sądu charakteru wiążącego.
W następnej kolejności wskazać należało, że zażalenie obarczone było wadliwością w postaci braku wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Pomimo, iż jest to istotny brak konstrukcyjny zażalenia, to przyjmuje się, że nie skutkuje on, tak jak w przypadku skargi kasacyjnej, bezwzględnym jego odrzuceniem. Taki skutek następuje tylko wówczas, gdy tego braku nie uzupełniono w odpowiedzi na wezwanie Sądu. Jednakże, jeżeli wniosek taki da się odczytać w oparciu o treść zażalenie z intencji skarżącego, to można odstąpić od wezwania do uzupełnienia tego braku – co uczynił właśnie Sąd w niniejszej sprawie.
Odnosząc się natomiast do meritum sprawy, trzeba wskazać, że stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana hipotezą normy zawartej w tym przepisie. Był więc uprawniony do jej zawieszenia. Uniknąć należało bowiem sytuacji, w której Sąd skontrolowałby decyzję wymiarową, co do której okazałoby się następnie, że została jednak wyeliminowana z obrotu przez decyzję – stwierdzającą jej nieważność. Dlatego też, prawomocny wyrok, w sprawie decyzji Ministra Finansów z 8 maja 2009 r., stwierdzającej wygaśnięcie jego decyzji z 8 czerwca 2002 r. będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania.
Jednocześnie nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że Sąd I instancji naruszył art. 170 P.p.s.a., gdyż nie uwzględnił zawartego w wyroku NSA z 16 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 194/05, stanowiska odnośnie nieważności decyzji Ministra Finansów z 8 czerwca 2002 r.. Bowiem w następstwie tego wyroku, co prawda Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 5 czerwca 2006 r., w sprawie sygn. akt III SA/Wa 1190/06 stwierdził nieważność tej decyzji, lecz następnie Sąd kasacyjny orzeczenie to uchylił. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem w wyroku z 10 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 1439/06 wyraźnie wskazał, że we wspomnianym wyroku NSA z 16 lipca 2006 r. nie zawarto oceny co do istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, pozostawiając tę kwestię do rozważenia sądowi I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Jednocześnie uznał, że wobec zaistnienia negatywnej przesłanki określonej w art. 249 § 1 O.p., nie było podstaw, aby w zaskarżonym wyroku WSA z 5 czerwca 2006 r. stwierdzić w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 4 O.p. nieważność decyzji Ministra z 8 czerwca 2002 r.
Skoro zatem, odrzucono możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji z uwagi na istnienie negatywnej przesłanki, to tym samym nie ma podstaw by uznać, że inne Sądy wiązał odmienny w tym zakresie pogląd - skutecznie przecież podważony prawomocnym wyrokiem NSA.
Argumentacja organu jest tym bardziej nie zrozumiała, że decyzja o wygaśnięciu decyzji Ministra Finansów z 8 czerwca 2002 r. wydana została w wyniku niepowodzenia wyeliminowania jej innymi przewidzianymi prawem środkami. Nie udało się jej uchylić w trybie wznowienia postępowania, gdyż prawomocnym wyrokiem z 5 czerwca 2006 r. WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1190/06, stwierdził nieważność wydanej w tym przedmiocie decyzji Ministra Finansów z 31 maja 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 29 grudnia 2003 r. – wyrok w tej części nie został zaskarżony. Ponadto, tak jak już wspomniano wyrokiem NSA wykluczona została również możliwość stwierdzenia jej nieważności. Decyzje administracyjne cechuje trwałość. Nie można zatem w sposób uprawniony twierdzić, że decyzję tę w związku z tym, że obarczona jest wadą nieważności należy pomijać, zupełnie niezależnie od tego czy została ona wyeliminowania z obrotu prawnego w stosownym trybie. Środkiem prawnym eliminującym z obrotu prawnego, decyzji z 8 czerwca 2002 r., była dopiero stwierdzająca jej wygaśnięcie - decyzja Ministra Finansów z 8 maja 2009 r. Uwzględniając jednak to, że została ona następnie poddana kontroli sądowoadministracyjnej, to od rezultatu tej sprawy zależeć będzie istnienie w obrocie prawnym decyzji Ministra Finansów z 8 czerwca 2002 r., tym samym również decyzji Izby Skarbowej z 20 grudnia 2000 r.
Zaznaczyć należy, że w sprawie ze skargi T. na decyzję Ministra Finansów z 8 maja 2009 r. zapadł już wyrok NSA (I FSK 1761/09 z dnia 6 listopada 2009 r.). Wyrokiem tym, oddalono skargę kasacyjną Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – uchylającego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą – w przedmiocie wygaśnięcia decyzji Ministra Finansów z 8 czerwca 2002 r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Natomiast o umorzeniu postępowania w zakresie zażalenia skarżącej Spółki orzeczono w oparciu o art. 60 w związku z 161 § 1 pkt 1, art. 193 i art. 197 § 2 cyt. ustawy.