I FZ 40/25

I FZ 40/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Kołaczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 827/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-08-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 listopada 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 827/24 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 26 czerwca 2024 r. nr 1401-lOV-1.4103.57.2024.EN w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2019 roku postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 29 listopada 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 827/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku M.D. (dalej jako: Skarżąca, Podatniczka) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 26 czerwca 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2019 roku odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
W postanowieniu przedstawiono następujący stan faktyczny.
We wniosku pełnomocnik strony wskazał, że pod koniec czerwca 2024 r., za pośrednictwem systemu ePUAP przesłano do niego korespondencję w przedmiotowej sprawie. Były to dwa dokumenty, postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu, z którego treścią udało mu się zapoznać oraz drugi dokument, który mimo odbioru w systemie ePUAP nie został wyświetlony na ekranie - pojawił się komunikat o błędzie wewnętrznym systemu i konieczności skontaktowania się z pomocą techniczną. Dodał, że tego samego dnia (27.06.2024 r.) nie udało mu się wyjaśnić tej sprawy, co spowodowane było wyjazdem urlopowym poza granice kraju (potwierdzenie wyjazdu w załączeniu). Odnośnie tego dokumentu nie przypuszczał też, że organ tego samego dnia odmówi przeprowadzenia dowodu i wyda decyzję kończącą postępowanie w sprawie. Przypuszczał, że może to być postanowienie o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy lub postanowienie o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, do czego obliguje organ art. 200 Ordynacji podatkowej.
W związku z tym, że do 21 sierpnia 2024 r. pełnomocnik nie otrzymał decyzji kończącej postępowanie, za pośrednictwem systemu ePUAP złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wniosek o doręczenie korespondencji, z której treścią nie udało mu się zapoznać i w dniu 27 września 2024 r. odebrał skan decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 26.06.2024 r.
Wobec powyższego działając na mocy udzielonego pełnomocnictwa przygotował i złożył skargę na ww. decyzję i wystąpił o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w przedstawionych okolicznościach nie można stwierdzić, że pełnomocnik dopełnił należytej staranności w swoim działaniu.
Wedle Sądu, w takiej sytuacji za wyraz należytej staranności należałoby przyjąć podjęcie stosownych działań w celu usunięcia przeszkody w odczytaniu treści pisma w najbliższym możliwym terminie. Uwzględniając wcześniej zaplanowany wyjazd urlopowy, który zakończył się 8.07.2024 r., podjęcie takiego działania powinno nastąpić niezwłocznie po powrocie. Autor wniosku o przywrócenie terminu nie wskazuje bowiem, na istnienie po tym terminie przeszkód do podjęcia stosowanego działania. Za tego rodzaju przeszkodę nie można bowiem traktować przekonania, iż doręczenie powinno dotyczyć innego pisma, szczególnie że postanowienie Dyrektora izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 15 maja 2024 r. o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 Ordynacji podatkowej) pełnomocnik otrzymał w dniu 17.05.2024 r. (karta 22, 25 akt podatkowych). Tymczasem pełnomocnik bezpośrednio po powrocie z wyjazdu urlopowego nie podjął dalszej próby wyjaśnienia problemów technicznych z odczytaniem korespondencji z Izby Administracji Skarbowej. Uczynił to, występując ze stosownym wnioskiem do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dopiero 21.08.2024r., to jest znacznie ponad miesiąc od powrotu z urlopu i niemal dwa miesiące od stwierdzenia braku możliwości odczytania pisma. Działanie to, w ocenie Sądu nie jest działaniem będącym wyrazem należytej staranności i nie przemawia za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Od wskazanego na wstępie postanowienia Skarżąca wywiodła zażalenie, zarzucając orzeczeniu naruszenia art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi, podczas gdy całokształt okoliczności sprawy, tj.:
a) nietypowe, podstępne i wprowadzające w błąd działanie organu polegające na wydaniu w tym samym dniu (26.06.2024r.) dwóch rozstrzygnięć (postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodów i decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji),
b) ich odbiór przez pełnomocnika w dniu następnym 27.06.2024 r. (z uwagi na zagraniczny urlop wakacyjny, którego czasokes pokrywał się z terminem do odbioru korespondencji - upływał on 09.07.2024 r.),
c) brak możliwości zapoznania się z treścią jednego z tych rozstrzygnięć z uwagi na błąd wewnętrzny systemu ePUAP (dokumentem tym okazała się w/w decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu 1 instancji),
d) błędne założenie, podyktowane podstępnym, wprowadzającym w błąd działaniem organu (lit. a), że korespondencja z której treścią nie można się było zapoznać jest kolejnym postanowieniem w sprawie (o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy lub o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, do czego obliguje organ art.200 Ordynacji podatkowej),
e) niezwłoczne podjęcie działań, gdy po upływie czterech miesięcy od złożenia odwołania pełnomocnik nie otrzymał od organu nowej korespondencji w sprawie
wskazuje, że do uchybienia terminu do złożenia skargi doszło wskutek nietypowego, podstępnego i wprowadzającego w błąd działania organu oraz niefortunnego zbiegu dwóch czynników wakacyjnego wyjazdu pełnomocnika, którego czasokres pokrywał się z terminem do odbioru korespondencji i błędu wewnętrznego systemu ePUAP.
W rezultacie powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Organ odwoławczy przedłożył odpowiedź na powyższe zażalenie wnosząc o jego odrzucenie lub ewentualnie oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw zatem podlegało oddaleniu.
Zgodnie z art. 86 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei z treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Złożony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu spełniał powyższe przesłanki formalne, uprawniające do rozpoznania go merytorycznie.
Odnosząc się do stanowiska organu, że zażalenie mogło zostać złożone po terminie z racji uwierzytelnienia odpisu 10 stycznia 2025 r. wskazać trzeba, że w toku postępowania międzyinstancyjnego zażalenie zostało przedłożone ponownie w późniejszym terminie w formie papierowej z uwagi na problem z wydrukowaniem załączników dołączonych do pisma przewodniego z 3 stycznia 2025 r. na platformie ePUAP. Z tego tez faktu wynika późniejsze ponowne jego przedłożenie. Pełnomocnik przy tym wykazał, że pismo elektroniczne z 3 stycznia 2025 r. w istocie zawierało przedstawione załączniki.
Idąc dalej, skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie.
Podkreślić należy, że sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Zaznaczyć należy, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie.
Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, w tym również pełnomocnika (por. np. postanowienie NSA z 30 października 2018r., sygn. akt II FZ 631/18). Pełnomocnictwo jest stosunkiem opartym na zaufaniu, ustanawiając pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, ponosi skutki wynikające z ewentualnego błędu pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny czy nieprofesjonalny. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Decydując się zatem na udzielenie pełnomocnictwa mocodawca zarazem przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje działalności pełnomocnika, zarówno te pozytywne, jak i negatywne (zob. postanowienia: NSA z 6 października 2014r., I FZ 328/14, oraz WSA w Opolu z 13 listopada 2019r., I SA/Op 400/19). Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu (również przy ocenie formalnych aspektów wniosku) należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (wyrok SN z 21 lutego 2002 r., sygn. akt I PKN 903/00, publ. Prok. i Pr. 2003, Nr 15, poz. 39 - dodatek).
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zawodowy pełnomocnik działający w sprawie bezsprzecznie nie uprawdopodobnił w braku zawinienia w uchybieniu terminu.
Trafnie w tym zakresie wskazał WSA, że podjęcie stosownych działań w celu usunięcia przeszkody w odczytaniu treści pisma w najbliższym możliwym terminie. Uwzględniając wcześniej zaplanowany wyjazd urlopowy, który zakończył się 8 lipca 2024 r., podjęcie takiego działania powinno nastąpić niezwłocznie po powrocie. Autor wniosku o przywrócenie terminu nie wskazuje bowiem, na istnienie po tym terminie przeszkód do podjęcia stosowanego działania. Zupełnie bezpodstawne i jak się okazało mylne przekonanie pełnomocnika, że drugie pismo zawiera zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie tudzież ponowne (czego nie przewidują przepisy) wezwanie do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego w sprawie nie stanowi usprawiedliwienia dla wyjaśnienia wątpliwości w tej sprawie niemal dwa miesiące po doręczeniu pisma. Częstą praktyką organów podatkowych jest wydawanie decyzji odwoławczych tuż po rozpoznaniu wniosków dowodowych złożonych w terminie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Nie sposób czynić w tym zakresie organowi odwoławczemu zarzutu nietypowego, podstępnego działania czy wprowadzającego w błąd działania w tym zakresie, o czym zresztą organ traktuje w odpowiedzi na zażalenie. Ordynacja podatkowa przy tym nie przewiduje wszak ponownego wyznaczania terminu o którym mowa w art. 200 tej ustawy po wydaniu postanowienia odmawiającego przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów.
Przedstawione okoliczności sprawy zdają się raczej dowodzić - wbrew zamiarom Skarżącej - że jej pełnomocnik nie działał w sprawie z należytą starannością wymaganą od zawodowego pełnomocnika.
W rezultacie należało zaaprobować ocenę WSA, że wniosek o przywrócenie terminu podlegał oddaleniu wobec nieuprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.