I FZ 377/10

Naczelny Sąd Administracyjny2010-10-19
NSApodatkoweŚredniansa
prawo pomocykoszty sądowestan majątkowymożliwości płatniczepostępowanie sądowoadministracyjnezażaleniedowodyciężar dowodu

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie spółki na postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy z powodu niewykazania przez spółkę jej stanu majątkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił spółce PPHU P.Sp. z o.o. prawa pomocy, wskazując na brak wystarczających dokumentów potwierdzających jej stan majątkowy oraz funkcjonowanie w obrocie gospodarczym. Spółka wniosła zażalenie, argumentując, że przedłożone dokumenty (umorzenia egzekucji) są wystarczające, a w innych sprawach przyznano jej prawo pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podkreślając obowiązek strony do wykazania swojej sytuacji finansowej i brak możliwości opierania się na orzeczeniach w innych sprawach.

Sprawa dotyczyła zażalenia spółki PPHU P.Sp. z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które odmówiło przyznania spółce prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji uzasadnił swoją decyzję brakiem dostarczenia przez spółkę dokumentów pozwalających na rzetelną ocenę jej stanu majątkowego, wskazując jednocześnie, że spółka o kapitale zakładowym 1.700.000,00 zł i środkach trwałych o wartości 4.362.182 zł nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie postanowienia, argumentując, że jej sytuacja finansowa od dwóch lat jednoznacznie wskazuje na brak środków na pokrycie kosztów sądowych, co potwierdzają postanowienia o umorzeniu egzekucji. Podniosła również, że w wielu innych sprawach, na podstawie tych samych dowodów, przyznano jej prawo pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona ma obowiązek przedstawić dodatkowe dokumenty na wezwanie sądu, a brak tych dokumentów uniemożliwia obiektywną ocenę jej stanu finansowego. NSA zaznaczył, że ciężar wykazania okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów spoczywa na stronie ubiegającej się o prawo pomocy (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd odrzucił argumentację spółki o przyznaniu prawa pomocy w innych sprawach, wskazując, że każda sprawa powinna być rozstrzygana indywidualnie na podstawie jej własnych dowodów. Dodatkowo, NSA zauważył, że spółka przyznała, iż jest w stanie pozyskać środki na bieżące funkcjonowanie od wierzyciela, co podważa twierdzenie o całkowitym braku środków i zamknięciu dostępu do sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy, jeśli nie przedstawiła pełnej dokumentacji swojego stanu majątkowego, mimo wezwania sądu.

Uzasadnienie

Ciężar wykazania okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o prawo pomocy. Brak wymaganych dokumentów uniemożliwia sądowi obiektywną ocenę sytuacji finansowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 246 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo pomocy może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 199

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

p.p.s.a. art. 252

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wniosku o przyznanie prawa pomocy.

p.p.s.a. art. 255

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek strony do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów, jeśli oświadczenie we wniosku jest niewystarczające lub budzi wątpliwości.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy orzekania w przedmiocie zażalenia.

p.p.s.a. art. 197 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystarczających dokumentów potwierdzających stan majątkowy spółki. Obowiązek strony do wykazania swojej sytuacji finansowej. Każda sprawa powinna być rozstrzygana indywidualnie na podstawie jej dowodów.

Odrzucone argumenty

Przedłożone dokumenty (umorzenia egzekucji) są wystarczające do oceny sytuacji finansowej. W innych sprawach przyznano prawo pomocy na podstawie tych samych dowodów.

Godne uwagi sformułowania

ciężar wykazania okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy Nieprzedstawienie pełnych okoliczności faktycznych związanych z sytuacją majątkową strony oznacza, że brak jest podstaw do odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający.

Skład orzekający

Jan Zając

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy, w szczególności obowiązków strony w zakresie wykazywania swojej sytuacji majątkowej oraz zasady indywidualnego rozpatrywania wniosków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku pełnej dokumentacji i funkcjonowania spółki w obrocie gospodarczym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady przyznawania prawa pomocy i obowiązki stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co jest istotne dla praktyków.

Niewystarczające dokumenty kosztują prawo do sądu? NSA wyjaśnia obowiązki strony we wniosku o pomoc prawną.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FZ 377/10 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2010-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-09-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Zając /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
III SA/Gl 1383/09 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2011-03-16
I FZ 35/11 - Postanowienie NSA z 2011-02-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.199, art.252, art.255, art.246 par 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia PPHU P.Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lipca 2010 r., o sygn. akt III SA/Gl 1383/10 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi PPHU P. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 września 2009 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1383/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy PPHU P. Sp. z o.o. w Z.
Sąd I instancji uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że skarżąca nie dostarczyła dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jej stanu majątkowego. Zwrócił również uwagę, że skarżąca spółka, której kapitał zakładowy wynosi 1.700.000,00 zł, nadal funkcjonuje w obrocie, a wartość jej środków trwałych zamyka się w kwocie 4.362.182 zł. W takim stanie faktycznym WSA nie znalazł podstaw do przyznania stronie prawa pomocy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie oraz o zwolnienie jej z kosztów sądowych. Podniosła, że Sąd ma możliwość obserwacji sytuacji finansowej skarżącej od dwóch lat i jednoznacznie z niej wynika, że skarżąca pozbawiona została środków finansowych i nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania sądowego. Zdaniem wnioskodawcy przedłożone postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność są najbardziej wiarygodnymi dokumentami potwierdzającymi sytuację finansową i majątkową spółki. Odnosząc się do swoich możliwości płatniczych skarżąca podała, że jest w stanie funkcjonować jedynie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. W ocenie skarżącej, o wadliwości skarżonego postanowienia świadczy także fakt, że w czternastu sprawach z kilkudziesięciu zawisłych przed WSA, na podstawie tych samych dowodów i argumentów Sąd zwolnił ją z wniesienia wpisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 tej ustawy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Sąd I instancji skorzystał z art. 255 p.p.s.a., wzywając skarżącą o przedłożenie odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżąca nie spełniła jednak w pełni wezwań Sądu. Brak wymaganych dokumentów i wyjaśnień uniemożliwił temu Sądowi obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez WSA dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy.
Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że użyty w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" świadczy o tym, że ciężar wykazania okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Nieprzedstawienie pełnych okoliczności faktycznych związanych z sytuacją majątkową strony oznacza, że brak jest podstaw do odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oceny takiej nie zmienia podnoszona przez spółkę okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający.
Ponadto tutejszy Sąd zauważa, że sam skarżący w zażaleniu przyznał, że jest w stanie pozyskać środki na bieżące funkcjonowanie od jednego z wierzycieli, a zatem nie sposób stwierdzić, że nie przyznanie pomocy prawnej stanowić będzie zamknięcie skarżącej spółce dostępu do sądu.
Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI