I FZ 336/05

I FZ 336/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone zażaleniem postanowienie Sądu
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
art. 157 par. 1, art. 194 par. 1 pkt 9, art. 200, art. 206, art. 227 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów postępowania może nastąpić poprzez zgłoszenie wniosku przez stronę, pod warunkiem, że orzeczenie o tych kosztach nie znalazło się w wyroku. Jednak w przypadku gdy Sąd zamieści w wyroku dodatkowe orzeczenie odnośnie zwrotu kosztów postępowania, to weryfikacja tego orzeczenia będzie możliwa wyłącznie w drodze zażalenia, jeżeli strona nie składa skargi kasacyjnej /art. 194 par. 1 pkt 9 i art. 227 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, a nie wniosku o uzupełnienie wyroku /wniosek a contrario z przepisu par. 1 art. 157 ww. ustawy/.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I Izby Finansowej zażalenia "L.-P. III" spółki z o.o. z siedzibą w Ś.-Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 maja 2005 r., I SA/Wr 2627/02 w zakresie uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2004 r., I SA/Wr 2627/02 w sprawie ze skargi "L.-P. III" spółki z o.o. z siedzibą w Ś.-Ś. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia 4 lipca 2002 r., (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 września 2004 r., I SA/Wr 2627/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił /w punkcie I/ zaskarżoną przez "L.-P. III" spółkę z o.o. w Ś.-Ś. decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia 4 lipca 2002 r., (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 r., w punkcie II orzekł o wstrzymaniu wykonania uchylonej decyzji, zaś w punkcie III zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 1.027 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając punkt III wyroku, wskazano, że o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjni /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.
W piśmie z dnia 10 listopada 2004 r. spółka "L.-P. III" wniosła zażalenie na postanowienie w zakresie kosztów sądowych zawarte w punkcie III ww. wyroku. Uzasadniając zażalenie, wskazano, że koszty postępowania na rzecz skarżącej spółki zostały zasądzone zbyt niskie, gdyż winny wynosić łącznie 5.249,30 zł /tj. wpis od skargi - 1.634,30 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 15 zł i koszty zastępstwa procesowego - 3.600 zł/. Ponadto zaakcentowano, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wyjaśnienia, z jakich przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny zastosował art. 206 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro skarga została uwzględniona w całości. Zdaniem skarżącej spółki, w rozpatrywanym przypadku orzeczenie o kosztach postępowania powinno zostać wydane w oparciu o art. 200 i art. 205 powołanej ustawy.
Zarządzeniem z dnia 31 maja 2005 r. /I FZ 4/05/ Naczelny Sąd Administracyjny przekazał wniesione przez skarżącą Spółkę zażalenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jako wniosek o uzupełnienie wyroku.
Postanowieniem z dnia 23 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 157 par. 2 i 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzupełnił ww. wyrok z dnia 22 września 2004 r., poprzez dodanie punktu IV w brzmieniu "w pozostałym zakresie wniosek o zasądzenie kosztów postępowania oddalić".
Uzasadniając, Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca wniosła o uzupełnienie wyroku o orzeczenie kosztów postępowania w łącznej kwocie 5.249,30 zł, na którą składają się wpis sądowy w kwocie 1.643,20 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 15 zł i koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3.600 zł, wskazując jednocześnie na podstawę prawną takiego obliczenia.
Sąd zwrócił uwagę, że regulacja prawna zawarta w art. 206 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi wyjątek od zasady zwrotu kosztów w pełnej wysokości, sformułowanej w art. 205 w związku z art. 200 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wszystkie zarzuty skargi nie przyczyniły się do sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, lecz tylko jeden z zarzutów podniesionych przez pełnomocnika miał w sprawie znaczenie. Stopień przyczynienia się pełnomocnika strony skarżącej do wyjaśnienia sprawy uzasadniał więc zasądzenie na rzecz spółki "L.-P. III" kosztów postępowania w wysokości wskazanej w punkcie trzecim wyroku z dnia 22 września 2004 r. Sąd zwrócił uwagę, że istotne znaczenie ma również fakt, iż podstawą uchylenia decyzji Izby Skarbowej we W. z dnia 4 lipca 2002 r. (...) był art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla ją w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji wydane w rozpoznawanej sprawie orzeczenie kasacyjne nie przesądza o finalnym rezultacie postępowania podatkowego w przedmiocie zobowiązania skarżącej spółki w podatku od towarów i usług, a jedynie prowadzi do usunięcia z obiegu prawnego decyzji drugoinstancyjnej, wydanej w wyniku przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania podatkowego z naruszeniem uprawnienia strony tego postępowania, wynikającego z art. 200 par. 1 ustawy - Ordynacja podatkowa.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, właściwym było zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej części kosztów postępowania w kwocie wskazanej w punkcie trzecim wyroku z dnia 22 września 2004 r. Takie orzeczenie znajduje uzasadnienie w art. 206 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którego treść pozwala przyjąć, iż ustawodawca pozostawił uznaniu Sądu, w jakiej części zasądzi na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził jednak, że niezależnie od takiego rozstrzygnięcia Sąd zobligowany był odnieść się do całości żądania skarżącej spółki, nawet w sytuacji, gdy uwzględnił je tylko częściowo. Oddalenie wniosku o zwrot kosztów postępowania w zakresie przewyższającym orzeczenie o kosztach w punkcie III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2004 r. /I SA/Wr 2627/02/ winno było znaleźć wyraz w sentencji tego orzeczenia.
Według Sądu, podkreślenia wymaga, że w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o wskazaniu proporcji, w jakiej skarga została uwzględniona, mierzonej wartością przedmiotu zaskarżenia, albowiem orzeczenie kasacyjne nie zostało oparte na stwierdzeniu błędu w dokonaniu wymiaru zobowiązania podatkowego strony skarżącej, co w sposób oczywisty wynika z treści uzasadnienia wyroku z dnia 22 września 2004 r.
W zażaleniu z dnia 10 czerwca 2005 r. skarżąca spółka zaskarżyła powyższe postanowienie z dnia 23 maja 2005 r., wnosząc o jego uchylenie oraz o orzeczenie kosztów postępowania w łącznej kwocie 5.249,30 zł.
Uzasadniając zażalenie zarzucono, że zaskarżone postanowienie narusza art. 194 par. 1 pkt 9 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez rozpoznanie zażalenia na postanowienie z dnia 22 września 2004 r. /zawarte w wyroku z tegoż dnia/ na zwrot kosztów postępowania jako wniosku o uzupełnienie wyroku z dnia 22 września 2004 r. Zarzucając z kolei naruszenie art. 206 ww. ustawy, podniesiono, że przepis ten nie może mieć w sprawie zastosowania, ponieważ nie zachodzą przesłanki przewidziane w tym przepisie. Zwrócono uwagę, że stosownie do art. 157 par. 1 cytowanej ustawy, wniosek o uzupełnienie wyroku mógłby zostać złożony, jeżeli Sąd nie zamieściłby w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W związku jednak z faktem, że orzeczenie o kosztach znalazło o się w wyroku, więc strona wniosła zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 157 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona może w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli Sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek taki - stosownie do par. 2 art. 157 cytowanej ustawy - sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym.
Przykładem takiego dodatkowego obligatoryjnego orzeczenia jest orzeczenie co do kosztów postępowania /jeśli wniosek o zasądzenie kosztów został zgłoszony - art. 209 i art. 210 par. 1 ww. ustawy, z wyjątkiem sytuacji gdy wyrok zapada na posiedzeniu niejawnym - art. 210 par. 2 ww. ustawy/, przy czym orzeczenie uzupełniające wyrok w zakresie zwrotu kosztów zapada w formie postanowienia /wniosek a contrario z par. 3 art. 157 ww. ustawy/.
Z przedstawionej regulacji prawnej wynika, że uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów postępowania może nastąpić poprzez zgłoszenie wniosku przez stronę, pod warunkiem, że orzeczenie o tych kosztach nie znalazło się w wyroku. Jednak w przypadku gdy Sąd zamieści w wyroku dodatkowe orzeczenie odnośnie zwrotu kosztów postępowania, to weryfikacja tego orzeczenia będzie możliwa wyłącznie w drodze zażalenia, jeżeli strona nie składa skargi kasacyjnej /art. 194 par. 1 pkt 9 i art. 227 par. 1 ww. ustawy/, a nie wniosku o uzupełnienie wyroku /wniosek a contrario z przepisu par. 1 art. 157 ww. ustawy/.
Jeśli więc w rozpatrywanej sprawie orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania zostało zawarte w wyroku z dnia 22 września 2004 r. /pkt III wyroku/, to brak było podstaw prawnych do rozpatrywania wniosku o uzupełnienie tegoż wyroku w omawianym zakresie /wniosek a contrario z przepisu par. 1 art. 157 ww. ustawy/. Nie jest bowiem dopuszczalny wniosek o uzupełnienie wyroku, jeśli zawiera on rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania. Uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania następuje bowiem tylko w tych wypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona zażądała we właściwym czasie ich przyznania. Jeżeli natomiast sąd orzekł o nich w jakimś zakresie, np. zasądził koszty postępowania, lecz w mniejszym rozmiarze niż żądała strona /tak jak w niniejszym przypadku/, przysługuje jej na to postanowienie zażalenie, które nie przysługiwałoby, jeżeli sąd w ogóle nie wypowiedziałby się w orzeczeniu o kosztach postępowania. Nie można bowiem zaskarżyć orzeczenia, które nie istnieje /por. np. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, str. 365; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 489; J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 232/.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 185 w związku z art. 197 par. 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd kasacyjny ograniczył się przy tym do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, ponieważ nie zachodzi potrzeba ponownego orzekania w kwestii uzupełnienia wyroku /w tym zakresie por. np. postanowienia NSA: z dnia 16 listopada 2004 r., OZ 844/04 - nie publ. oraz z dnia 6 grudnia 2004 r., GSK 964/04 - nie publ.; także B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo (...), str. 468 i 504/.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony wnoszącej zażalenie w zakresie kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie bowiem z art. 197 par. 2 ww. ustawy, do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami /dział V, rozdział 1/, które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącego się na skutek zażalenia. Przepisy, z których wynika obowiązek ponoszenia określonego ciężaru, nie mogą zaś być interpretowane w sposób rozszerzający /por. postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2004 r., FZ 504/04 - nie publ.; postanowienia NSA z dnia 29 lipca 2005 r., I FZ 367-372/05 - nie publ.; także B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo (...), str. 527/.