I FZ 33/25

I FZ 33/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1241/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-25
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 178
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Tezy
Jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Upadły pozbawiony jest natomiast legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach (art. 144 ust. 1 i art. 102 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, Dz. U. z 2024 r., poz. 794).
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w P. (poprzednio: O. sp. z o.o. z siedzibą w P.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 1241/24 odrzucające skargę kasacyjną R. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w P. (poprzednio: O. sp. z o.o. z siedzibą w P.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1241/24 w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr DNK7.8011.33.2024 w przedmiocie przedłużenia blokady rachunków bankowych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1241/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną R. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w P. (dalej: spółka, skarżąca, strona) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1241/24 w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 8 kwietnia 2024 r. w przedmiocie przedłużenia blokady rachunków bankowych.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 16 września 2024 r. spółka (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) złożyła skargę kasacyjną od wyroku z 25 czerwca 2024 r. Skarga kasacyjna została podpisana przez pełnomocnika dor. pod. A. S., któremu pełnomocnictwa udzielił prezes zarządu S. C. Co istotne, złożenie tej skargi kasacyjnej nastąpiło niemalże 2 miesiące po tym jak Sąd Rejonowy [...] w P., Wydział [...] Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych wydał w dniu 25 lipca 2024 r. postanowienie, w którym ogłosił upadłość skarżącej.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, w dniu złożenia skargi kasacyjnej (tj. 16 września 2024 r.) ani spółka, ani jej pełnomocnik nie posiadali już legitymacji do złożenia skargi kasacyjnej. Wskazane braki w zakresie umocowania samej spółki, jak i jej pełnomocnika do występowania przed sądem, w tym do złożenia skargi kasacyjnej, skutkuje uznaniem, że skarga kasacyjna pochodzi od podmiotu nieuprawnionego. Bezspornym bowiem jest, że w sprawie na skutek zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego, zmieniony został sposób reprezentacji spółki (w miejsce zarządu wyznaczony został syndyk masy upadłości).
W chwili obecnej to syndyk jest stroną postępowania, a nie upadła spółka (art. 144 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r., poz. 794, dalej: P.u.). Konstatacja, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości, jest jednoznaczna ze stwierdzeniem, iż syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach, w tym do wniesienia skargi kasacyjnej. Upadły pozbawiony jest natomiast legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach.
Z powyższych względów skarga kasacyjna Spółki R. sp. z o.o. w upadłości jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.
Dodatkowo Sąd wskazał, iż na dzień wysłania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (29 lipca 2024 r.) stroną postępowania był syndyk masy upadłości R. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w P. i to jemu Sąd powinien doręczyć ww. przesyłkę. Mając na uwadze powyższe, na podstawie zarządzenia z 25 września 2024 r., wysłano odpis wyroku z 25 czerwca 2024 r. wraz z uzasadnieniem do wyznaczonego syndyka.
W zażaleniu na to postanowienie dor. pod. A. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zwrot kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- art. 178 w zw. z art. 33 § 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) poprzez niedopuszczenie spółki do udziału w postępowaniu w charakterze skarżącej i odrzucenie wniesionej przez spółkę skargi kasacyjnej;
- art. 141 § 4 w zw. z art. 160 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu postanowienia argumentów odbiegających od stanu faktycznego sprawy i niemających zastosowania w rozpoznawanej sprawie, m.in. poprzez wskazanie przez Sąd I instancji, że sprawa będąca przedmiotem skargi kasacyjnej dotyczy masy upadłości, oraz że pełnomocnictwo udzielone przez spółkę pełnomocnikowi wygasło na podstawie art. 102 P.u.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawidłowo bowiem Sąd wojewódzki powołał art. 178 p.p.s.a. oraz art. 144 ust. 1 i art. 102 P.u. i odrzucił skargę kasacyjną jako pochodzącą od podmiotu nieuprawnionego, wskazując, że w sprawie zmieniony został sposób reprezentacji spółki - w miejsce zarządu wyznaczony został syndyk masy upadłości.
W aktach sądowych sprawy (k. 131-133) znajduję się odpis postanowienia Sądu Rejonowego [...] w P., [...] Wydział Gospodarczy, z dnia 25 lipca 2024 r., sygn. akt [...] w sprawie ogłoszenia upadłości spółki i wyznaczenia syndyka w osobie M. D.. Powołanie syndyka ujawniono też w KRS spółki.
Bezdyskusyjnie zatem upadła spółka (a w konsekwencji i ustanowiony przez nią pełnomocnik) pozbawiona była legitymacji formalnej do dalszego udziału w postępowaniu.
Zapatrywania tego nie może zmienić argumentacja podnoszona w zażaleniu, jakoby spółka zachowała legitymację do działania w charakterze strony, bowiem wyrok dotyczył przedłużenia blokady rachunków bankowych, a więc nie przedmiotu wchodzącego do masy upadłości, ale czynności organu administracji.
Jak zasadnie wskazał już NSA w postanowieniu z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt I FZ 278/24 (którym to postanowieniem NSA oddalił zażalenie R. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w P. na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 14 października 2024 r., sygn. akt I SA/Po 312/24, o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze skarżącej w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w P. (obecnie Syndyk masy upadłości R. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w P.) na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia 12 marca 2024 r. w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników VAT czynnych): "(...) w uzasadnieniu uchwały z 10 lutego 2006 r. (sygn. akt III CZP 2/06, OSP 2008, z. 6, poz. 71,) Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na dominujący w piśmiennictwie oraz orzecznictwie pogląd, że postępowanie dotyczy masy upadłości lub przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jeżeli jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego. Zalicza się tu zarówno postępowania, w których upadłemu przypada rola powoda, jak i postępowania, w których upadłemu przypada rola pozwanego, bez różnicy, czy chodzi w nich o pozycje czynne lub bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie, jeżeli tylko wynik postępowania mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego".
Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu przyjął, że sprawa ze skargi na czynność wykreślenia z rejestru podatników VAT czynnych jest sprawą dotyczącą masy upadłości.
Podobnie w sprawie niniejszej, NSA w składzie obecnym stoi na stanowisku, że sprawa dotycząca przedłużenia blokady rachunków bankowych (z uwagi na uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania w podatku VAT), również jest sprawą dotyczącą masy upadłości. Zatem legitymacja procesowa przysługuje jedynie syndykowi, a nie upadłemu.
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 33 § 1b p.p.s.a., który to przepis nie był w ogóle stosowany przez Sąd (brak żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu w tym trybie).
Uzasadnienie skarżonego postanowienia jest też prawidłowo sporządzone i poddaje się kontroli instancyjnej, zatem nie może odnieść skutku zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do wniosku spółki o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny, abstrahując od kierunku rozstrzygnięcia, który co do zasady nie pozwala na zasądzenie kosztów postępowania na rzecz spółki (zażalenie oddalono), uznaje za zasadne wyjaśnić, że przepisy p.p.s.a. regulujące kwestie obciążenia kosztami postępowania sądowoadministracyjnego w II instancji stron takiego postępowania (art. 203 i art. 204 p.p.s.a.) nie znajdują zastosowania do postępowania zażaleniowego.
Bartosz Wojciechowski (spr.)
sędzia NSA