I FZ 31/26

I FZ 31/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Po 769/25 w przedmiocie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2025 r., nr 3001-IOP-11.4103.305.2025 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 11 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Po 769/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek J. M. (dalej: "Skarżący", "Strona") o wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: "DIAS") z 29 sierpnia 2025 r., nr 3001-IOP-11.4103.305.2025 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2020 r.
Sąd pierwszej instancji w motywach swojego rozstrzygnięcia podkreślił, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Twierdzenia ukierunkowane na wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie zostały poparte żadnym dokumentem. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację finansową i majątkową, przez co nie zdołał wykazać, że wykonanie zaskarżonego aktu będzie się dla niego łączyć z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Pełnomocnik Skarżącego zażaleniem z 7 stycznia 2026 r. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, któremu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) Art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że Skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu, podczas gdy specyfika działalności (transport drogowy) oraz wysokość zobowiązania (174.590 zł plus odsetki za 5 lat) w sposób oczywisty uprawdopodobniają niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków.
2) Art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez nadmierny formalizm procesowy, polegający na uznaniu, że twierdzenia Skarżącego są "gołosłowne" i wymagają poparcia szczegółową dokumentacją finansową (np. wyciągiem z kont, ewidencją środków trwałych) już na etapie składania wniosku, podczas gdy we wniosku precyzyjnie opisano mechanizm powstania szkody (zablokowanie płynności małej firmy transportowej i paraliż operacyjny).
3) Art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 70913 Kodeksu cywilnego poprzez zignorowanie nieuchronnego mechanizmu wypowiedzenia umów leasingowych na skutek zajęcia środków obrotowych, co prowadzi do nieodwracalnych skutków w postaci utraty taboru i trwałej likwidacji przedsiębiorstwa.
Pełnomocnik Skarżącego w związku z powyższym wniósł o:
1) Uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania decyzji DIAS z dnia 29 sierpnia 2025 r., znak sprawy: 3001-IOP-11.4103.305.2025, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy;
2) Ewentualnie – uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu;
3) Zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, z uwagi na to, że Strona nie wykazała, iż zastosowanie, w stosunku do niej, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione.
Złożony wniosek nie zawierał argumentów popartych odpowiednimi dokumentami, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania Skarżącemu tego rodzaju ochrony. Strona nie sprostała wskazanym wymogom.
Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie pełnomocnika Skarżącego z uwzględnieniem przytoczonych na wstępie przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że Strona nie wykazała, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wpłynąć na jej sytuację majątkową. Przypomnieć należy, że to w gestii Strony, jako znającej dokładnie okoliczności z zakresu jej sytuacji finansowej, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., jak również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami.
Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podnoszone dopiero na etapie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia Sądu pierwszej instancji. Innymi słowy w postępowaniu zażaleniowym zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd pierwszej instancji. W tej sprawie WSA, opierając się na braku właściwego uzasadnienia wniosku oraz braku przedłożonej przez Stronę stosownej dokumentacji potwierdzającej twierdzenia Skarżącego, przedstawił w sposób precyzyjny argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności tego rodzaju, nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, zwłaszcza, że Skarżący na poparcie wskazywanych zagrożeń nie przedstawił żadnych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych, wykazu środków trwałych, wykazu liczby zatrudnionych osób, wysokości stałych kosztów utrzymania prowadzonej działalności gospodarczej, itp.), istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji ekonomicznej.
Brak właściwego uzasadnienia wniosku oraz odpowiednich dokumentów uniemożliwił kompleksową analizę sytuacji finansowej wnioskującego, a tym samym również odpowiedź na pytanie, w jaki sposób ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na kondycję finansową prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej.
Skarżący nie wskazał, ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem Skarżącego środka ochrony tymczasowej.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
-----------------------
5