II OZ 249/15

II OZ 249/15 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2015-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-03-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Sygn. powiązane
II OZ 1228/15 - Postanowienie NSA z 2015-12-02
II OZ 1229/15 - Postanowienie NSA z 2015-12-02
II OZ 419/15 - Postanowienie NSA z 2015-05-13
II OZ 556/15 - Postanowienie NSA z 2015-06-17
VII SA/Wa 852/14 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2014-07-29
II OZ 312/16 - Postanowienie NSA z 2016-03-31
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 243 par. 1, art. 244 par. 1, art. 245, art. 246 par. 1, art. 252
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. i M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 lutego 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 852/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.W. i M.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia postanawia: oddalić zażalenie. 2 1
Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D.W. i M.W. (dalej jako "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z formularza PPF skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dwie działki o łącznej powierzchni 2488 m2. Skarżący są emerytami, a ich dochód z tytułu otrzymywanych emerytur wynosi łącznie 2781 zł. Mieszkanie jest pozbawione zimnej wody i ogrzewania. Nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
Zarządzeniem z 29 października 2014 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku przez złożenie szeregu oświadczeń i dokumentów, które pozwolą na ocenę ich stanu majątkowego.
W odpowiedzi skarżący wskazali, że ich dochody są na poziomie minimum socjalnego i nie stać ich na leki. Nie mają żadnego tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania, ponieważ zostało sprzedane. W zajmowanym mieszkaniu nie ma zimnej wody ani ogrzewania od ponad 10 lat. Ich dzieci nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa domowego – są tylko zameldowane pod tym samym adresem. Skarżący podali, że nie posiadają żadnego pojazdu mechanicznego, posiadają tylko 20-letni rower. Nie otrzymują od nikogo żadnej pomocy. J.W. nie prowadzi żadnej firmy transportowej, zaś M.W. prowadzi działalność, ale nie osiąga z niej żadnych dochodów. Skarżący nie posiadają kont bankowych. Z załączonych dokumentów wynika, że skarżąca otrzymuje 1262,50 zł emerytury, zaś skarżący 1518,55 zł (łącznie 2781,05 zł). Obecnie w Sądzie I instancji toczy się z ich inicjatywy trzydzieści sześć spraw. Z załączonych formularzy PIT-40A wynika, że skarżący uzyskał w 2013 r. dochód w kwocie 21401,44 zł, zaś skarżąca 17 673,82 zł.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wywiązali się z obowiązku uprawdopodobnienia, że uiszczenie kosztów sądowych w sprawie spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla nich i rodziny. W ocenie Sądu I instancji, skarżący wskazali jedynie swój dochód. Nie wyjaśnili, jakie ponoszą wydatki w związku z utrzymaniem, np. na czynsz, media, wyżywienie, lekarstwa. Nie jest więc możliwa ocena, czy ich sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie im prawa pomocy.
Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie nie zgadzając się z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia i podnosząc argumenty dotyczące zasadności skargi. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności, jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest zaś instytucją, która stanowi wyjątek od tej zasady. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe.
Sąd I instancji rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy trafnie ocenił sytuację materialną skarżących. Zasadnicze znaczenie ma, że skarżący nie przedstawili żądanych dokumentów, które miały w sposób jednoznaczny i precyzyjny przedstawić ich sytuację majątkową. Bez znaczenia jest przy tym, że skarżący występują w licznych postępowaniach sądowoadministracyjnych, ponieważ każda z tych spraw powinna być traktowana odrębnie, a skarżący wnosząc kolejne skargi muszą liczyć się z koniecznością ponoszenia w tych sprawach kosztów sądowych.
Należy więc podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący nie wykazali, że nie stać ich na poniesienie jakichkolwiek czy też pełnych kosztów postępowania.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
-----------------------
2
3