I FZ 308/22

I FZ 308/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sylwester Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1875/22 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2022-09-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 32, art. 46 § 1-2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. w Szwajcarii na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1875/22 odrzucającego skargę D1 w Szwajcarii na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 8 czerwca 2022 r., nr 1401-IOV-2.4103.210.2021.AZ w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2017 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA
Uzasadnienie
I FZ 308/22
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1875/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę D1 z siedzibą w Szwajcarii (dalej: spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 8 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w podatku od towarów i usług za grudzień 2017 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że D1 złożyła skargę, a pełnomocnik tej spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi przez podanie imienia i nazwiska osoby, która udzieliła w imieniu spółki pełnomocnictwa procesowego do jej reprezentowania, złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentowania spółki w dacie jego udzielenia oraz złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby następstwo prawne spółki względem spółki D1. Jednocześnie wskazano w wezwaniu, że w przypadku, gdyby żądane dokumenty zostały sporządzone w języku obcym, należy w zakreślonym terminie dołączyć tłumaczenie przysięgłe na język polski. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik wskazał, że pełnomocnictwa udzielili S. B. i J. R. oraz przedłożył rejestr handlowy sporządzony w języku niemieckim, a także uwierzytelniony odpis umowy o połączeniu D. i D1, sporządzony w języku niemieckim i angielskim.
Sąd pierwszej instancji, odwołując się m.in. do art. 28 i 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że dla dokonania oceny, czy skarga spełnia wymagania z tych przepisów, powinna ona – wraz z dokumentami jej towarzyszącymi niezbędnymi do ustalenia braku wadliwości skargi – być sporządzona w języku urzędowym, tj. w języku polskim.
Sąd zaznaczył, że w odpowiedzi na wezwanie spółka przesłała dokumenty bez ich tłumaczenia przysięgłego, a skoro termin do uzupełnienia braków skargi upłynął w dniu 5 września 2022 r., należało uznać, że spółka nie uzupełniła braków formalnych skargi w zakreślonym siedmiodniowym terminie, co zasadnym czyniło odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie D., następca prawny D1, wniosła o jego uchylenie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż skarga nie jest obarczona brakami formalnymi skutkującymi jej odrzuceniem.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wskazał, że w jego ocenie:
1) brak tłumaczenia przysięgłego nie jest brakiem formalnym skargi, gdyż brakiem formalnym może być jedynie niespełnienie wymogu ściśle określonego przepisami prawa, a wśród określonych w art. 57 w zw. z art. 46 i 47 p.p.s.a. wymogów skargi brak jest tłumaczenia przysięgłego wyciągu z rejestru handlowego czy dokumentu, z którego wynikałoby następstwo prawne spółek;
2) brak tłumaczenia przysięgłego nie jest istotnym brakiem formalnym, który uzasadniałby odrzucenie skargi, gdyż takim istotnym brakiem może ewentualnie być brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentowania spółki (brak umowy o połączeniu), a nie brak tłumaczenia przysięgłego takiego dokumentu – brak tłumaczenia nie uniemożliwiał merytorycznej oceny skargi;
3) brak tłumaczenia przysięgłego nie powinien pozbawiać spółki prawa do sądu – pozbawienie spółki możliwości rozpatrzenia skargi jedynie z tego powodu, że nie przedłożyła tłumaczenia przysięgłego wyciągu z rejestru czy umowy o połączeniu, choć sam wyciąg i umowa zostały przedłożone, jest zbyt daleko idącym skutkiem; istotne jest to, że treść wyciągu z rejestru czy umowy o połączeniu można było ustalić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie należy uchylić, choć z innych przyczyn niż wskazane w zażaleniu.
Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Niezależnie od wielu warunków, które musi spełnić dany podmiot, by móc skutecznie domagać się merytorycznego rozpoznania swojej skargi, niewątpliwie dla uznania za skarżącego konieczne jest, by to właśnie podmiot, któremu przypisuje się ten status, wniósł skargę. Pisma w postępowaniu sądowym (pisma stron) obejmują wnioski i oświadczenia stron składane poza rozprawą, przy czym oczywiste jest, że są to oświadczenia i wnioski stron, które te pisma wnoszą, a nie innych podmiotów. Należy też wskazać, że w świetle art. 46 § 1 pkt 1 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać m.in. imię i nazwisko lub nazwę stron, a w przypadku, gdy jest to pierwsze pismo w sprawie, również m.in. numer pozwalający na precyzyjną identyfikację strony wnoszącej to pismo (np. numer PESEL lub numer w Krajowym Rejestrze Sądowym - por. art. 46 § 2 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a.). Pierwszym pismem skarżącego w sprawie będzie co do zasady skarga. Jeśli zatem podmiot wnoszący skargę (ewentualnie osoba działająca w imieniu tego podmiotu) identyfikuje się jako skarżący, podając swoje dane w sposób wymagany w art. 46 § 1-2 p.p.s.a., nie ma podstaw do uznawania, że w istocie to inny podmiot jest skarżącym, chyba że inne - łatwo identyfikowalne - cechy pisma o tym świadczą (np. rodzic wnoszący skargę w imieniu dziecka omyłkowo wskazuje siebie jako skarżącego). W przypadku wystąpienia wątpliwości w tym zakresie, powinny być one wyjaśnione w drodze stosownego wezwania.
Nie ulega natomiast wątpliwości, że podmiot, który w sposób jednoznacznie wynikający ze sformułowania skargi, nie jest podmiotem wnoszącym tę skargę, nie może być traktowany jako skarżący. Wobec tego podmiotu nie powinny być zatem wydawane rozstrzygnięcia dotyczące skargi wniesionej przez inny podmiot.
W przedmiotowej sprawie, co w sposób niebudzący wątpliwości wynika ze skargi i innych pism składanych w toku postępowania przez dor. pod. M. K., skarżący, w którego imieniu pełnomocnik działa w postępowaniu, to spółka D., następca prawny D1. Autorka skargi nie tylko wprost podała D. jako skarżącego, wskazując adres i numer w rejestrze szwajcarskim tego podmiotu, ale w pierwszym zdaniu skargi zaznaczyła, że działa "w imieniu i na rzecz spółki D. następcy prawnego D1" (por. 1 strona skargi), jak również przedstawiła dokument pełnomocnictwa od osób reprezentujących właśnie ten podmiot ("My, niżej podpisani, należycie umocowani do działania w imieniu i na rzecz spółki D."), wskazała też ten podmiot w tytule przelewów dotyczących opłaty skarbowej od pełnomocnictw i opłaty od skargi. Także w piśmie z dnia 1 września 2022 r. (stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi) pełnomocnik wskazała, że działa w imieniu i na rzecz spółki D. (analogicznie pełnomocnik identyfikowała też swojego mocodawcę w pismach składanych po wydaniu zaskarżonego postanowienia, w tym w zażaleniu). W takiej sytuacji uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za skarżącego w przedmiotowej sprawie spółki D1 pozbawione jest podstaw, nie znajduje bowiem potwierdzenia w aktach sprawy. Bez znaczenia dla tej konstatacji jest to, że w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał jako skarżącego D1, to nie organ administracji publicznej, którego akt jest skarżony, przesądza bowiem o tym, kto faktycznie wniósł skargę. Podkreślenia wymaga, że żadna z osób występujących z ramienia podmiotu wnoszącego skargę nie twierdzi, że działa w imieniu D1, co pozwala na wniosek, że D1 nie jest skarżącym.
W takiej sytuacji odrzucenie skargi D1 nie może być uznane za prawidłowe, brak jest bowiem przesłanek do uznania, że to ta właśnie spółka wniosła skargę.
Wymaga nadmienienia, że błędne zidentyfikowanie skarżącego w zaskarżonym postanowieniu nie może być uznane za oczywistą omyłkę, która mogłaby zostać sprostowana na podstawie art. 156 p.p.s.a., akta sprawy niezbicie bowiem wskazują, że według sądu pierwszej instancji to D1 jest skarżącym - począwszy od okładki akt, przez zarządzenie o wpisie do repertorium (k. 1), kierowanie pism (w tym wezwania z dnia 24 sierpnia 2022 r. oraz odpisu zaskarżonego postanowienia) do dor. pod. M. K. jako pełnomocnika D1 (k. 21, 22, 52, 53, 60, 81) aż do przesłania odpisu zażalenia organowi odwoławczemu jako "zażalenia wniesionego przez D1" i przedstawienia akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu "na skutek zażalenia D1" - to D1 jest przez sąd pierwszej instancji traktowana jako skarżący, nie - zgodnie z pismami strony - D.
Końcowo warto zaznaczyć, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest to, że opisanego wyżej uchybienia sądu pierwszej instancji nie dostrzegł pełnomocnik w żadnym ze składanych przez siebie pism (w tym zwłaszcza w zażaleniu). W odróżnieniu od skargi kasacyjnej (por. art. 183 § 1 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami zażalenia wyznaczonymi m.in. przez sformułowane w nim zarzuty (por. np. postanowienia NSA z dnia: 30 listopada 2010 r., II FZ 557/10; 7 maja 2012 r., II FZ 326/12; 29 maja 2014 r., II GZ 234/14; 26 lutego 2015 r., II FZ 2048/14; 30 września 2022 r., I FZ 205/22), stąd istniała możliwość rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem dostrzeżonych z urzędu wadliwości zaskarżonego postanowienia.
Ze względu na opisane uchybienie proceduralne odnoszenie się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu jest na tym etapie postępowania zbędne (zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu niezależnie od tego, czy stanowisko sądu o wystąpieniu nieusuniętych braków formalnych skargi jest zasadne).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji rozważy, czy istnieją podstawy do odrzucenia skargi D.
Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sylwester Marciniak
Sędzia NSA