I FZ 286/24

I FZ 286/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zbigniew Łoboda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Bk 342/24 - Postanowienie WSA w Białymstoku z 2025-09-24
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86 par. 3, art, 87 par. 1, art. 194 par. 1, art. 185 par. 1, art. 197 par. 1 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 150
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 listopada2024 r., sygn. akt I SA/Bk 342/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości w R. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia 8 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług zobowiązań podatkowych w miejsce zadeklarowanych nadwyżek podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz określenia kwot zobowiązań w tym podatku w innych wysokościach niż zadeklarowane za poszczególne miesiące 2018 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Syndyk Masy Upadłości C. Sp. z o.o. w upadłości w R. (dalej: "syndyk" lub "strona") zażaleniem z dnia 19 listopada 2024 r. zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 342/24. Postanowieniem tym Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. (dalej: "Naczelnik UCS") z dnia 8 listopada 2023 r. wydaną w stosunku do C. Sp. z o.o. w R. (aktualnie w stanie upadłości) w przedmiocie podatku od towarów i usług.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji ustalił i przyjął, że zaskarżona decyzja została wysłana przesyłką poleconą na adres spółki C. Sp. z o.o. w dniu 8 listopada 2023 r. Przesyłkę awizowano po raz pierwszy w dniu 13 listopada 2023 r., a po raz kolejny w dniu 21 listopada 2023 r. W dniu 28 listopada 2023 r. przesyłka została zwrócona nadawcy (tom IV akt postępowania podatkowego k. 76).
W dniu 12 września 2024 r. syndyk nadał w urzędzie pocztowym skargę na decyzję Naczelnika UCS z dnia 8 listopada 2023 r., składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W treści wniosku podniósł, że termin na wniesienie skargi upłynął z przyczyn niezawinionych przez podatnika, a zatem, że decyzji nie doręczono spółce, a także nie pozostawiono awiza w jej skrzynce pocztowej. Syndyk oświadczył, że wniesienie skargi stało się możliwe najwcześniej w dniu 5 września 2024 r., kiedy ustała przyczyna uniemożliwiająca dotrzymanie terminu, bowiem dopiero wówczas dowiedział się on o niedostarczeniu korespondencji. O wydaniu decyzji z dnia 8 listopada 2023 r. powzięto wiedzę z treści uzasadnienia decyzji wydanej na rzecz D. D. - członka zarządu spółki C. w R. - przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia 16 sierpnia 2024 r., doręczonej mu w dniu 5 września 2024 r.
Syndyk wskazał, że zostały podjęte właściwe działania zmierzające do ustalenia na Poczcie Polskiej przyczyn dla których listonosz nie doręczył decyzji Naczelnika US z dnia 8 listopada 2023 r. i nie pozostawił awiza korespondencji zawierającej tę decyzję.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, fakt uchybienia terminowi do wniesienia skargi na decyzję z dnia 8 listopada 2023 r. nie budził wątpliwości, wnioskodawca wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi dokonał spóźnionej czynności, a nadto zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku. Sąd ocenił, wówczas, wykazanie przez stronę uprawdopodobnia braku zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny w powyższym zakresie jako kryterium posłużył się poglądami orzeczniczymi, zgodnie z którymi przesłanką uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminowi może być obalenie domniemania doręczenia adresatowi pisma, a także, że pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki sądowej jest urzędowym dokumentem potwierdzającym fakt i datę doręczenia. Przyjąwszy powyższe kryterium jako decydujące w kwestii uprawdopodobnienia braku zawinienia w uchybieniu terminowi, Sąd ten na podstawie materiału aktowego stwierdził, iż wskazując na niedoręczenie decyzji (niepozostawienie w skrzynce awiza korespondencji zawierającej decyzję Naczelnika US z dnia 8 listopada 2023 r.) strona, poza gołosłownym twierdzeniami, nie przedstawiła, argumentów i dokumentów mogących podważyć taki stan rzeczy. W szczególności nie wykazano skorzystania z procedury reklamacyjnej, a tylko takowa zdaniem Sądu umożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie zastępczym. Oceniając z kolei zwrotne potwierdzenie odbioru, WSA stwierdził, że dokument ten zawiera wymagane pieczęcie i adnotacje o niepodjęciu w terminie przesyłki adresowanej do spółki C. zawierającej decyzję Naczelnika US z dnia 8 listopada 2023 r. oraz informacje o datach jej dwukrotnego awizowania wraz z podpisami doręczającego, a zatem ziściły się prawne warunki niezbędne do uznania, iż miało miejsce doręczenie w ramach fikcji prawnej, o której mowa w art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: "O.p.") W ocenie Sądu, nie zdołano zatem obalić domniemania doręczenia decyzji w trybie fikcji prawnej na podstawie art. 150 O.p., a zatem nie można było przyznać racji twierdzeniu o braku zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi.
Na podstawie art. 86 § 3 w zw. z art. 194 § 1 p.p.s.a. zaskarżono postanawianie Sądu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W zażaleniu syndyk zarzucił Sądowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; dalej P.p.s.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
W uzasadnieniu zażalenia syndyk wskazał, że złożenie skargi w terminie nie było możliwe, a powodem było brak pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej. Podkreślił, że pod adresem, gdzie znajduje się siedziba spółki w upadłości oraz kierowane są wszystkie pisma w niniejszej sprawie znajduje się budynek, w którym siedzibę ma kilka spółek, wobec tego upoważniony do odbioru całej kierowanej korespondencji jest pracownik sekretariatu, który następnie przekazuje ją do konkretnego odbiorcy. Spółka dysponuje oświadczeniem A. K. P., Prezesa Zarządu spółki P. sp. z o.o., która zarządza wskazanym budynkiem, z którego wynika, że brak jest zapisów dotyczących zarówno pozostawionej korespondencji oraz awizacji w terminach wskazywanych w niniejszej sprawie. (załączone do zażalenia). Syndyk, odnosząc się do kwestii procedury reklamacyjnej wskazał, że wedle dostępnych informacji na stronie Poczty Polskiej reklamację taką można złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia jej nadania (termin upłynął w dniu 8 listopada 2024 r.) Syndyk, składając skargę na decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie wiedział, że aby uprawdopodobnić fakt niepozostawienia awiza winien był rozpocząć procedurę reklamacyjną - wiedzę taką posiadł w dniu zapoznania się z uzasadnieniem skarżonego postanowienia, nie może on rozpocząć już procedury reklamacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z kolei zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Z wnioskiem należy wystąpić w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, niepubl.). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość dokładnego uwzględnienia wszelkich okoliczności konkretnego wypadku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewłaściwie Sąd pierwszej instancji ocenił zakwestionowanie przez stronę domniemania doręczenia adresatowi pisma, przyjętego przez ten Sąd jako kryterium główne uprawdopodobnienia braku zawinienia w uchybieniu terminowi. Wadliwość tej oceny, sprowadzała się do błędnego przyjęcia, iż zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zawiera pieczęcie i adnotacje wymagane do ziszczenia się doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 150 § 4 O.p.
Zgodnie z art. 150 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, operator ten przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (§ 1). Zawiadomienie (tzw. awizo) o pozostawaniu pisma w tej placówce, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w ww. terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej (§ 3). Natomiast w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Jak wynika z akt sprawy, zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych obarczone jest wadą. Na dokumencie tym umieszczono trzy adnotacje operatora pocztowego, że przesyłka była awizowana w dniu 13 listopada 2023 r. i w dniu 21 listopada 2023 r., a następnie zwrócona do adresata w dniu 28 listopada 2023 r. Wskazano również że "2) z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w punkcie 1, pismo pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP 110, o czym w dniu 13 listopada 2023 (...- tu podpis [przyp. NSA]) umieszczono zawiadomienie:" Dalej jednak nie zaznaczono już właściwego pola, a mianowicie:, "w oddawczej skrzynce pocztowej", "na drzwiach mieszkania adresata, jego biura, innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe", "w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata", mimo że na dokumencie tym (tzw. zwrotce) znajduje się wskazanie: "właściwe zaznaczyć". Konkludując, wadliwość przedmiotowego dokumentu sprowadza się do braku informacji o miejscu, w którym pozostawiono zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika US z dnia 8 listopada 2023 r.
W takim stanie rzeczy nie można było stwierdzić, gdzie pozostawiono adresatowi zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki poleconej, a tym samym że faktycznie zostało ono pozostawione. Zabrakło wyraźnej, rzetelnej i pełnej informacji dotyczącej tej kwestii.
Zasadniczo zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej w myśl art. 150 § 2 O.p. powinno nastąpić w pierwszej kolejności przez jego umieszczenie w skrzynce oddawczej, a dopiero gdy to jest niemożliwe, to w drzwiach adresata. Ta kolejność - jak wynika z treści wskazanego przepisu - nie jest przypadkowa. Wyraźnie bowiem uregulowano "zawiadomienie (...) umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata". W orzecznictwie podkreśla się, że dla skuteczności doręczenia w trybie zastępczym konieczne jest zaznaczenie przez doręczającego na "Potwierdzeniu odbioru", gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata (vide: postanowienie NSA z dnia 9 października 2010 r., sygn. akt I GSK 939/10 i powołane tam orzecznictwo).
W przedmiotowej sprawie nie sposób było zatem uznać, iż zwrotne potwierdzenie odbioru odpowiadało wymogom przewidzianym dla tego rodzaju dokumentu.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.