I FZ 28/26

I FZ 28/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ryszard Pęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 353/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 13 czerwca 2025 r. nr 2801-IOV-2.4103.29.2025 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od maja 2019 r. do maja 2021 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 15 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku K. R. (dalej skarżący) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 13 czerwca 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od maja 2019 r. do maja 2021 r.
2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji ustalił, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniósł, że wykonanie tej decyzji i wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowoduje, że nie będzie w stanie ponieść obciążających go zobowiązań alimentacyjnych (1500 zł miesięczne na byłą żonę i małoletnią córkę) i zobowiązań finansowych (związanych z utrzymaniem małoletnich dzieci z aktualnego związku partnerskiego) bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Ponadto skarżący podniósł, że nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi pozwalającymi na pokrycie całości spornego zadłużenia na potwierdzenie czego przedłożył kopie bilansu firmy wnioskodawcy za lata 2019 r., 2020, 2021, 2022, zestawienie przychodów i wydatków za 2019 r. oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania oraz wyrok zasądzający alimenty.
3. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026r., poz. 143 ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) podkreślił, że skarżący nie wykazał we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie powołał się na okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. trudna sytuacja finansowa i życiowa, koszty utrzymania siebie i małoletnich dzieci, zobowiązania alimentacyjne jednakże nie przedstawił na powyższe okoliczności stosownej – aktualnej i pełnej - dokumentacji (dołączona do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dokumentacja dotyczyła okresu od 2019 – 2022), a zatem nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Ponadto Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że z informacji zawartych w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania dołączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiada pojazdy mechaniczne, których łączna wartość wynosi 240.000.00 zł, co w ocenie Sądu pierwszej instancji niewątpliwie rzutuje na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
4. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
4.1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
4.1.1. art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, mimo że wykonanie decyzji prowadzi do utraty płynności finansowej skarżącego, eskalacji egzekucji alimentacyjnej oraz realnego zagrożenia zaprzestania prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej oraz przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że samo posiadanie składników majątkowych o określonej wartości eliminuje przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, co stoi w sprzeczności z celem i wykładnią art. 63 § ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który dotyczy ochrony przed skutkami trudnymi do odwrócenia lub wyrządzenia znacznej szkody, a nie formalnym posiadaniem majątku,
4.1.2. art. 7, art. 77 w związku z art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że wartość pojazdów rzutuje na ocenę sytuacji finansowej, pomijając ich faktyczne funkcje (narzędzie pracy, środek transportu rodzinnego) oraz bez oceny, czy ich realna sprzedaż w warunkach egzekucji przyniosłaby jakąkolwiek neutralizację skutków wykonania decyzji, co stanowi dowolność w ocenie materiału dowodowego i naruszenie zasad procesu oraz przez pominięcie znaczenia dowodów dotyczących bieżącej sytuacji majątkowej skarżącego, w szczególności wpływu wykonania decyzji na możliwość regulowania zobowiązań alimentacyjnych oraz zaspokajania podstawowych potrzeb małoletnich dzieci, a w konsekwencji
4.1.3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący nie wykazał aktualnej sytuacji finansowej, podczas gdy złożone wraz z zażaleniem bilanse za lata 2024 i 2025 oraz wydruki z podatkowej księgi przychodów i rozchodów w sposób jednoznaczny obrazują trwałą stratę oraz brak nadwyżek finansowych umożliwiających wykonanie decyzji,
4.1.4. zasady proporcjonalności, o której stanowi art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, przez odmowę udzielenia ochrony tymczasowej mimo oczywistej dysproporcji pomiędzy interesem fiskalnym Skarbu Państwa, a rozmiarem szkody i skutków nieodwracalnych jakie wykonanie decyzji wywołuje po stronie skarżącego i jego rodziny oraz przez przyjęcie, ze zbycie składników majątkowych niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej lub do funkcjonowania rodziny jest "wystarczającym środkiem zabezpieczającym", które to stanowisko doprowadza do patologicznych skutków ekonomicznych i społecznych skarżącego.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Na wstępie należy podkreślić, że wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania zaskarżonej do tego sądu ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, będące formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
5.3. Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie przepisu art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. To skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, powinien wykazać istnienie oraz uzasadnienie ustawowych przesłanek. Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne w CBOSA).
5.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że skarżący we wniosku wprawdzie przytoczył ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wskazując na okoliczności, które – jego zdaniem – potwierdzają zaistnienie tychże przesłanek w niniejszej sprawie (trudna sytuacja finansowa, istniejące zobowiązania pieniężne - alimentacyjne, koszty utrzymania siebie i rodziny) jednakże nie przedstawił aktualnej i pełnej dokumentacji na podstawie której Sąd byłby w stanie ocenić jego sytuację finansową i majątkową i orzec o możliwości przyznania ochrony tymczasowej.
Jedyną dokumentacją, którą do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przedstawił skarżący była kopia bilansu jego firmy za lata 2019 – 2022, zestawienie przychodów i wydatków za 2019 r. oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania oraz wyrok zasądzający alimenty. Zasadnie Sąd pierwszej instancji, badając aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącego zwrócił uwagę, że skarżący w sposób niepełny, wybiórczy przedstawił tą dokumentację, pomijając w powyższym zakresie posiadane aktywa tj. pojazdy mechaniczne o znacznej wartości, jak również, że dołączona do wniosku dokumentacja nie dotyczy jego aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej.
5.5. W świetle powyższego prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący nie przedłożył materiału dowodowego, na podstawie którego mógłby ocenić aktualną sytuację finansową i orzec o przyznaniu ochrony tymczasowej. Nie naruszała zatem art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjęta przez Sąd pierwszej instancji ocena, że skarżący w złożonym wniosku nie uprawdopodobnił należycie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
5.6. Na powyższą ocenę nie ma wpływu przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia dodatkowa argumentacja popierająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jak i dołączona do niego dokumentacja.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie bierze pod uwagę okoliczności przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i na ich tle ocenia czy sąd pierwszej instancji oddalając wniosek nie naruszył art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Nowa argumentacja i związana z nią zmiana okoliczności faktycznych może być bowiem podstawą do zastosowania przez wojewódzki sąd administracyjny art. 61 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności. Warunkiem takiej zmiany jest stwierdzenie zmiany okoliczności uzasadniających uprzednie rozstrzygnięcie, zaistnienie którejś z przesłanek uzasadniających wstrzymanie lub też jej odpadnięcie. Podstawą do zmiany nie jest natomiast kwestionowanie stanowiska zajętego przez sąd.
5.7. Na tle okoliczności rozpoznawanej prawidłowo Sąd pierwszej instancji także przyjął, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji egzystencja skarżącego oraz jego rodziny nie zostanie zagrożona w stopniu przewidzianym przez art. art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W art. 8–10 oraz w art. 12–13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – tekst jednolity Dz. U. z 2025 r., poz. 132) została sformułowana zasada poszanowania minimum egzystencji zobowiązanego. Oznacza ona, że zobowiązany nie może na skutek egzekucji zostać pozbawiony środków do życia. Dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej jest bowiem ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika, a także osób w stosunku, do których dłużnik zobowiązany jest do świadczeń alimentacyjnych.
Wskazać ponadto należy, że zobowiązania alimentacyjne korzystają z prawa pierwszeństwa zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym. Wykonanie decyzji nie odbędzie się więc z uszczerbkiem dla małoletnich dzieci skarżącego. W wyniku egzekucji nie dojdzie do wyegzekwowania środków pieniężnych, które mogłyby zagrozić egzystencji skarżącego i jego członków rodziny.
5.8. W świetle powyższych uwag należy podzielić stanowisko zajęte w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazał skutecznie istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Bezzasadne były przy tym podnoszące przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 7 i 77 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zauważyć bowiem należy, że uzasadnienie powyższych zarzutów nie koresponduje z treścią przepisów podniesionych jako naruszone.
5.9. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.