I FZ 274/25

I FZ 274/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hieronim Sęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1129/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-11-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 3, art. 49 § 1, art. 46 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznania w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1129/25 o odrzuceniu skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 18 sierpnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r. oraz styczeń 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Spółka B. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka lub Skarżąca), działając przez pełnomocnika w osobie adwokata (P. S.), pismem z dnia 24 listopada 2025 r. wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1129/25.
Przywołanym postanowieniem Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), odrzucił skargę Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 18 sierpnia 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2019 r. oraz styczeń 2020 r.
2. Z objętego zażaleniem postanowienia Sądu pierwszej instancji wynikało, że: - Spółka działając przez pełnomocnika w osobie adwokata (P. S.) pismem z dnia 17 września 2025 r. wniosła skargę na wymienione wyżej postanowienie Dyrektora IAS; - w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 października 2025 r. wezwano wymienionego pełnomocnika do usunięcia różnych braków formalnych skargi, w tym w zakresie złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi; - wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 24 października 2025 r., ale w wyznaczonym terminie (który upływał z dniem 31 października 2025 r.) nie przedłożono dokumentu pełnomocnictwa dla adwokata; - nieuzupełnienie braku formalnego skargi w tym ostatnim zakresie skutkowało jej odrzuceniem.
3. W zażaleniu z dnia 24 listopada 2025 r. na postanowienie z dnia 10 października 2025 r. Skarżąca zarzuciła Sądowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3, art. 49 § 1 i § 2, art. 37 § 1 oraz art. 67 § 5 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi, mimo że w przypadku nieuzupełnienia lub nieprawidłowego uzupełnienia braków formalnych skargi przez pełnomocnika w zakresie wykazania należytego umocowania, Sąd nie uznał, że Skarżąca działa w sprawie bez pełnomocnika i nie wezwał bezpośrednio ją do usunięcia braków formalnych.
W związku z tym Spółka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia sądowego w całości. Do zażalenia dołączony został uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa dla adwokata.
Zdaniem Skarżącej przyjęcie poglądu sprzecznego z wyrażonym przez nią stanowiskiem zamykałoby jej prawo do sądu, naruszając zasady z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, które gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd i zakazują zamykania drogi sądowej.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa.
4.2. Jako że z treści skargi wynikało, że w imieniu Spółki wniósł ją pełnomocnik (adwokat), który jednak do skargi nie dołączył pełnomocnictwa dającego prawo do dokonania takiej czynności, to niewątpliwie skarga tak złożona była obarczona brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie jej dalszego biegu. Brak ten podlegał zatem uzupełnieniu w stosownym trybie.
Przepis art. 37 § 1 P.p.s.a. (w brzmieniu od dnia 5 listopada 2025 r., "korzystniejszym" względem poprzedniego stanu prawnego dla stron postępowania) przewiduje, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną.
Z kolei w myśl art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną.
Zgodnie zaś z art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Szczegółową konsekwencję nieuzupełnienia braku formalnego pisma, którym jest skarga, określa art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
4.3. W rozpoznanej sprawie Spółka prawidłowo (do rąk podanego w skardze pełnomocnika) została wezwana do usunięcia braku formalnego wniesionej skargi między innymi w podanym wyżej zakresie. Pełnomocnik Skarżącej w odpowiedzi na wezwanie nie przedłożył jednak pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki w postępowaniu sądowym, ani jego uwierzytelnionego odpisu. W zażaleniu przyznano, że tego braku formalnego nie uzupełniono (uzupełniono pozostałe braki).
W takim stanie rzeczy nie wystąpiły zatem okoliczności, które pozwalałyby zakwestionować prawidłowość zastosowania przez Sąd w zaskarżonym postanowieniu art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i w efekcie odrzucenia skargi na tej podstawie prawnej.
4.4. Dodatkowo nie można było podzielić zapatrywania autora zażalenia, popartego kilkoma podobnymi przykładami z orzecznictwa co do takiego schematu działania, jakoby w przypadku nieuzupełnienia lub nieprawidłowego uzupełnienia braków formalnych skargi przez pełnomocnika w zakresie wykazania należytego umocowania, Sąd winien wzywać bezpośrednio Spółkę do usunięcia braku formalnego skargi przez jej samodzielne podpisanie.
W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2026 r., sygn. akt III OPS 2/25 (która wydana została na wniosek Prezesa tego Sądu z dnia 23 czerwca 2025 r., znak: BO.511.14.2025) w sposób prawnie wiążący (vide art. 269 § 1 P.p.s.a.), przyjęto, że "Podpisanie skargi przez osobę, która nie przedstawiła dokumentu pełnomocnictwa stanowi brak formalny skargi podlegający usunięciu, na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), przez jej wezwanie do dołączenia dokumentu pełnomocnictwa; nieusunięcie braku formalnego skargi stanowi podstawę do jej odrzucenia zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 i w związku z art. 46 § 3 powołanej ustawy.".
4.5. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w niniejszej sprawie podzielił wskazany wyżej pogląd uchwałodawczy i dlatego nie wystąpił o podjęcie nowej uchwały w tym samym przedmiocie. W konsekwencji oznaczało to również związanie rozstrzygnięciem uchwałodawczym.
Przyjęcie stanowiska przeciwnego, oczekiwanego przez Skarżącą, w istocie byłoby próbą "obejścia" rygoru wynikającego z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a nie obroną prawa do sądu w jego prawidłowym rozumieniu.
Wyrażona bowiem w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasada prawa do sądu nie ma charakteru absolutnego. Jej realizacja zależy od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych, fiskalnych i materialnych), w tym między innymi terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników, czy składania dokumentów wykazujących umocowanie do dokonywania danych czynności procesowych. Wszystkie te wymogi służą pełnej realizacji wskazanej gwarancji konstytucyjnej.
Spółka nie miała w tej sprawie obowiązku działania przez pełnomocnika, lecz była do tego jedynie uprawniona w świetle art. 34 P.p.s.a. i dobrowolnie z uprawnienia tego skorzystała, co stanowiło element realizacji prawa do sądu.
Nadto, zgodnie z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Przepis ten, zakazujący ustawowego zamykania drogi sądowej, stanowi zatem ogólną dyrektywę prawodawczą, która wskazuje, że w przypadku naruszenia praw podmiotu musi on mieć zagwarantowaną ustawowo możliwość sądowego dochodzenia tych praw. Adresatem tej normy jest zatem prawodawca, a nie sąd.
Wreszcie wskazać należało i to, że w świetle art. 78 Konstytucji RP każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. W niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej Skarżąca skorzystała z prawa zaskarżenia postanowienia sądu administracyjnego orzekającego w pierwszej instancji.
4.6. Należało też zauważyć, że i w uzasadnieniu wspomnianej uchwały odwołano się do gwarancji konstytucyjnych, wskazując, że: "Wzorzec >>sprawiedliwego<< rozpatrzenia sprawy odnosi się tak do sfery materialnoprawnej, jak i procesowej. Chodzi o to, aby strona, bez względu na to czy ma rację, czy też nie, miała realną możliwość przedstawienia swoich argumentów i czynnego popierania ich na każdym etapie procedowania. Ukształtowana w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi procedura uzupełniania braków formalnych skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne spełnia standardy konstytucyjne. Zapewnia stronie prawo do sądu realizowane przez wniesienie skargi oraz prawo do ustanowienia reprezentującego ją pełnomocnika. Gwarantuje stronom, zarówno reprezentowanym przez pełnomocnika jak i występującym samodzielnie, na równych zasadach, prawo do uzupełniania braków formalnych skargi, w tym także braku polegającego na niedołączeniu do akt dokumentu pełnomocnictwa. Z kolei sąd, na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. ma obowiązek zweryfikować, czy skarga spełnia wymogi formalne, a jeśli nie spełnia, przewodniczący winien uruchomić procedurę uzupełniania tych braków. W przypadku strony reprezentowanej przez pełnomocnika, także braku w postaci przedłożenia do akt dokumentu pełnomocnictwa.".
Co zaś istotne z punktu widzenia argumentacji autora zażalenia, w uzasadnieniu uchwały o sygn. akt III OPS 2/25 wskazano również, że "sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi, jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika do jej wniesienia, może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Należy zatem uznać termin wyznaczony do usunięcia braku formalnego za niezachowany, jeżeli pełnomocnik w tym terminie w ogóle nie podjął czynności uzupełniającej lub wprawdzie ją podjął, ale w taki sposób, że brak nie został w całości uzupełniony.".
4.7. Wobec powyższego zarzuty zażalenia co do naruszenia art. 58 § 1 pkt 3, art. 49 § 1 i § 2, art. 37 § 1 P.p.s.a. należało uznać za niezasadne.
4.8. Oczywistym nieporozumieniem okazał się z kolei zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 67 § 5 P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom.
Z akt sądowych prowadzonych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w ramach niniejszej sprawy (vide k. 1-61) wynika, że wszelkie pisma sądowe były kierowane do pełnomocnika Spółki na jego adres elektroniczny, a nie bezpośrednio do Spółki. Autor zażalenia nie podnosił, aby było inaczej. W takim stanie rzeczy nie sposób więc było w ogóle mówić o naruszeniu tego przepisu.
4.9. Wobec braku przesłanek do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.