I FZ 267/25

I FZ 267/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-01-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Ol 294/24 - Postanowienie WSA w Olsztynie z 2024-12-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 85, art. 86 § 1, art. 87 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 294/24 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2024 r., nr 2801-IOV-1.4103.41.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r., styczeń i luty 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 294/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił zażalenie M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") na zarządzenie sędziego z 26 lutego 2025 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 9 grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS") z 10 czerwca 2024 r., nr 2801-IOV-1.4103.41.2023 w przedmiocie podatku do towarów i usług za grudzień 2015 r., styczeń i luty 2016 r. oraz odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 9 grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania sądowego.
Zarządzeniem z 30 września 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 294/24, sędzia sprawozdawca w nawiązaniu do pisma kuratora sądowego Z. M. z 12 sierpnia 2024 r. i przedłożonego wniosku złożonego do Sądu Rejonowego w [...], [...], wezwał kuratora Spółki do wykazania, w terminie 7 dni, umocowania do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu sądowym poprzez rozszerzenie przez sąd rejonowy uprawnień kuratora sądowego do reprezentacji strony skarżącej przed WSA w Olsztynie.
Tym samym zarządzeniem wezwano Sąd Rejonowy w [...], [...] do udzielenia informacji o stanie sprawy sygn. akt [...] i jeżeli w przedmiotowym postępowaniu zostało wydane orzeczenie o doręczenie odpisu postanowienia.
Pismem z 8 października 2024 r. Sąd Rejonowy w [...] poinformował, iż przedmiotowa sprawa o sygn. akt [...] (sygnatura sądu rejonowego: [...]) - jest nadal w toku. Wskazał również na pisma z pouczeniami kierowane do wnioskodawcy – A. K. (wspólnik Spółki), o braku opłacenia wniosku, o rozszerzenie kompetencji kuratora Spółki Z. M. na możliwość reprezentowania Spółki w sprawach skarbowych i przed Sądem Administracyjnym w Olsztynie ze skargi kuratora Spółki na decyzję DIAS w Olsztynie w sprawach, do których wyznaczył sąd kuratora i reprezentuje on Spółkę, jak dotychczas. W piśmie wskazano również, że nieopłacony wniosek nie wywołał skutków.
Kolejnym zarządzeniem z 28 października 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 294/24, kurator Spółki został wezwany do usunięcia braków w składzie organów lub osób uprawnionych do działania w imieniu Spółki, poprzez przedłożenie dokumentu, z którego będzie wynikało podjęcie działań zmierzających do powołania likwidatora Spółki, bądź umocowania kuratora sądowego do reprezentowania Spółki w toku postępowania sądowego - w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem zniesienia postępowania zgodnie z art. 31 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") i umorzenia postępowania sądowego.
Kurator Spółki złożył w wyznaczonym terminie odpowiedź na wezwanie Sądu wraz z odpowiednimi dokumentami, w której wskazał, że jego działania zmierzają do powołania likwidatora Spółki. Z załączonego protokołu z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Strony wynika, iż nikt nie chciał podjąć się funkcji likwidatora Spółki. Zdaniem kuratora jest on umocowany do reprezentowania Spółki we wszystkich sprawach podatkowych.
W kolejnym piśmie z 2 grudnia 2024 r., Sąd Rejonowy w [...] wskazał ponownie, że sprawa o sygn. akt [...] - jest nadal w toku.
WSA w Olsztynie postanowieniem z 9 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 294/24, zniósł postępowanie sądowe w całości oraz umorzył postępowanie sądowe stwierdzając, że wbrew stanowisku kuratora sądowego zaprezentowanemu w piśmie z 23 listopada 2024 r., ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego w [...], [...] z 1 marca 2024 r. zakres jego umocowania nie obejmuje postępowania przed sądem administracyjnym.
Odpis powyższego postanowienia został skutecznie doręczony kuratorowi Spółki w dniu 11 grudnia 2024 r. Termin na złożenie zażalenia mijał z dniem 18 grudnia 2024 r.
Pismem z 20 grudnia 2024 r., kurator Spółki wniósł o wydłużenie terminu do złożenia zażalenia na powyższe postanowienie o kolejne 7 dni, z uwagi na przebywanie poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej na zaplanowanej i opłaconej wycieczce, przedkładając również stosowne dokumenty na poparcie powyższego.
Zarządzeniem z 20 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 294/25, poinformowano kuratora Spółki, że 7-dniowy termin do złożenia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania sądowego jest terminem ustawowym wynikającym z art. 194 § 1 pkt 1b w zw. z § 2 p.p.s.a. Ustawa wyznacza początek oraz długość tego terminu. Bieg terminów ustawowych nie może ulec ani przedłużeniu, ani skróceniu, tak jak ma to miejsce w przypadku terminów sądowych. W związku z tym termin do złożenia zażalenia nie może być przedłużony na wniosek strony. Strona może jednak złożyć wniosek o przywrócenie terminu w razie jego uchybienia bez własnej winy, na zasadach i w trybie określonych w art. 86 p.p.s.a. Przesyłka z zarządzeniem została skutecznie doręczona kuratorowi Spółki w dniu 2 stycznia 2025 r.
Pismem z 27 grudnia 2024 r., nowo powołany likwidator Spółki A. K. poinformował, że uchwałą z 20 grudnia 2024 r. został powołany na likwidatora Spółki, załączając również tę uchwałę do przedmiotowego pisma.
Następnie pismem z 7 stycznia 2025 r. nowo powołany likwidator Spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia od postanowienia z 9 grudnia 2024 r. W piśmie tym likwidator poinformował, że w dniu 3 stycznia 2025 r. uzyskał informacje od byłego już kuratora Spółki o wydanym przez WSA postanowieniu z 9 grudnia 2024 r. Do wniosku nie dołączono żadnych innych pism.
Zarządzeniem z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 294/24, likwidator Spółki został wezwany do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Olsztynie z 9 grudnia 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania sądowego poprzez:
a) złożenie zażalenia;
b) złożenie odpisu wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego zmiany danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców w zakresie wpisu A. K. jako likwidatora oraz wyjaśnienia na jakim etapie jest to postępowanie;
c) wykazanie, że dopiero 3 stycznia 2025 r. A. K. powziął wiedzę o wydaniu postanowienia Sądu z 9 grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania sądowego, w kontekście tego, że 20 grudnia 2024 r. odbyło się zgromadzenie wspólników Spółki z udziałem kuratora sądowego oraz pisma A. K. z 24 grudnia 2024 r.. z którego wynika, że otrzymał informacje od kuratora sądowego.
Powyższe zarządzenie zostało skutecznie doręczone likwidatorowi Spółki w dniu 30 stycznia 2025 r. Termin na złożenie odpowiedzi, na wezwanie mijał z dniem 6 lutego 2025 r.
Pismem z 5 lutego 2025 r. likwidator Spółki złożył wymagane przez WSA w Olsztynie dokumenty oraz wyjaśnił, w jakich okolicznościach dowiedział się o postanowieniu z 9 grudnia 2024 r.
Kolejnym zarządzeniem z 12 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 294/24, wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...], [...] o udzielenie informacji o sposobie rozpoznania wniosku złożonego w dniu 23 grudnia 2024 r. przez A. K. w sprawie o sygn. akt [...] (identyfikator wniosku w systemie eKRS [...]).
Pismem z 18 lutego 2025 r., Sąd Rejonowy w [...], [...] wskazał, że poinformowano wnioskodawcę, iż zgodnie z art. 19 ust. 6 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wniosek złożony za pośrednictwem systemu teleinformatycznego i nieopłacony nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem wniosku do sądu rejestrowego.
Zarządzeniem z 26 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 294/24, wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 9 grudnia 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi Spółki na decyzję DIAS z 10 czerwca 2024 r., nr 2801-IOV-1.4103.41.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r., styczeń i luty 2016 r., pozostawiono bez rozpoznania, z uwagi na to, że pomimo wezwania, w zakreślonym terminie nie usunięto braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu, w zakresie wykazania prawidłowej reprezentacji Spółki.
Powyższe zarządzenie zostało skutecznie doręczone likwidatorowi Spółki w dniu 18 marca 2025 r.
Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył likwidator Spółki pismem z 19 marca 2025 r. Pismem z 26 marca 2025 r. złożył on również uzupełnienie do tego zażalenia.
Postanowieniem z 13 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 294/24, WSA uwzględnił zażalenie Spółka na zarządzenie sędziego z 26 lutego 2025 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Olsztynie z 9 grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi Spółki na decyzję DIAS z 10 czerwca 2024 r., nr 2801-IOV-1.4103.41.2023 w przedmiocie podatku do towarów i usług za grudzień 2015 r., styczeń i luty 2016 r. oraz odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Olsztynie z 9 grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania sądowego.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że mając na uwadze całokształt okoliczności związanych z uchybieniem terminu, w ocenie Sądu nie sposób przyjąć, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w 7-dniowym terminie, o jakim mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a.
Pismem z 28 maja 2025 r. likwidator Spółki wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, w którym na zasadzie art. 86 p.p.s.a. wniósł o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia od postanowienia Sądu z 9 grudnia 2024r., podnosząc jednocześnie, że uchybieniu terminowi na wniesienie zażalenia od tego postanowienia uchybił były kurator Spółki, nie mający umocowania do występowania przed sądami administracyjnymi w imieniu Spółki, tym samym można domniemywać, iż doręczenie postanowienia Sądu z 9 grudnia 2024 r. nie było skuteczne, a to ze względu, iż Spółka nie miała zdolności procesowej przed sądami w tym sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do treści art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie.
W niniejszej sprawie zgodzić należało się z argumentacją Sądu pierwszej instancji, iż Skarżąca nie dotrzymała 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Olsztynie z 9 grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania sądowego. Likwidator Spółki w piśmie z 5 lutego 2025 r. (data ze stempla pocztowego) wprost wskazał, że "w dniu 23 grudnia 2024r., zostałem poinformowany o wysłaniu w dniu 18 grudnia 2024 r., pisma kuratora w sprawie przedłużenia terminu na złożenie zażalenia (...)" (k. 88). To właśnie od tego dnia należało liczyć 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w przedmiotowej sprawie, a nie jak chciałby tego likwidator Spółki od dnia 27 grudnia 2024 r. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił argumentację WSA w Olsztynie, że termin na skuteczne złożenie takiego wniosku upływał z dniem 30 grudnia 2024 r., nie zaś jak chciałby tego likwidator Spółki z dniem 3 stycznia 2025 r.
Należy również wskazać, że w niniejszej sprawie zażalenie wniesione zostało na postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania sądowego. Likwidator Spółki domaga się w swoim zażaleniu również i uchylenia postanowienia z 9 grudnia 2024 r., twierdząc, że ówczesny kurator Spółki nie był umocowany do jej skutecznego reprezentowania przed sądami administracyjnymi. Należy podkreślić, że to właśnie dlatego, że kurator Spółki nie posiadał należytego umocowania do reprezentowania Skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, Sąd ten uznał, że nie uzupełnił on wymaganych braków formalnych w terminie, a postępowanie sądowe nie mogło się toczyć, z uwagi na to, że będąca jego stroną Spółka nie miała właściwej reprezentacji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.
-----------------------
4