I FZ 26/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, przywracając ten termin spółce z uwagi na uprawdopodobnienie braku jej winy w niedoręczeniu przesyłki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek spółki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, uznając, że nie uprawdopodobniła ona braku swojej winy w nieodebraniu przesyłki z sentencją. Spółka argumentowała, że nie otrzymała awizo, a próby odbioru korespondencji były utrudnione przez zaniedbania poczty. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spółka wykazała wystarczające uprawdopodobnienie braku winy, biorąc pod uwagę mnogość dowodów i trudności w udowodnieniu nieprawidłowości doręczenia. Sąd uchylił postanowienie WSA i przywrócił termin.
Sprawa dotyczyła zażalenia spółki P. sp. z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, które oddaliło jej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrok WSA, który oddalił skargę spółki, został wysłany, ale przesyłka zawierająca sentencję wróciła do nadawcy z powodu niepodjęcia. Spółka twierdziła, że nie otrzymała awizo, a problemy z odbiorem korespondencji wynikały z zaniedbań Poczty Polskiej, w tym braku pozostawienia awizo i potencjalnego zagubienia przesyłki. Przedstawiła liczne dowody, w tym oświadczenia listonosza, pracowników i adwokatów, mające potwierdzić te okoliczności. WSA oddalił wniosek, uznając, że dowody nie są wystarczające do obalenia domniemania prawidłowości doręczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA, stwierdzając, że spółka uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu. Sąd podkreślił, że wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie, braku winy, i że spółka przedstawiła szeroki wachlarz dowodów, w tym oświadczenia i zawiadomienie do prokuratury. NSA zwrócił uwagę na trudności w udowodnieniu nieprawidłowości doręczenia przez operatora pocztowego oraz na fakt, że prawo do reklamacji przysługuje głównie nadawcy. Uznano, że odmowa przywrócenia terminu naruszałaby prawo strony do sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, spółka uprawdopodobniła brak swojej winy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że spółka przedstawiła wystarczającą ilość dowodów (oświadczenia, zeznania świadków, zawiadomienie do prokuratury) wskazujących na możliwość wystąpienia nieprawidłowości w procesie doręczania przesyłki przez Pocztę Polską, co uniemożliwiło jej terminowe złożenie wniosku. Sąd podkreślił, że wymagane jest uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie, braku winy, a odmowa przywrócenia terminu mogłaby naruszyć prawo do sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 86 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
p.p.s.a. art. 87 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
p.p.s.a. art. 87 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpoznawania zażaleń.
p.p.s.a. art. 197 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpoznawania zażaleń.
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpoznawania zażaleń.
Pomocnicze
Prawo pocztowe art. 92
Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe
Reguluje prawo do wniesienia reklamacji przez nadawcę lub adresata.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka uprawdopodobniła brak swojej winy w nieodebraniu przesyłki z powodu zaniedbań Poczty Polskiej (brak awizo, problemy z odbiorem). Wymagane jest uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie, braku winy. Odmowa przywrócenia terminu naruszałaby prawo do sądu. Adresat błędnie awizowanej przesyłki ma ograniczone prawo do reklamacji.
Odrzucone argumenty
WSA uznał, że spółka nie uprawdopodobniła braku winy, opierając się na treści zwrotnego potwierdzenia odbioru i wyjaśnieniach Poczty Polskiej. WSA oczekiwał od spółki wszczęcia postępowania reklamacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu obiektywny miernik staranności na równi z zawinieniem strony traktuje się zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw zwrot 'uprawdopodobnić' ma inne, mniej restrykcyjne znaczenie niż zwrot 'udowodnić' nie wymaga się od wnioskodawcy udowodnienia powołanej przyczyny uchybienia, a jedynie jej uprawdopodobnienie w praktyce stosowania tej instytucji często nie jest możliwe udowodnienie podnoszonej okoliczności, choćby z uwagi na upływ czasu uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy zwrot "uprawdopodobnić" ma inne, mniej restrykcyjne znaczenie niż zwrot "udowodnić" nieprawidłowość w toku awizacji spornej przesyłki sprzeczne z doświadczeniem życiowym byłoby oczekiwanie od operatora pocztowego stwierdzenia nieprawidłowości w wykonaniu czynności technicznej pozostawienia awiza wymaganie od Strony obalenia domniemania prawdziwości treści ZPO de facto stanowiłoby o wymaganiu od niej udowodnienia, a nie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi doniosłość przedmiotowego rozstrzygnięcia dla prawa do Sądu Wnioskodawczyni
Skład orzekający
Marek Kołaczek
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji pojęcia 'uprawdopodobnienia braku winy' w kontekście wadliwego doręczenia zastępczego przez operatora pocztowego, zwłaszcza gdy adresat ma ograniczone możliwości dochodzenia roszczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego doręczenia i trudności w udowodnieniu zaniedbań poczty, a także ograniczeń w prawie do reklamacji dla adresata.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe doręczanie pism procesowych i jak trudne może być udowodnienie zaniedbań poczty. Pokazuje też, jak NSA interpretuje wymóg 'uprawdopodobnienia' w kontekście przywracania terminów, co jest kluczowe dla zapewnienia prawa do sądu.
“Zaniedbania poczty uniemożliwiły spółce złożenie wniosku? NSA przywrócił termin, bo liczy się uprawdopodobnienie, nie udowodnienie!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FZ 26/23 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-05-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Marek Kołaczek /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Przywrócenie terminu Sygn. powiązane I SA/Bd 645/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-06-21 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Przywrócono termin Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 87 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 645/21 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 21 lipca 2021 r. nr 0401-IOV2.4103.29.2021 w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r., za poszczególne miesiące od października 2013 r. do marca 2014 r. postanawia 1) Uchylić zaskarżone postanowienie w całości, 2) Przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadnienie 1.1. Postanowieniem z 16 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 645/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek P. sp. z o.o. w T. (dalej jako Wnioskodawczyni lub Skarżąca) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 645/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę spółki. Sentencja wyroku została przesłana spółce w dniu 22 czerwca 2022 r. Z powodu niedoręczenia przesyłki zawierającej sentencję wyroku, została ona awizowana w dniu 24 czerwca 2022 r. Korespondencja ta z powodu niepodjęcia została powtórnie awizowana w dniu 4 lipca 2022 r., po czym w wyniku nieodebrania zwrócona została nadawcy w dniu 12 lipca 2022 r. Przesyłkę pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 8 lipca 2022 r. 1.2. Pismem z 23 września 2022 r. do WSA wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku spółka podniosła, że przesyłka zawierająca sentencję wyroku nie została przez nią odebrana. Spółka nie miała zatem możliwości zapoznać się z sentencją zapadłego w sprawie orzeczenia, a tym samym złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca podniosła, że przyczyną nieodebrania przesyłki zawierającej wyrok Sądu jest brak pozostawienia przez Pocztę Polską awizo informującego o konieczności odbioru tej przesyłki, a także zagubienie na Poczcie lub niewydanie tej przesyłki odbierającej korespondencję spółki pracownica, która regularnie odbiera, a co więcej odbierała w placówce Poczty Polskiej kierowaną do spółki korespondencję w dniu 8 lipca 2022r., tj. w czasie gdy zwrócona do Sądu przesyłka znajdowała się jeszcze w placówce pocztowej. Skarżąca wskazała, że nie istnieje żaden powód, aby nie odebrać przedmiotowej korespondencji, która wróciła do Sądu. Tym bardziej, że spółka była zainteresowana rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie i w przypadku negatywnego orzeczenia, dążyłaby do jego zmiany przez jego zaskarżenie. Skarżąca podniosła, że sytuacja braku doręczenia awizo nie należy do rzadkości, co potwierdza w przedłożonym oświadczeniu sam listonosz dostarczający przesyłki do siedziby spółki. Problem nieotrzymywania od listonosza awiz i powtórnych awiz jest w tej konkretnej placówce Poczty Polskiej znany. Zaniechania pracowników Poczty były w tej materii wielokrotnie zgłaszane przez pracownicę spółki zarówno samemu listonoszowi, jak i w placówce Poczty Polskiej. Zaniechania i niedbałość pracowników placówki Poczty Polskiej znane są również pracownikom Kancelarii Adwokackiej adwokata T. L. mającej siedzibę pod tym samym adresem co spółka. Pracownicy tej Kancelarii zgodnie oświadczają, że niejednokrotnie przypominali listonoszowi o obowiązku pozostawiania awiz i powtórnych awiz. W związku z opisanymi zaniechaniami pracowników Poczty Polskiej i problemami z odbiorem przesyłek, odbierająca korespondencję spółki pracownica już od dawna cyklicznie, tj. raz w tygodniu odwiedza właściwą placówkę Poczty Polskiej. Będąc obecna w placówce Poczty Polskiej w dniu 8 lipca 2022 r. zamierzała podjąć wszelką korespondencję kierowaną do spółki. Przedstawiła pracownikom Poczty Polskiej wszystkie pozostawione w siedzibie spółki awiza oraz zapytała, czy na Poczcie znajdują się jeszcze inne przesyłki do Spółki. Otrzymała odpowiedź negatywną. Pracownicy Poczty winni wydać korespondencję zawierającą odpis sentencji wyroku, bowiem ta znajdowała się jeszcze w tym dniu na Poczcie. W ocenie skarżącej, z powyższego wynika wprost, że spółka nie dokonała czynności procesowej bez swojej winy, zaniechania i niedochowanie obowiązków pracowników Poczty Polskiej w postaci braku pozostawienia awiza w siedzibie spółki oraz brak odnalezienia przedmiotowej przesyłki w placówce Poczty Polskiej w dniu 8 lipca 2022 r. uniemożliwiło skarżącej zapoznanie się z sentencją zapadłego w sprawie orzeczenia oraz złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie jego odpisu. Spółka jednocześnie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, przedłożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 czerwca 2022 r. i doręczenie odpisu tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem na adres skarżącej oraz dowód uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Ponadto załączyła: wydruk z Dziennika Korespondencji świadczący o odbiorze korespondencji do skarżącej osobiście w placówce pocztowej w dniu 8 lipca 2022 r., oświadczenie listonosza Poczty Polskiej T. M. z dnia 20 września 2022 r., oświadczenie pracownicy spółki, oświadczenie Adwokata T. L., oświadczenie R. C. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca w piśmie z dnia 12 października podała, że o wydanym wyroku dowiedziała się z rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu w dniu 14 września 2022 r. przeprowadzonej pomiędzy godziną 14:00 a 15:00. Spółka podała, że reklamacja do Poczty Polskiej nie została złożona, gdyż w obliczu jasno opisanych okoliczności doręczania przesyłki przez listonosza T. M. oraz licznych świadków i pracowników kancelarii adwokackiej, postępowanie reklamacyjne było bezprzedmiotowe oraz długotrwałe. Jednocześnie wskazano, że prawo wniesienia reklamacji przysługuje nadawcy, a adresatowi jedynie w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo, gdy przesyłka zostanie doręczona adresatowi. Poczta Polska S. A. odpowiadając na wezwanie Sądu, w piśmie z dnia 28 października 2022 r. potwierdziła, że przesyłka nr [...] awizowana była zgodnie z terminami wyznaczonymi dla przesyłek nadanych w postępowaniu cywilnym, tj.: pierwsze zawiadomienie wystawiono w dniu 24 czerwca 2022 r., drugie zawiadomienie doręczono w dniu 4 lipca 2022 r., zwrot przesyłki nastąpił w dniu 12 lipca 2022 r. Poczta podała, że próby doręczenia ww. przesyłki dokonał T. M. - listonosz Urzędu Pocztowego [...] przy ul. [...]. Poczta jednocześnie poinformowała, że w systemie informatycznym nie zarejestrowano reklamacji dotyczącej przesyłki nr [...]. Do pisma dołączono oświadczenie listonosza T. M. z dnia 19 października 2022 r. dotyczące okoliczności doręczania przesyłek pod adresem będącym przedmiotem sprawy. Listonosz jednocześnie w oświadczeniu ustosunkował się do podpisanego wcześniej oświadczenia z 20 września 2022 r. 1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu. W ocenie Sądu, samo ustne kwestionowanie procesu awizacji przesyłki nie jest wystarczające. Wbrew twierdzeniom strony, przedmiotowy dokument urzędowy (zwrotne potwierdzenie odbioru) potwierdza jednoznacznie terminy awizowania przesyłki. Na podstawie nadesłanego w dalszej korespondencji oświadczenia listonosza z 20 września 2022 r. odwołującego uprzednie oświadczenie załączone do wniosku o przywrócenie terminu, WSA ustalił, że skarżąca przyjęła taką procedurę doręczania (awizowania) przesyłek, która polegała na segregowaniu przez upoważnioną osobę przesyłek nadających się do odbioru i awizowaniu tych, które ze względu na termin mogą jeszcze poczekać na Poczcie, a okoliczność tą ocenił jedynie w granicach ryzyka podjętego przez skarżącą w zakresie organizacji odbioru korespondencji. 1.4. W zażaleniu wywiedzionym od powyższego postanowienia Skarżąca zarzuciła Sądowi naruszenie przepisów postępowania tj. art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, iż strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niepodjęciu przesyłki pocztowej pochodzącej od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy [...] podczas gdy strona w obszerny sposób i za pomocą licznych różnych środków dowodowych udowodniła brak swojej winy w niepodjęciu przesyłki, a które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy i zadecydowało o oddaleniu wniosku strony o przywrócenie terminu. W konsekwencji Skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez przywrócenie Wnioskodawczyni terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dołączonych do zażalenia dokumentów w postaci: 1) Oświadczenia adwokat P. P. z 7 grudnia 2022 r. na wykazanie faktów: niepozostawiania druków awizo przez listonoszy pod adresem siedziby Skarżącej, tożsamego problemu z brakiem pozostawienia awizo i niepodjęciem w związku z tym korespondencji sądowej w okresie letnim 2022 r. - tym samym, w którym niepodjęta przez stronę skarżącą przesyłka wróciła do Sądu, powzięcia wiadomości o niedoręczeniu korespondencji sądowej dopiero na rozprawie apelacyjnej przed Sądem Okręgowym w T. w dniu 5 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt [...], niepodjęcia korespondencji sądowej w wyniku zaniedbania listonosza Poczty Polskiej S.A. i bez winy strony; 2) protokołu zdalnej rozprawy apelacyjnej z dnia 5 października 2022 r. w sprawie o sygn. [...] na wykazanie faktów: niepozostawiania druków awizo przez listonoszy pod adresem siedziby Skarżącej, tożsamego problemu z brakiem pozostawienia awizo i niepodjęciem w związku z tym korespondencji w okresie letnim 2022 r. - tym samym, w którym niepodjęta przez stronę przesyłka wróciła do Sądu, powzięcia wiadomości o niedoręczeniu korespondencji dopiero na rozprawie apelacyjnej przed Sądem Okręgowym w T. w dniu 5 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt [...], niepodjęcia korespondencji sądowej w wyniku zaniedbania listonosza Poczty Polskiej S.A. i bez winy strony; 3) potwierdzenia kancelaryjnego z dnia 7 grudnia 2022 r. z Prokuratury Rejonowej [...] numer referencyjny [...] wraz z pierwszą stroną zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 233 par. 1 ustawy Kodeks Karny w postaci złożenia fałszywego zeznania, które posłużyło za dowód w postępowaniu sądowym przez listonosza T. M. na wykazanie faktów zainicjowania przez stronę skarżącą postępowania karnego w związku z wycofaniem przez listonosza T. M. pierwotnie złożonego i prawdziwego oświadczenia z dnia 20 września 2022 r. dołączonego do wniosku złożonego do WSA w Bydgoszczy o przywrócenie terminu na rzecz przedstawienia w reakcji na zapytanie WSA w Bydgoszczy nieprawdziwej wersji wydarzeń i przyczyn niedoręczenia przesyłki zawierającej wyrok z dnia 21 czerwca 2022 r. najprawdopodobniej pod presją pracodawcy, zmotywowany uniknięciem problemów służbowych i natury dyscyplinarnej; 4) nagrania CD rozmowy z listonoszem roznoszącym przesyłki do kancelarii adwokackiej adwokata T. L. oraz adwokat P. P. oraz siedziby Skarżącej z dnia 7 grudnia 2022 r. na wykazanie faktów niepozostawienia awiza w dniu 6 grudnia 2022 r., kolejnego przypadku niepozostawiania awizo przez listonoszy Poczty Polskiej S.A. w siedzibie skarżącej – dokumentów tych brak w aktach sprawy. 5) transkrypcji rozmowy z listonoszem roznoszącym przesyłki do kancelarii adwokackiej adwokata T. L. oraz adwokat P. P. oraz siedziby Skarżącej z dnia 7 grudnia 2022 r. na wykazanie faktów niepozostawienia awiza w dniu 6 grudnia 2022 r., kolejnego przypadku niepozostawiania awizo przez Listonoszy Poczty Polskiej S.A. w siedzibie skarżącej. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. 2.2. Na wstępie przypomnienia wymaga, że w myśl art. 86 § 1 zd. 1. p.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Z treści ww. przepisu wynika, że przesłanką umożliwiającą uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej jest uprawdopodobnienie brak winy strony w uchybieniu temu terminowi. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie będzie przy tym możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Na równi z zawinieniem strony traktuje się przy tym zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw. 2.3. W sprawie nie nastręcza wątpliwości, że złożony wniosek o przywrócenie terminu czyni zadość wymaganiom formalnym stawianym przez art. 87 p.p.s.a. Spór więc dotyczy ustalenia, czy w zastanym stanie sprawy Skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu – konkretniej zaś czy uprawdopodobniła nieprawidłowość w toku awizacji spornej przesyłki, która to nieprawidłowość miała zdaniem Skarżącej mieć wpływ na uchybienie terminowi. Sąd pierwszej instancji wskazał, że Argumentacja skarżącej podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu jak i w późniejszym piśmie procesowym stoi w sprzeczności z treścią dokumentu urzędowego jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, wyjaśnieniami Poczty Polskiej S. A. zawartymi w piśmie z 28 października 2022 r., jak i nowym oświadczeniem z 19 października 2022 r. listonosza doręczającego korespondencję. Stanowisko, że nie pozostawiono awiza, mogłoby zostać uprawdopodobnione (podkreślenie dokonane przez tut. Sąd) jeśli skarżąca przedstawiłaby stanowisko Poczty Polskiej S. A. potwierdzające tę okoliczność lub przynajmniej nie wykluczające możliwości, że mimo adnotacji zamieszczonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłka nie była jednak awizowana. 2.4. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w istocie należy przyznać rację Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, że podważenie treści zwrotnego potwierdzenia odbioru mogłoby zostać udowodnione wyłącznie przez stosowną odpowiedź operatora pocztowego. Jednakże, jak zaznaczono na wstępie w toku rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu nie wymaga się od wnioskodawcy udowodnienia powołanej przyczyny uchybienia, a jedynie jej uprawdopodobnienie. Truizmem jest stwierdzenie, że zwrot "uprawdopodobnić" ma inne, mniej restrykcyjne znaczenie niż zwrot "udowodnić". Ustawodawca statuując instytucję przywrócenia terminu (zarówno w tym jak i innych rodzajach postępowań sądowych) zważając na specyfikę tego postępowania przyjął, iż na potrzeby analizowanego trybu dostateczne będzie wymaganie jedynie uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę ziszczenia się przesłanki przywrócenia terminu. W praktyce stosowania tej instytucji często nie jest możliwe udowodnienie podnoszonej okoliczności, choćby z uwagi na upływ czasu. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. (Postanowienie NSA z 12 października 2011 r., sygn. II FZ 584/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zauważyć należy, że na potwierdzenie swojego twierdzenia o nieprawidłowości w awizacji spornej przesyłki Skarżąca przedłożyła znaczną ilość oświadczeń począwszy od współpracowników, przez inne podmioty mające siedzibę pod wskazanym adresem, a kończąc na listonoszu i pracowniku placówki pocztowej kończąc. Wraz z zażaleniem przedłożono kolejne oświadczenia, a także wydruki śledzenia przesyłek z tego okresu na wskazany adres, a także zawiadomienie do Prokuratury o złożeniu fałszywego oświadczenia w odpowiedzi na wezwanie Sądu przez listonosza obsługującego ówcześnie Wnioskodawczynię (pozostawiając z boku kwestię antycypowanego rezultatu tego zawiadomienia). W obliczu tak szerokiego wachlarza złożonych do sprawy dokumentów zasadniczo ciężko sobie wyobrazić jakie jeszcze działania mogłaby podjąć strona na poparcie swojego twierdzenia. Notoryjną okolicznością jest, że wystawienia "awiza" jest czynnością techniczną, której wsteczne zweryfikowanie jest – zwłaszcza po czasie – niemal niemożliwe. Weryfikację tej okoliczności należy przeprowadzić więc w oparciu o całokształt okoliczności, oceniając, czy w świetle zaprezentowanej argumentacji prawdopodobne jest wystąpienie nieprawidłowości. Przestawione przez stronę okoliczności i dokumenty, w tym w obliczu faktu, że strona co do zasady odbierała doręczaną korespondencję dają asumpt do uznania, że w istocie mogło dojść do wskazanej nieprawidłowości. Oczywiście, jak słusznie wskazuje WSA okoliczność ta nie została udowodniona i NSA nie przesądza o prawdziwości twierdzeń Skarżącej. Naturą postępowania o przywrócenie terminu jest pewna jego uznaniowość, jednak na podkreślenie zasługuje okoliczność, że konsekwencją zaskarżonego postanowienia jest odmowa wszczęcia postępowania międzyinstancyjnego w sprawie wydanego wyroku WSA, a więc realizacja prawa Strony do Sądu. W takim stanie rzeczy, mając na względzie mnogość podjętych przez Skarżącą działań na uprawdopodobnienie podnoszonej okoliczności tutejszy Sąd uznaje, że Wnioskodawczyni uprawdopodobniła w dostatecznym stopniu, iż nie uchybiła terminowi z własnej winy. WSA stwierdza w tej kwestii, że wymagałby od Skarżącej wszczęcia postępowania reklamacyjnego, jednakże Sąd ten nie odnosi się do powołanego w "części historycznej" uzasadnienia argumentu, że jak wynika z informacji dostępnej na stronie internetowej Poczty Polskiej w dziale "Reklamacje - Reklamacje krajowe - Przesyłki polecone", prawo wniesienia reklamacji przysługuje nadawcy, a adresatowi jedynie w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo, gdy przesyłka zostanie doręczona adresatowi. Wskazana informacja znajduje potwierdzenie w art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 896 z późn. zm.), zgodnie z którym W przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej prawo wniesienia reklamacji przysługuje: 1) nadawcy albo, 2) adresatowi - w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w jaki sposób oczekiwałby od adresata błędnie awizowanej przesyłki wszczęcia (i "wygrania") procedury reklamacyjnej w sytuacji gdy nie odnotował on nawet zaktualizowania się prawa takiego adresata do wniesienia takiego odwołania w myśl przepisów ustawy. 2.5. Na szczególne uwzględnienie zasługuje argumentacja Skarżącej, że sprzeczne z doświadczeniem życiowym byłoby oczekiwanie od operatora pocztowego stwierdzenia nieprawidłowości w wykonaniu czynności technicznej pozostawienia awiza, która to czynność techniczna, zwłaszcza po czasie, nie może zostać udowodniona. Podkreślić przy tym należy, że nadesłana przez operatora pocztowego odpowiedź nie zawiera stwierdzeń o fakcie czy prawidłowości pozostawionych zawiadomień, a jedynie wskazuje znane Sądowi terminy awizacji, które to terminy nie są przez Stronę kwestionowane. Podobnie – choć zasadne są wątpliwości co do "samodzielności" sporządzenia przez listonosza pierwszego oświadczenia – to sprzeczne z doświadczeniem życiowym jest oczekiwanie, że listonosz powtórzyłby w formalnym trybie przed własnym pracodawcą oświadczenie o nieprawidłowym wykonywaniu powierzonych obowiązków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ciężko było oczekiwać otrzymania od operatora pocztowego w takim stanie sprawy innej odpowiedzi. Choć co do zasady podzielić należy przywołane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważania prawne, to przyjęty przez ten Sąd "standard" czynności dowodowych na podważenie wadliwego doręczenia zastępczego byłby w praktyce nie do zrealizowania. Wymaganie od Strony obalenia domniemania prawdziwości treści ZPO de facto stanowiłoby o wymaganiu od niej udowodnienia, a nie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. WSA nie zaprezentował przy tym przekonujących rozważań w zakresie tego jakie – możliwe w oczekiwanych przez Sąd skutkach – czynności winna była podjąć Skarżąca na poczet dalszego uprawdopodabniania braku w uchybieniu terminu. Oparcie rozstrzygnięcia na stwierdzeniu, że treści dołączonego do akt ZPO przeczy twierdzeniom strony było w niniejszej sprawie niewystarczające. 2.6. W badanej sprawie, choć jest to bez wątpienia kwestia ocenna, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że Skarżąca uprawdopodobniła w stopniu dostatecznym, że nie zawiniła uchybieniu terminu. Na taką ocenę wpłynęły przede wszystkim zaprezentowane powyżej nieścisłości argumentacji WSA, a także mnogość powołanych przez Stronę poszlak na podnoszoną okoliczność, jak również doniosłość przedmiotowego rozstrzygnięcia dla prawa do Sądu Wnioskodawczyni. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI