I FZ 259/25

I FZ 259/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Golecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. I. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 252/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z dnia 14 lipca 2020 r. Nr 2004-SPV.4103.99.2020 w sprawie ze skargi Z. I. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 2025 r., nr 2001-IOV-1.603.2.2025 w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej w zakresie podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 252/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił Z. I. Ż. (dalej: "Skarżący") wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku (dalej: "NUS") z 14 lipca 2020 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS") z 17 kwietnia 2025 r., utrzymującą w mocy decyzję NUS z 9 stycznia 2025 r. odmawiającej uchylenia w całości decyzji ostatecznej z 14 lipca 2020 r.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze skarżący wniósł o "zabezpieczenie roszczenia" poprzez wstrzymanie na czas toczącego się postępowania sądowego wykonania wspomnianej decyzji ostatecznej z 14 lipca 2020 r. Skarżący wskazał, że organ wszczął postępowanie egzekucyjne i skierował egzekucję do nieruchomości dłużnika w Leńcach. Komornik na dzień 8 maja 2025 r. wyznaczył termin II licytacji. W dniu 15 maja 2025 r. doszło do sprzedaży nieruchomości dłużnika.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż poza sformułowaniem wniosku, Skarżący nie zawarł w uzasadnieniu właściwie żadnych argumentów, które uprawdopodabniałyby spełnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Sąd dodał, że samo przekonanie Skarżącego o wadliwości decyzji nie świadczy natomiast o tym, że w wyniku wykonania decyzji może dojść do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W celu wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji należy podać konkretne informacje umożliwiające sądowi weryfikację, czy rzeczywiście skarżący uprawdopodobnił ich zaistnienie. W analizowanym wniosku takich informacji nie zawarto. Skarżący nie przedstawił także jakichkolwiek dokumentów obrazujących jego sytuację.
Wobec, niewykazania przez Skarżącego, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd odmówił wstrzymania wykonania wspomnianej decyzji ostatecznej NUS z 14 lipca 2020 r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 61 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji NUS z 14 lipca 2020 r.;
2. art. 61 § 3 i § 6 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 4 p.p.s.a. i art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przedwczesne uznanie, że Skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
3. art. 269 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez uznanie, że Naczelny Sąd Administracyjny może nie mieć innego zdania niż zostało to wyrażone w uchwale z 27 czerwca 2000 r. (sygn. akt FPS 12/99). Jak wynika z przesłanek powołanych przepisów sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z ustabilizowaną linią orzecznictwa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W świetle tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W przedmiotowej sprawie wnioskiem o wstrzymanie wykonania objęto ostateczną decyzję NUS z 14 lipca 2020 r. Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie nie jest ww. decyzja, ale decyzja o odmowie jej uchylenia wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania o wznowienie postępowania czyli decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym. Art. 61 § 3 p.p.s.a. rozszerza możliwość wstrzymania zaskarżonych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, tym niemniej kluczowe dla zakresu stosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. będzie mieć zatem, jakie znaczenie przyjmie się dla pojęcia "sprawy", w granicach której sąd może wstrzymać wykonanie aktu bądź czynności. Przyjąć należy, że ustawodawca odsyła do sprawy w jej znaczeniu materialnoprawnym zaś jej tożsamość wyznaczają elementy charakteryzujące tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej. Przy szerokim materialnoprawnym rozumieniu sprawy w zakresie wyznaczonym przez art. 61 § 3 p.p.s.a. mieści się nie tylko zaskarżona decyzja, ale także decyzja wydana przez organ pierwszej instancji. Co więcej, w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wydanej w postępowaniu w sprawie uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, we wznowionym postępowaniu i w odniesieniu do decyzji wydanej na podstawie art. 54 § 3, wniosek ten może również dotyczyć decyzji wydanych w zwykłym toku instancji. Wszystkie bowiem te postępowania toczą się w tej samej - z punktu widzenia materialnoprawnego - sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne i stanowią jedynie jego powtórzenie czy też przedłużenie (por. postanowienia NSA: z 25 listopada 2025 r., sygn. akt II GZ 750/25; z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 118/22; z 13 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3393/19).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w kwestii wspomnianej decyzji ostatecznej NUS z 14 lipca 2020 r. wieńczącej postępowanie zwyczajne poprzez nałożenie na Skarżącego obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług w określonej w niej wysokości stwierdzić trzeba, że niewątpliwie dotyczy ona sfery materialnoprawnej Skarżącego i mieści się w zakresie pojęcia w granicach tej samej sprawy, w wyżej opisanym rozumieniu.
Powyższe nie zmienia jednak faktu, że umotywowanie przez Skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej NUS z 14 lipca 2020 r. sprowadzało się do lakonicznego stwierdzenia, iż nieruchomość Skarżącego została sprzedana w wyniku licytacji komorniczej. Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że Skarżący nie wykazał, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wpłynąć na jego sytuację majątkową.
Wyjaśnić należy, że rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Wniosek bowiem poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.
Jak już wskazano Skarżący nie wskazał, ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem skarżącego środka ochrony tymczasowej.
Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podnoszone dopiero na etapie zażalenia. Skarżący poza przytoczeniem szeregu tez, w tym dotyczących przedawnienia zobowiązania, zakresu rozstrzygania przez organy i sądy nie wskazał żadnych okoliczności, które przemawiałyby za tym, iż sąd pierwszej instancji niezasadnie odmówił wstrzymania wykonania wspomnianej decyzji ostatecznej NUS z 14 lipca 2020 r. Wprawdzie Skarżący załączył szereg dokumentów, jednakże podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia sądu pierwszej instancji. Innymi słowy w postępowaniu zażaleniowym zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lecz kontrola postanowienia wydanego przez sąd pierwszej instancji. W tej sprawie WSA, opierając się na braku uzasadnienia wniosku oraz braku przedłożonej przez Skarżącego dokumentacji, przedstawił w sposób precyzyjny argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności tego rodzaju, nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, zwłaszcza, że skarżący na poparcie wskazywanych zagrożeń nie przedstawił żadnych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych, wykazu środków trwałych, wykazu liczby zatrudnionych osób, wysokości stałych kosztów utrzymania prowadzonej działalności gospodarczej, itp.), istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji ekonomicznej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.