I FZ 252/23

I FZ 252/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1027/22 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2024-01-17
I FZ 39/23 - Postanowienie NSA z 2023-02-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 88, art. 190, art. 86 par. 1, art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 150 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1027/22 odrzucające wniosek M. sp. j. w S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. sp. j. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 marca 2022 r. nr 2401-IOV3.4103.181.2021.MaM UNP: 2401-22-073726 w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 r., I SA/Gl 1027/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, orzekając w sprawie ze skargi M. Sp. j. w S. (dalej: spółka, skarżąca, strona, podatnik) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 marca 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy.
Pismem z 18 lipca 2022 r. spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do WSA w Gliwicach na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Wraz ze skargą strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
W jego uzasadnieniu pełnomocnik podał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. W okresie, gdy organ podjął próbę doręczenia zaskarżonej decyzji za pośrednictwem Poczty Polskiej, przebywał on na zwolnieniu lekarskim z powodu złamania kostki bocznej lewej nogi. Złamana noga w okresie od 28 marca 2022 r. do 9 czerwca 2022 r. uniemożliwiała mu przemieszczanie się, jak również wykonywanie czynności zawodowych, w tym odbiór korespondencji. Czynnościami tymi zajmowała się pod jego nieobecność sekretarka, która była upoważniona do odbioru korespondencji w kancelarii, a w przypadku awizowania przesyłek była upoważniona do ich odbioru w placówce pocztowej. Wedle jej oświadczenia listonosz nie podjął próby bezpośredniego doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, choć był w kancelarii pozostawiając inną korespondencję. Nie pozostawił też pierwszego ani drugiego awiza. Fakt ten potwierdził radca prawny, który był obecny w kancelarii w dniach 6 i 14 kwietnia 2022 r. Podobnie 19 kwietnia 2022 r. odbierając inną korespondencję z placówki pocztowej pracownik nie wydał sekretarce przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Nie poinformował też, że jest inna korespondencja do odbioru. W konsekwencji zarówno sekretarka, jak i pełnomocnik spółki nie mieli wiedzy o próbie doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. O próbie doręczenia decyzji pełnomocnik dowiedział się dopiero 11 lipca 2022 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu prowadzącym sprawę, natomiast o dacie pozostawienia pierwszego i drugiego awiza dowiedział się 13 lipca 2022 r., podczas przeglądania akt sprawy. W tymże dniu ustała zatem przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi.
Nadto pełnomocnik zwrócił uwagę na nieprawidłowości w druku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Przede wszystkim zauważył, że jako miejsce pozostawienia awizo wskazano "drzwi mieszkania adresata", podczas gdy w miejscu, w którym rzekomo podejmowano próby doręczenia przesyłki, mieści się kancelaria pełnomocnika.
Do wniosku pełnomocnik dołączył m.in. zaświadczenia lekarskie, wyciąg z dziennika korespondencji przesyłek odebranych 6 kwietnia 2022 r., oświadczenie sekretarki, wyciąg z dziennika korespondencji z 14 i 19 kwietnia 2022 r., oświadczenie radcy prawnego M. P.
Ponadto wyjaśnił, że 18 lipca 2022 r. złożył reklamację w sprawie nienależytego wykonania usług doręczenia przesyłki poleconej, której nadawcą był Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach oraz wniosek o ponowne doręczenie zaskarżonej decyzji, obalając domniemanie doręczenia przez awizo wynikające z art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej.
Postanowieniem z 5 września 2022 r. WSA odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż argument dotyczący choroby pełnomocnika jest spóźniony i nie podlegał ocenie sądu, bowiem zwolnienie lekarskie pełnomocnika zakończyło się w dniu 9 czerwca 2022 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu złożono dopiero 18 lipca 2022 r. W odniesieniu do obszernej argumentacji sprowadzającej się do próby podważenia prawidłowości doręczenia zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Z uwagi na brak przedłożenia odpowiedzi na reklamację sąd nie znalazł podstaw do obalenia ww. domniemania. Tym samym przyjęto, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. W ocenie sądu do uchybienia terminu doszło w wyniku co najmniej niedbalstwa, czy też braku należytej staranności. Wskazano, że postanowieniem z 21 stycznia 2022 r. pełnomocnik spółki był poinformowany, że sprawa zostanie załatwiona do 25 kwietnia 2022 r., zaś sprawą zainteresował się dopiero 11 lipca 2022 r., choć choroba ustała 10 czerwca 2022 r.
Pismem z 7 października 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł zażalenie na postanowienie z 5 września 2022 r. W uzasadnieniu zażalenia przedstawił bardzo obszerną argumentację, która w znacznej części powielała dotychczas przedstawiane twierdzenia. Ponadto zarzucił zaskarżonemu postanowieniu, że sąd nie wziął pod uwagę, iż adresatowi przesyłki reklamacja w ogóle nie przysługuje. Z tej przyczyny złożona przez pełnomocnika reklamacja potraktowana została jako skarga, a odpowiedź na nią nie może być kwestionowana na drodze postępowania odwoławczego. Do zażalenia pełnomocnik przedłożył odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na złożoną skargę. Na koniec pełnomocnik za bezzasadne uznał twierdzenia sądu odnośnie do konieczności monitorowania przebiegu postępowania administracyjnego, z uwagi na doręczanie postanowień o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Wskazał, iż odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione zostało w październiku 2019 r., a zatem postępowanie odwoławcze toczyło się przez niemal dwa i pół roku. Zwrócił uwagę, iż termin załatwienia sprawy był wielokrotnie przedłużany, a tym samym nie było podstaw, by przypuszczać, że tym razem zostanie wydana decyzja. Pełnomocnik wyjaśnił, iż terminy załatwiania spraw są skierowane do organów podatkowych, a nie stron, i mają charakter dyscyplinujący te organy, natomiast nie obligują stron do notowania i pilnowania terminów, w których organy mają załatwić sprawę. Końcowo pełnomocnik wskazał, że wiążą go terminy procesowe, rozpoczynające się od doręczenia wezwania lub orzeczenia, natomiast w przedmiotowej sprawie pełnomocnik nie miał w ogóle wiedzy o tym, że decyzja została wydana i wysłana przez organ, z uwagi na nieprawidłowości w jej doręczeniu.
Postanowieniem z 16 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił własne postanowienie z 5 września 2022 r. i przywrócił termin do wniesienia skargi. Sąd zgodził się z twierdzeniami pełnomocnika, iż przy doręczaniu decyzji doszło do określonych nieprawidłowości. Wskazał, że jednoznacznie świadczy o tym fakt, iż zwrotne potwierdzenie odbioru zawiera nieprawidłowe informacje. Ponadto w dniu, w którym rzekomo awizowano przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję, pracownik upoważniony do odbioru korespondencji odbierał inne przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił także zapatrywania pełnomocnika odnośnie do terminów załatwiania spraw, które wiążą organy administracji publicznej, zaś nie można wywodzić z nich negatywnych konsekwencji dla strony postępowania.
Na powyższe postanowienie organ wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 86 § 1 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia, powołując się na informacje wynikające z treści adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki i kopercie zawierającej decyzję organu oraz znajdującego się w aktach sprawy, przedstawionego przez skarżącą pisma Poczty Polskiej S.A. z 29 lipca 2022 r. w sprawie sposobu załatwienia reklamacji skarżącej, zakwestionowano stanowisko WSA, że przedmiotowa decyzja nie została skutecznie doręczona na podstawie art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), dalej: O.p. W konsekwencji organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach oraz o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania, w tym zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Postanowieniem z 27 lutego 2023 r., sygn. akt I FZ 39/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie 2, na mocy którego przywrócono termin do wniesienia skargi, i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach. Jednocześnie oddalił zażalenie w pozostałej części.
W uzasadnieniu orzeczenia NSA wskazał, że warunkiem sine qua non przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uchybienie tego terminu. Należy zatem w sposób niewątpliwy ustalić, czy i kiedy dany termin rozpoczął swój bieg, kiedy go zakończył i jak na tej osi czasu umiejscowiony jest moment dokonania przez stronę czynności procesowej. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem dokonano nieprawidłowego doręczenia, nie może być mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 listopada 2014 r., sygn. akt I FZ 366/14; z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 455/18; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, NSA zauważył, że ta podstawowa przesłanka przywrócenia terminu nie została spełniona.
Z treści pism procesowych składanych w niniejszym postępowaniu zarówno przez skarżącą, jak i przez organ, NSA wywiódł, że w sprawie istnieje spór co do prawidłowości doręczenia objętej skargą decyzji na zasadach określonych w art. 150 § 4 O.p. (tzw. fikcja doręczenia), co skutkuje tym, że nie wiadomo, czy w ogóle termin do wniesienia skargi na tę decyzję rozpoczął swój bieg.
Zdaniem NSA ocena WSA w Gliwicach, który zaakceptował stanowisko spółki o wadliwym doręczeniu objętej skargą decyzji i stwierdził, że ta okoliczność przemawia za brakiem jej winy w spóźnionym wniesieniu skargi, jest wewnętrznie sprzeczna, a przez to wadliwa. Przyjęcie takiego stanowiska powinno bowiem prowadzić do konkluzji, iż termin do wniesienia skargi nie rozpoczął biegu i nie mógł upłynąć bezskutecznie. Skarga winna zostać w takiej sytuacji uznana za niedopuszczalną (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.), a wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia za bezprzedmiotowy.
W konsekwencji NSA wskazał, że sąd I instancji winien ponownie ocenić wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, rozstrzygając przy tym w pierwszej kolejności - z uwzględnieniem przedstawionych powyżej rozważań - spór co do prawidłowości doręczenia decyzji organu.
Mając na uwadze powyższe rozstrzygnięcie, WSA w Gliwicach zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. Biura Wsparcia Klientów o wyjaśnienie rozbieżności między formularzem potwierdzenia odbioru odesłanym nadawcy wraz ze zwróconą przesyłką, zawierającą zaskarżoną decyzję, oraz odpowiedzią na skargę z 18 lipca 2022 r., dotyczącą ww. przesyłki, zawartą w piśmie Poczty Polskiej S.A. Biura Wsparcia Klientów z 29 lipca 2022 r., a nadto o wskazanie przyczyny powstałych rozbieżności. Sąd wyjaśnił, że na formularzu potwierdzenia odbioru ww. przesyłki wskazano, iż miejscem pozostawienia zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej były drzwi mieszkania adresata, podczas gdy z odpowiedzi na skargę wynika, iż zarówno pierwsze, jak i drugie zawiadomienie pozostawiono w sekretariacie biura.
W odpowiedzi na powyższe zapytanie, w piśmie z 25 kwietnia 2023 r., Poczta Polska S.A. wyjaśniła, że osoba doręczająca przesyłkę, zawierającą zaskarżoną decyzję, podczas uzupełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru zaznaczyła opcję "na drzwiach mieszkania adresata", pomimo że zawiadomienie fizycznie zostało pozostawione w siedzibie biura adresata – sekretariacie.
Zaskarżonym obecnie postanowieniem WSA odrzucił wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 88 P.p.s.a.
Sąd wojewódzki powołał się na postanowienie NSA z 27 lutego 2023 r., sygn. akt I FZ 39/23.
W przedmiotowej sprawie, w ocenie WSA, strona skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi, albowiem termin ten nie rozpoczął biegu. Analiza akt administracyjnych oraz pism procesowych składanych w niniejszym postępowaniu wskazuje, iż przy doręczaniu zaskarżonej decyzji doszło do nieprawidłowości, które uniemożliwiają uznanie doręczenia za skuteczne.
Sąd wskazał, że na formularzu potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję wskazano, iż miejscem pozostawienia zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej były drzwi mieszkania adresata. W tym miejscu należy zauważyć, że zaskarżoną decyzję doręczano profesjonalnemu pełnomocnikowi, na adres jego kancelarii, a zatem nie może budzić wątpliwości, iż formularz zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiera nieprawidłowe informacje.
Kwestia ta była podnoszona w zapytaniach kierowanych do Poczty Polskiej S.A., zarówno przez pełnomocnika skarżącej, jak i przez sąd. Pełnomocnik złożył bowiem 18 lipca 2022 r. skargę w sprawie nienależytego wykonania usług doręczenia przesyłki poleconej. Z odpowiedzi udzielonej przez operatora wyznaczonego wynikało, iż zarówno pierwsze, jak i drugie zawiadomienie pozostawiono w sekretariacie biura.
Z uwagi na powyższe rozbieżności między formularzem potwierdzenia odbioru odesłanym nadawcy wraz ze zwróconą przesyłką, zawierającą zaskarżoną decyzję, oraz odpowiedzią na skargę z 18 lipca 2022 r., WSA zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. o ich wyjaśnienie, a nadto o wskazanie ich przyczyny. Odpowiedź na zapytanie ograniczyła się do lakonicznego stwierdzenia, iż podczas uzupełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru osoba doręczająca zaznaczyła opcję "na drzwiach mieszkania adresata", pomimo, iż zawiadomienie fizycznie zostało pozostawione w siedzibie biura adresata – sekretariacie. Poczta Polska S.A. nie wyjaśniła zatem przyczyny powstałych rozbieżności.
Ordynacja podatkowa nie przewiduje możliwości pozostawienia zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, a także terminie i miejscu jego odbioru, w sekretariacie czy też siedzibie biura adresata. Pełnomocnik strony skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyraźnie zaznaczył, że odbiorem korespondencji w okresie jego nieobecności, w którym to okresie miała miejsce rzekoma próba doręczenia zaskarżonej decyzji, zajmowała się sekretarka, która była upoważniona do odbioru korespondencji w kancelarii. Dostęp operatora pocztowego do sekretariatu kancelarii powinien zatem skutkować doręczeniem zaskarżonej decyzji osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji, a nie pozostawieniem zawiadomienia o możliwości odbioru korespondencji w placówce pocztowej.
Ponadto nieprawidłowości, do których doszło przy doręczaniu zaskarżanej decyzji, potwierdzają oświadczenia sekretarki oraz radcy prawnego, wykonującego czynności zawodowe pod tym samym adresem, jak również fakt, iż w dniu, w którym rzekomo awizowano przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję, pracownik upoważniony do odbioru korespondencji odbierał inne przesyłki.
Z uwagi na powyższe, mając na uwadze gwarancyjny charakter przepisów o doręczeniach, nie sposób uznać, że doszło do doręczenia zaskarżonej decyzji w trybie tzw. fikcji doręczenia i w efekcie finalnym do upływu terminu do wniesienia skargi. Warunkiem wstępnym do rozpoczęcia biegu terminu jest bowiem prawidłowe doręczenie zaskarżonego aktu.
W rozpoznawanej sprawie sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a zatem nie zaczął biec termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a strona skarżąca nie mogła uchybić terminowi do zaskarżenia decyzji. Skoro zatem w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi, na skutek nieprawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji, nie rozpoczął biegu, niedopuszczalnym byłoby orzekanie w przedmiocie jego przywrócenia. Tym samym złożony wniosek uznać należy za niedopuszczalny.
W zażaleniu na powyższe postanowienie organ zarzucił (na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) naruszanie:
1. art. 88 P.p.s.a. w związku z art. 150 § 2 O.p. poprzez nieuzasadnione stwierdzenie niedopuszczalności - z mocy ustawy - wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako przesłanki odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu i uwzględnienie dowolnej, niepopartej żadnym dowodem odpowiadającym mocy dokumentu urzędowego, argumentacji skarżącej, według której zaskarżona decyzja nie zostało prawidłowo doręczona, w oparciu wyłącznie o oświadczenie pracownika sekretariatu oraz przebywającego w kancelarii radcy prawnego M. P. (którego odpowiedzialność za odbiór korespondencji i wynikające z powyższego ogólne prawdopodobieństwo uczestniczenia w czynnościach związanych z wydawaniem przesyłek nie zostało wykazane);
2. art. 150 § 2 O.p. poprzez jego niezastosowanie, wynikające z błędnych i niepotwierdzonych ustaleń faktycznych, według których zawiadomienia o złożeniu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję w placówce pocztowej, a także terminie i miejscu jego odbioru zostało pozostawione "w sekretariacie, czy też siedzibie biura adresata", w sytuacji, gdy nie wynika to z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, lecz z niepopartego żadnym dowodem oświadczenia pełnomocnika skarżącej, co doprowadziło do dokonania dowolnej oceny, że (cyt.:) "Dostęp operatora pocztowego do sekretariatu kancelarii powinien (...) skutkować doręczeniem zaskarżonej decyzji osobie upoważnionej przez pracodawcę, a nie pozostawieniem zawiadomienia o możliwości odbioru korespondencji w placówce pocztowej";
3. art. 150 § 4 O.p. poprzez nieuznanie skuteczności doręczenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 31 marca 2022 r. w trybie powołanego przepisu, pomimo spełnienia wszystkich warunków prawidłowego doręczenia, wbrew jednoznacznej treści dokumentu urzędowego w postaci prawidłowo wypełnionego i kompletnego druku potwierdzenia doręczenia ww. przesyłki oraz wbrew wyjaśnieniom Poczty Polskiej, w oparciu wyłącznie o oświadczenie pracownika sekretariatu A. W., niepoparte żadnym dowodem porównywalnej rangi;
4. art. 194 ww. ustawy poprzez nieuwzględnienie dokumentu zwrotnego potwierdzenia doręczenia (niepodjętej w terminie przesyłki) jako dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania prawdziwości;
5. art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez jego dowolne zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na dowodach w postaci nieznanego organowi pisma Poczty Polskiej S.A. z 25 kwietnia 2023 r., będącego odpowiedzią na również nieznane organowi zapytanie sądu w sprawie "wyjaśnienia rozbieżności między formularzem potwierdzenia odbioru odesłanym nadawcy wraz ze zwróconą przesyłką, zawierającą zaskarżoną decyzję, oraz odpowiedzią na skargę z 18 lipca 2022 r., dotyczącą ww. przesyłki, zawartą w piśmie z 29 lipca 2022 r.", z którymi tutejszy organ nie mógł się zapoznać, gdyż nie zostały mu przekazane, wobec czego nie ma możliwości ustosunkowania się i dokonania oceny wpływu na rozstrzygnięcie ww. dowodów w postaci zapytania nieznanej treści i odpowiedzi nieznanej treści. Jednocześnie w uwagi na termin wniesienia środka zaskarżenia tutejszy organ nie ma też możliwości pozyskania ww. dowodów w odpowiednim czasie;
6. art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na tym, że sąd dał wiarę skarżącej, że pracownik uprawniony do odbioru korespondencji adresowanej do radcy prawnego L. K. odbierał wszystkie przesyłki kierowane na adres biura pełnomocnika, a Poczta Polska nie wydała tylko korespondencji pochodzącej od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, zawierającej decyzję z 31 marca 2022 r., nie przeprowadzając dowodów na ww. okoliczność (nie wystosowano pisma do Poczty Polskiej w tym przedmiocie).
Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o uchylenie postanowienia sądu I instancji w całości i oddalenie wniosku skarżącej na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ww. ustawy.
W odpowiedzi spółka wniosła o odrzucenie zażalenia, ew. o oddalenie go w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie organu nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego podlega oddaleniu.
W opinii NSA prawidłowe było odrzucenie przez WSA w Gliwicach wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 88 P.p.s.a., z uwagi na to, że skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi, albowiem termin ten nie rozpoczął biegu.
Przede wszystkim przypomnieć należy, że w tej sprawie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt I FZ 39/23 wskazał, że sąd I instancji winien ponownie ocenić wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, rozstrzygając przy tym w pierwszej kolejności spór co do prawidłowości doręczenia decyzji organu.
Zgodnie z art. 190 P.p.s.a., znajdującym zastosowanie również do postępowania toczącego się na skutek zażalenia (por. art. 197 § 2 P.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Mając na uwadze powyższe rozstrzygnięcie, WSA w Gliwicach zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. Biura Wsparcia Klientów o wyjaśnienie rozbieżności między formularzem potwierdzenia odbioru odesłanym nadawcy wraz ze zwróconą przesyłką, zawierającą zaskarżoną decyzję, oraz odpowiedzią na skargę z 18 lipca 2022 r., dotyczącą ww. przesyłki, zawartą w piśmie Poczty Polskiej S.A. Biura Wsparcia Klientów z 29 lipca 2022 r., a nadto o wskazanie przyczyny powstałych rozbieżności (zarządzenie z dnia 11 kwietnia 2023 r., k. 177, tom I akt sądowych). Sąd wyjaśnił, że na formularzu potwierdzenia odbioru ww. przesyłki wskazano, iż miejscem pozostawienia zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej były drzwi mieszkania adresata, podczas gdy z odpowiedzi na skargę wynika, iż zarówno pierwsze, jak i drugie zawiadomienie pozostawiono w sekretariacie biura.
W odpowiedzi na powyższe zapytanie, w piśmie z 25 kwietnia 2023 r., Poczta Polska S.A. wyjaśniła, że osoba doręczająca przesyłkę, zawierającą zaskarżoną decyzję, podczas uzupełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru zaznaczyła opcję "na drzwiach mieszkania adresata", pomimo iż zawiadomienie fizycznie zostało pozostawione w siedzibie biura adresata – sekretariacie (k. 180, tom I akt sądowych).
Bez wątpienia zatem WSA w Gliwicach prawidłowo zastosował się do wytycznych zawartych w postanowieniu NSA I FZ 39/23, a po otrzymaniu odpowiedzi od Poczty Polskiej doszedł do wniosku, że przy doręczaniu zaskarżonej decyzji doszło do nieprawidłowości, które uniemożliwiają uznanie doręczenia za skuteczne.
Sąd wojewódzki zauważył, że na formularzu potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję wskazano, że miejscem pozostawienia zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej były drzwi mieszkania adresata (k. 66, tom I akt sądowych). Kwestia ta już była podnoszona w zapytaniach kierowanych do Poczty Polskiej S.A., zarówno przez pełnomocnika skarżącej, jak i przez sąd.
Pełnomocnik złożył bowiem 18 lipca 2022 r. skargę ("reklamacja" – k. 76, tom I akt sądowych) w sprawie nienależytego wykonania usług doręczenia przesyłki poleconej. Z odpowiedzi udzielonej przez operatora w dniu 29 lipca 2022 r. wynikało jedynie, że zarówno pierwsze, jak i drugie zawiadomienie pozostawiono w sekretariacie biura (k. 114, tom I akt sądowych).
Rację miał WSA, uznając, że Poczta Polska również w piśmie z dnia 25 kwietnia 2023 r. w żaden sposób nie wyjaśniła przyczyny powstałych rozbieżności. Skoro bowiem (jak wynika z pisma Poczty Polskiej) operator pocztowy miał dostęp do sekretariatu kancelarii, to powinien doręczyć zaskarżoną decyzję osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji, a nie pozostawiać zawiadomienie o możliwości odbioru korespondencji w placówce pocztowej.
W tej sytuacji WSA w Gliwicach nie mógł postąpić inaczej niż uznać, że w sprawie nie doszło do doręczenia zaskarżonej decyzji w trybie tzw. fikcji doręczenia, a to ze względu na gwarancyjny charakter przepisów o doręczeniach.
Konstatacji tej nie są w stanie podważyć zarzuty podniesione w zażaleniu organu. Zarzuty organu są bezzasadne i sprowadzają się wyłącznie do polemiki z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia oraz wybiorczego podejścia do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
W podniesionych zarzutach organ wskazał m.in., że przy ocenie nieprawidłowości doręczenia sąd oparł się wyłącznie na oświadczeniu pracownika sekretariatu oraz radcy prawnego M. P.. Nie jest to prawdą, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie składa się wyłączenie z oświadczeń ww. osób, lecz z szeregu dokumentów, w tym omówionych wyżej pism Poczty Polskiej S.A., które de facto potwierdzają nieprawidłowości przy podjęciu próby doręczenia przesyłki.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez sąd art. 194 O.p. przez "nieuwzględnienie dokumentu zwrotnego potwierdzenia doręczenia", jak również art. 194 § 3 O.p. przez nieprzeprowadzenie przeciwdowodu. Sąd uwzględnił ten dokument, jednak ocena całego zebranego materiału dowodowego doprowadziła do wniosku, że okoliczność doręczenia przesyłki nie została udowodniona, co wynika z oceny całego zebranego materiału dowodowego.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia przez sąd art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez "oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na dowodach w postaci nieznanego organowi pisma Poczty Polskiej S.A. z 25 kwietnia 2023 r., będącego odpowiedzią na również nieznane organowi zapytanie sądu w sprawie "wyjaśnienia rozbieżności między formularzem potwierdzenia odbioru odesłanym nadawcy wraz ze zwróconą przesyłką, zawierającą zaskarżoną decyzję, oraz odpowiedzią na skargę z 18 lipca 2022 r., dotyczącą ww. przesyłki, zawartą w piśmie z 29 lipca 2022 r.", z którymi tutejszy organ nie mógł się zapoznać, gdyż nie zostały mu przekazane".
Po pierwsze, sąd nie jest zobligowany do informowania stron o uzyskanych dokumentach, czy wręcz do doręczenia ich stronom, jak tego oczekuje autor zażalenia, po drugie zaś wszystkie wymienione dokumenty znajdują się w aktach sprawy, do których organ miał przecież dostęp.
Nie można wreszcie przyjąć argumentacji autora zażalenia, że nie wykazano, że A. W. zostały doręczone inne przesyłki od organu, za wyjątkiem tej jednej. Wynika to z przedłożonych przez stronę kopii kopert i wyciągu z dziennika korespondencji odebranych przesyłek.
W opinii NSA, sąd I instancji nie naruszył art. 150 § 4 O.p. poprzez nieuznanie skuteczności doręczenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 31 marca 2022 r. w trybie powołanego przepisu, zaś w zażaleniu organ przemilczał szereg argumentów sądu I instancji, rzutujących na nieprawidłowość doręczenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.
Bartosz Wojciechowski (spr.)
sędzia NSA