I FZ 238/25

I FZ 238/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 85, art. 86 § 1, art. 87 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 października 2025 r., sygn. akt I SPP/Ke 58/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wypełnionego formularza PPF w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 13 maja 2025 r., nr 2601-IOV-1.4103. 9.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 3 października 2025 r., sygn. akt I SPP/Ke 58/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") odmówił D. K. (dalej: "Skarżący", "Strona") przywrócenia terminu do złożenia wypełnionego formularza PPF, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (dalej: "DIAS") z 13 maja 2025 r., nr 2601-IOV-1.4103.9.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2016 r.
Zarządzeniem z 18 lipca 2025 r., pełnomocnikowi strony skarżącej został przesłany urzędowy formularz "PPF", celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (art. 252 i 257 p.p.s.a.).
Przesyłka wraz z formularzem i zobowiązaniem do jego wypełnienia została doręczona pełnomocnikowi Strony w dniu 5 sierpnia 2025 r., a wyznaczony w nim termin upływał z dniem 12 sierpnia 2025 r.
Pismem z 14 sierpnia 2025 r., Skarżący osobiście złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do złożenia formularza PPF w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu, wraz z wypełnionym formularzem PPF.
Postanowieniem z 3 października 2025 r., sygn. akt I SPP/Ke 58/25, WSA odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wypełnionego formularza PPF.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, podane przez Skarżącego okoliczności nie usprawiedliwiają złożenia formularza PPF po terminie i nie świadczą o braku jego winy w niedochowaniu terminu do złożenia tego druku. Ponadto Skarżący nie udokumentował w żaden sposób przedstawionych przez siebie okoliczności. WSA zauważył również, że Skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, do którego została skierowana korespondencja zawierająca formularz PPF, a który mógł pomóc stronie w terminowym wywiązaniu się z procesowych obowiązków. Decyzja o osobistym wykonaniu zobowiązania przez Skarżącego nie może mieć wpływu na ocenę winy w niedochowaniu terminu.
Odpis powyższego postanowienia został skutecznie doręczony pełnomocnikowi Strony w dniu 20 października 2025 r., a zatem wyznaczony w nim termin upływał z dniem 27 października 2025 r.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z 27 października 2025 r., które zaskarżył w całości.
Zażalenie oparł zarówno na naruszeniu przez Sąd prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), jak i na naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów postępowania, gdyż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1) naruszenie prawa procesowego wskutek niewłaściwego zastosowania przepisów art. 85 ust. 1 p.p.s.a. oraz art. 86 ust. 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Skarżący nie uprawdopodobnił tego, iż be swoje winy nie złożył w terminie wniosku o przywrócenie terminu podczas gdy Skarżący jako załącznik do wniosku powołał się na dokumentację związaną ze zdarzeniem a jedynie omyłkowo tej dokumentacji nie załączył (co pełnomocnik ustalił podczas przeglądania akt) a co za tym idzie Skarżący popełnił błąd polegający na niezałączeniu dokumentacji związanej z zepsutym samochodem i należało go wezwać do uzupełnienia wniosku a nie od razu wniosek o przywrócenie terminu odrzucić bez uprzedniego wezwania do uzupełnienia braków wniosku.
Pełnomocnik Skarżącego wniósł ponadto o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie warto wskazać, że stosownie do art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazanych w petitum, wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można Sądowi pierwszej instancji, który odmówił przywrócenia terminu do złożenia wypełnionego formularza PPF, zarzucić naruszenia m.in. art. 86 § 1 p.p.s.a., skoro Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, a jego pełnomocnik w zażaleniu nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący motywował swój wniosek tym, że miał przygotowane i wydrukowane pismo przewodnie oraz formularz, miał też blisko do poczty całodobowej w K., jednak w dniu 12 sierpnia 2025 r., kiedy upływał termin do złożenia formularza, został wezwany przez pracodawcę w teren samochodem służbowym. Zaś około godziny 19:00 doszło do awarii pojazdu, a pomoc drogowa przybyła po niego w okolicach godziny 22:00, a holowany pojazd wraz ze Skarżącym dotarł do C. po godzinie 23:00. Wobec tego, że nie było już czasu na podróż przed północą na pocztę i nie miał jak i z kim dostać się do K., doszło z przyczyn niezawinionych przez Skarżącego do uchybienia terminu na złożenie formularza.
Pełnomocnik Strony w zażaleniu podniósł natomiast, że Skarżący omyłkowo nie złożył dokumentacji dotyczącej zepsutego samochodu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wypełnionego formularza PPF. Wskazał on również na tragedię rodzinną, która wydarzyła się w okresie upływu terminu do złożenia formularza.
W sprawach, w których stronę zastępuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik ten podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej, tym samym pozostając w obowiązku dokładania najwyższej staranności zawodowej przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, że Strona nie usprawiedliwiła niezłożenia w terminie wypełnionego formularza PPF, jak również słusznie zauważył w motywach swojego rozstrzygnięcia, że to na pełnomocniku należycie dbającym o interesy swojego mandanta spoczywa wymóg właściwego zorganizowania swojej pracy i wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy skarżącego w toku postępowania sądowego.
Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Takich działań nie można tutaj zaobserwować.
Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Na pełnomocniku ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków, celem należytego zabezpieczenia interesów, które prowadzi.
Z wniosku pełnomocnika Skarżącego wprost wynika, że do przekroczenia terminu w sprawie doszło z powodu nieudzielenia Stronie pomocy w terminowym wywiązaniu się z obowiązków procesowych.
Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Skarżący nie uprawdopodobnił w swoim wniosku braku winy w niedochowaniu terminu.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
-----------------------
5