I FZ 231/24

I FZ 231/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Łd 543/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-12-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 543/23 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wybrane miesiące 2014 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 października 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 543/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił PPHTU [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "spółka" lub "skarżąca"), wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 11 maja 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r.
Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że przytoczona przez skarżącą argumentacja i dowody świadczą o jej trudnej sytuacji finansowej i potwierdzają szereg ciążących na niej zobowiązań. Nie zmienia to faktu, że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by je naprawiło. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego, jednak, co do zasady nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej, zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o rozpoznanie wniosku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniesiono także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazał na okoliczności przytoczone we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podkreślając że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego skutkuje realnym zagrożeniem dla spółki, w tym w szczególności groźbą całkowitej utraty płynności finansowej i braku możliwości kontynuowania działalności. Jeśli majątek spółki zostałby zbyty w toku postępowania egzekucyjnego, to nawet po ewentualnym korzystnym zakończeniu sporu skarżąca nie będzie w stanie wznowić działalności. Ewentualne dalsze działania organu egzekucyjnego, w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego 3 lipca 2023 r., będą zmierzały prawdopodobnie do sprzedaży składników majątku spółki, co będzie wiązać się również z nabyciem praw do ruchomości spółki przez osoby trzecie, a w konsekwencji spowoduje nieodwracalne skutki dla skarżącej. Tymczasem, wskazane składniki majątku są niezbędne dla prowadzenia chociażby bieżących spraw spółki. W konsekwencji należało uznać - w ocenie spółki - że w niniejszej sprawie spełniona została podstawowa przesłanka zastosowania instytucji ochrony tymczasowej, polegającej na istnieniu realnego niebezpieczeństwa zaistnienia takiej szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji służyłoby w sprawie skarżącej zabezpieczeniu przed skutkami egzekucji, których ewentualne wygranie sporu sadowego nie mogłoby naprawić.
Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji, której obawia się spółka stanowi dla niej zatem dolegliwość ponadprzeciętną, nie wywoła bowiem zwykłego obciążenia w sferze majątkowej, która zwykle związana jest z przymusową egzekucją, ale jej skutki będą dużo bardziej daleko idące - spowodują brak możliwości prowadzenia działalności z uwagi na egzekucję z aktywów, jak również brak możliwości podjęcia działalności w przyszłości - co oznaczaj koniec istnienia spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Wskazując na powyższe należy uznać, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz nadesłanej dokumentacji wykazała poprzez uprawdopodobnienie, spełnienie wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania, poprzez wykonanie decyzji, trudnych do odwrócenia skutków.
Po pierwsze, stwierdzić należy, że skarżąca w sposób skrupulatny wywiązała się z obowiązku przedstawienia stosownej dokumentacji celem poparcia wniosku. Załączone dokumenty dają miarodajny obraz jej sytuacji.
Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do innych niż Sąd pierwszej instancji wniosków, co do przedstawionych okoliczności i ich ewentualnych skutków.
WSA w Łodzi odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnił jedynie, że przytoczona przez skarżącą argumentacja i dowody świadczą o jej trudnej sytuacji finansowej i potwierdzają szereg ciążących na niej zobowiązań. Nie zmienia to faktu, że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy wziąć pod uwagę, że jak podała skarżąca, prowadzenie postępowania egzekucyjnego grozi całkowitą utratą płynności finansowej i brakiem możliwości kontynuowania działalności gospodarczej. Sprzedaż majątku ruchomego, jak i nieruchomości, spowoduje nieodwracalne skutki w postaci braku możliwości jego odzyskania. Spółka podkreśliła także, że posiadany obecnie przez nią majątek jest jej niezbędny do prowadzenia bieżących spraw spółki. Poniesione przez spółkę straty, które mogłyby wystąpić w wyniku postępowania egzekucyjnego, wywołają nieodwracalne skutki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaspokojenie z majątku skarżącej kwoty przekraczającej 25 mln zł w obecnej sytuacji prawnej i ekonomicznej mogłoby zniweczyć jej starania o utrzymanie firmy na rynku oraz szanse na poprawę sytuacji majątkowej. Okoliczności te mogłyby doprowadzić do likwidacji. Pomimo powstałych zaległości spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie podejmowała działań w kierunku wyzbywania się majątku, nie dążyła do udaremnienia egzekucji.
Końcowo należy podkreślić, że wstrzymanie wykonania decyzji nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego i nie pozbawia aparatu skarbowego możliwości uzyskania określonych należności. Odsuwa je jedynie w czasie, dając możliwość kontroli sądowej.
Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 188 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.