I FZ 230/16

I FZ 230/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III SA/Wa 704/16 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2016-04-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 58 par. 1 pkt 3, art. 73 par. 4, art. 220 par. 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 6 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 704/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy włączenia dokumentów do akt sprawy postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 704/16, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę M. Sp. z o.o. (dalej: Spółka lub Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 grudnia 2015 r. w przedmiocie odmowy włączenia dokumentów do akt sprawy. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia 11 marca 2016 r. - na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Przewodniczący Wydziału) z dnia 1 marca 2016 r. - wezwano Skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu wykazującego upoważnienie osoby, która podpisała skargę, do reprezentacji Spółki w dacie wniesienia skargi. Odrębnym pismem z dnia 11 marca 2016 r. - na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 marca 2016 r. - wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.
Powyższe wezwania zostały doręczone Skarżącej z dniem 29 marca 2016 r. w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Termin siedmiodniowy do uiszczenia wpisu oraz uzupełnienia braku formalnego skargi, zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 p.p.s.a., upłynął z dniem 5 kwietnia 2016 r. (wtorek). Skarżąca do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie uzupełniła braków formalnych skargi oraz nie uiściła wpisu od skargi (informacja Oddziału Finansowo-Budżetowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, k. [...]). Sąd uznał zatem, że skoro wezwania zostały doręczone na wskazany w skardze adres do korespondencji, to Skarżąca została prawidłowo pouczona o skutkach niewykonania tych wezwań we wskazanym terminie. W konsekwencji Sąd zobligowany był do zastosowania przepisów art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. i odrzucenia skargi.
Wniesionym w dniu 19 maja 2016 r. zażaleniem Spółka zaskarżyła wskazane powyżej postanowienie, zarzucając Sądowi pierwszej instancji nieprawidłowe uznanie domniemania doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a., jak również wskazując na nieprawidłowość odrzucenia skargi z uwagi na niezłożenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS). Jednocześnie Skarżąca wniosła o rozpatrzenie skargi, przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych oraz zwrócenie się przez Sąd do operatora pocztowego z reklamacją w związku z niedoręczeniem pisma z dnia 11 marca 2016 r. Uzupełniając - na wezwanie Sądu - zażalenie pismem z dnia 20 czerwca 2016 r. Spółka wskazała, że wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpatrzenie skargi, jak również o zasądzenie wpisu od zażalenia na jej rzecz.
Zdaniem Skarżącej, art. 73 p.p.s.a. nie może mieć zastosowania w przypadku, gdy niedoręczenie przesyłki nastąpiło z winy operatora pocztowego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Spółka podnosi bowiem, że nie otrzymała awiza pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2016 r., jak również nie wydano jej tego pisma w Urzędzie Pocztowym w S. B., pomimo, że w dacie jego awizowania prezes zarządu Spółki odebrał w tej samej placówce 11 innych przesyłek. Skarżąca wskazuje przy tym, że obok tradycyjnej formy awizowania przesyłek korzysta z usługi tzw. e-awiza (otrzymywania drogą elektroniczną powiadomień o przesyłkach oczekujących do odbioru w placówce pocztowej), jednakże w spornym przypadku nie otrzymała również tego rodzaju powiadomienia.
Nadto Spółka wskazała na nieprawidłowości w działaniu ww. placówki pocztowej (w szczególności w zakresie awizowania przesyłek, czy też działania doręczyciela), które były powodem wielokrotnych reklamacji z jej strony, a ponadto są potwierdzone również przez Naczelnika tej placówki. Na potwierdzenie swoich twierdzeń Skarżąca przedstawiła wydruki korespondencji elektronicznej z kierownictwem placówki pocztowej.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego niezasadności wzywania Skarżącej o przedstawienie odpisu z KRS, wskazała ona, że odpisy z KRS są powszechnie dostępne w oficjalnym serwisie internetowym, jak również przywołała pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzający jej stanowisko o braku przeciwwskazań do nadania biegu skardze z ww. powodu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest skuteczność doręczenia Skarżącej przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia skargi, stanowiące wykonanie dwóch zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 marca 2016 r. Sąd w zaskarżonym postanowieniu uznał, że do doręczenia tej przesyłki doszło w wyniku zastosowania fikcji prawnej doręczenia w rozumieniu art. 73 § 4 p.p.s.a. Spółka tymczasem kwestionuje prawidłowość doręczenia, co w konsekwencji miałoby skutkować błędnym odrzuceniem skargi z uwagi na nieuiszczenie wymaganej opłaty (wpisu) oraz nieuzupełnienie braku skargi w wyznaczonym terminie, w sytuacji gdy termin ten - na skutek niedoręczenia przesyłki - nie rozpoczął biegu.
Przed przystąpieniem do rozpoznania zażalenia należy wyjaśnić, że stosownie do art. 67 § 2 p.p.s.a., pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Z kolei w myśl art. 67 § 3 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. Ponadto, w myśl art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), dalej: Prawo pocztowe, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Z kolei stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy (zgodny z art. 65 § 2 p.p.s.a.) doręczyć pismo sądowe należy zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1222), dalej: rozporządzenie.
Zgodnie zaś z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w art. 65 - 72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu Prawa pocztowego albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo urzędzie gminy.
W myśl natomiast § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Placówka pocztowa operatora lub urząd gminy potwierdzają przyjęcie od doręczającego awizowanej przesyłki przez umieszczenie na przesyłce odcisku datownika i podpisu przyjmującego (§ 7 ust. 2 rozporządzenia). Analogiczny tryb postępowania stosuje się w przypadku powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma, z tym że na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki doręczający zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem (§ 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia).
Podkreślenia wymaga jednocześnie, że z uwagi na skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek sądowych, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej we wskazanych powyżej przepisach p.p.s.a. oraz rozporządzenia (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r., II FZ 16/16, CBOSA).
Odnosząc powyższe uwagi do stanu rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że opisany powyżej tryb doręczania przesyłek sądowych został w tej sprawie zastosowany prawidłowo.
Skarżąca wskazała w skardze adres do doręczeń inny niż adres swojej siedziby, a mianowicie: [...]. Znajdujący się w aktach sprawy (k. [...]) dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru - w związku z niedoręczeniem przesyłki w sposób opisany w art. 67 § 2 i § 3 p.p.s.a. pod wskazany wyżej adres w dniu 15 marca 2016 r. - zawiera adnotację o pozostawieniu spornej przesyłki w placówce pocztowej w S. B., ul. [...]. Skarżąca miała zostać poinformowana o tym fakcie poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Adnotacja o awizowaniu przesyłki w ww. dacie została umieszczona również na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki. Następnie w dniu 23 marca 2016 r. dokonano powtórnej awizacji, również zamieszczając na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki stosowną adnotację. Obie adnotacje zostały przy tym opatrzone podpisem doręczającego. Wprawdzie podpis ten jest nieczytelny (parafa) i uniemożliwia identyfikację osoby, która go złożyła, niemniej jednak w świetle regulacji rozporządzenia pozostaje to bez wpływu na prawidłowość awizowania spornej przesyłki.
Następnie w dniu 30 marca 2016 r. - w związku z niezgłoszeniem się Skarżącej w wyznaczonym terminie po odbiór przesyłki oczekującej w placówce pocztowej - placówka ta odesłała Sądowi pierwszej instancji niepodjętą przesyłkę, opatrując ja na stronie adresowej stosowną adnotacją.
Skutkiem powyższego Sąd pierwszej instancji - na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. - uznał ww. przesyłkę za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej, tj. z dniem 29 marca 2016 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych, działanie Sądu było w pełni uprawnione. W rozpatrywanej sprawie prawidłowo zastosowano bowiem przepisy o doręczaniu przesyłek sądowych, co jest warunkiem przyjęcia fikcji prawnej doręczenia. Podkreślić należy przy tym, że na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Sądu drugiej instancji jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Skoro skarga Spółki dotknięta była wadami uniemożliwiającymi nadanie jej dalszego biegu, Spółka została wezwana do usunięcia tych wad w określonym terminie, powiadomiona o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, a wezwanie (pomimo braku jego fizycznego odebrania przez Skarżącą) w sposób uprawniony uznano za doręczone, w sytuacji nieuzupełnienia braków skargi w zakreślonym terminie Sąd pierwszej instancji był zobligowany do odrzucenia skargi. Okoliczności powoływane przez Skarżącą w zażaleniu, poddające w wątpliwość fakt zawiadomienia jej o oczekiwaniu przesyłki do odbioru w placówce pocztowej, mogą być natomiast przedmiotem badania w postępowaniu dotyczącym ewentualnego przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi, o co nota bene Spółka równocześnie wnioskuje w zażaleniu.
Podniesiony w zażaleniu zarzut, sprowadzający się w istocie do błędnego zastosowania w sprawie art. 73 § 4 p.p.s.a., należy zatem uznać za bezzasadny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut nieuprawnionego odrzucenia skargi ze względu na niezłożenie odpisu z KRS. Sąd zauważa w tym zakresie, że Skarżąca jest osobą prawną mającą formę organizacyjną spółki prawa handlowego. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W świetle natomiast art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wykazanie umocowania w postępowaniu przed sądem należy do obowiązków osób wymienionych w art. 29 cytowanej ustawy i nie mogą one być zastępowane w realizacji tego obowiązku przez sąd (por. postanowienia NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., I FSK 2007/14 oraz z dnia 28 maja 2015 r., I FSK 823/15 r., CBOSA).
W stanie faktycznym sprawy skargę w imieniu Spółki wniosła osoba fizyczna podająca się za prezesa zarządu, nie przedkładając jednocześnie żadnego dokumentu na potwierdzenie tej okoliczności. Tymczasem zgodnie z treścią art. 49 p.p.s.a., ustawodawca zobligował sąd do wzywania strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, bez względu na to, jakiego rodzaju brak wystąpi, nie czyniąc wyłomu dla wykazywania umocowania osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych. Nie zmienia tej reguły zasada jawności i domniemania prawdziwości danych wpisanych do KRS (wyrażona w art. 15 ust. 1 i art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym [t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 687]). Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu - w postaci niemożności zasłaniania się ich nieznajomością - mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism, tym samym, aby zwalniały stronę od obowiązku uzupełniania braków formalnych.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela tym samym w pełni pogląd wyrażony w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2009 r., I GSK 148/08, z dnia 28 listopada 2012 r., I GSK 1463/12 oraz z dnia 28 kwietnia 2016 r., II FZ 197/16 (CBOSA).
Odnosząc się natomiast do wskazanego w uzasadnieniu zażalenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2012 r., I OSK 677/12, należy zauważyć, że w przywołanej sprawie stan faktyczny nie był tożsamy ze stanem rozpoznawanej sprawy. Z treści uzasadnienia ww. postanowienia wynika bowiem, że strona skarżąca przesłała w odpowiedzi na wezwanie sądu płytę CD zawierającą aktualny odpis z KRS.
Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.