I FZ 22/25

I FZ 22/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sylwester Golec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2258/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-07-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86  § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2258/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 25 lipca 2024 r. nr 1401-IOV-1.4103.39.2024.TW w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2018 r., 2019 r., 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2258/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca, strona) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: DIAS) z 25 lipca 2024 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2018 r., 2019 r. i 2020 r.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji opisał okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dotyczące doręczenia ww. decyzji za pośrednictwem skrzynki e-PUAP. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, iż spółka podała, że w związku z zajęciem 12 września 2024 r. rachunku bankowego, w ramach egzekucji decyzji DIAS z 25 lipca 2024 r. Prezes zarządu spółki 13 września 2024 r. osobiście stawił się w Izbie Administracji Skarbowej w Warszawie, w celu wyjaśnienia sprawy. Prezesowi zarządu spółki podczas tej wizyty przekazano także wydruk decyzji z 25 lipca 2024 r. W związku z powyższym, zdaniem spółki, dopiero 13 września 2024 r. był dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi, bowiem w tym dniu dowiedziała się on o fakcie wydania decyzji przez organ i mogła zapoznać się z treścią tej decyzji. Strona stwierdziła, że decyzja organu nie została skutecznie doręczona 29 lipca 2024 r., a skarżąca nie ze swojej winy nie otrzymała treści tej decyzji oraz nie otrzymała informacji, że taka decyzja w ogóle została wydana. Pełnomocnik spółki 29 lipca 2024 r. po odbiorze korespondencji skierowanej na skrzynkę e-PUAP, niezwłocznie przesłał jej treść na adres e-mail skarżącej. Było to postanowienie z 25 lipca 2024 r. o odmowie przeprowadzenia dowodów, wydane przez ten sam organ, w tej samej sprawie. Zdaniem skarżącej przedstawione zdarzenia i ich chronologia potwierdzają, że uchybienie terminu do wniesienia skargi na decyzję organu drugiej instancji nastąpiło w wyniku nadzwyczajnego splotu wydarzeń, których przy zachowaniu najwyższej staranności, pełnomocnik skarżącej, a tym bardziej sama skarżąca, nie była w stanie przewidzieć.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.
Ponadto w odpowiedzi na wezwanie sądu, organ poinformował o informacji uzyskanej z Centralnego Ośrodka Informatyki, z której wynika że zaskarżona decyzja z 25 lipca 2024 r. została skutecznie dostarczona na skrzynkę e-PUAP pełnomocnika strony 29 lipca 2024 r., odczytana przez adresata, a następnie usunięta z tej skrzynki. Organ podatkowy stwierdził, że fakt usunięcia zaskarżonej decyzji ze skrzynki adresata został potwierdzony w odpowiedzi Centralnego Ośrodka Informatyki z dnia 17 września 2024 r. i wskazał, że skoro decyzja ta została usunięta z tej skrzynki, to najpierw musiała zostać do niej doręczona, niemożliwym byłoby usunięcie ze skrzynki czegoś czego w niej nie było. Podkreślił jednocześnie że fakt usunięcia zaskarżonej decyzji ze skrzynki e-PUAP pełnomocnika spółki nie niweczy skutków prawnych jej doręczenia w szczególności, że fakt skutecznego doręczenia tej decyzji do skrzynki e-PUAP pełnomocnika strony oraz jej odczytania przez odbiorcę potwierdzony został także w odpowiedzi Centralnego Ośrodka Informatyki z dnia 19 listopada 2024 r. DIAS do pisma z dnia 21 listopada 2024 r. dołączył odpowiedź Centralnego Ośrodka Informatyki z dnia 19 listopada 2024 r.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji przywołując art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) omówił instytucję przywrócenia terminu. Sąd wskazał, iż we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca przytoczyła przede wszystkim argumenty, które odnosiły się do uchybienia, które w jej ocenie, miało miejsce przy doręczeniu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 25 lipca 2024 r.
Zdaniem sądu pierwszej instancji takie argumenty sprawiają, że w istocie rzeczy spółka kwestionuje prawidłowość doręczenia zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi, liczonego od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji. Instytucja przywrócenia terminu ma natomiast zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że nie dokonano prawidłowego doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, to w istocie podważa rozpoczęcie biegu terminu do dokonania czynności zatem i jego upływ, co wpływa na dopuszczalność przywrócenia terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu.
Ponadto sąd pierwszej instancji na marginesie wskazał, że zarówno z akt sądowych, jak i administracyjnych wynika, że zaskarżona decyzja DIAS z 25 lipca 2024 r. została skutecznie doręczona na skrzynkę e-PUAP pełnomocnika strony 29 lipca 2024 r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie:
1. art. 86 § 3 w związku z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez wydanie przez sąd postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi, w sytuacji w której z uzasadnienia przedmiotowego postanowienia wynika, że wniosek o przywrócenie terminu spełniał wymogi formalne, a z okoliczności sprawy, wskazanych przez skarżącego wynika, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy, a z przyczyn nieprawidłowego funkcjonowania systemu doręczeń elektronicznych e-PUAP oraz zbiegu okoliczności, związanych z nadaniem przez organ - Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dwóch pism jednocześnie, w tej samej sprawie (posiadających ten sam nr sprawy), co skarżący uprawdopodobnił i wykazał w złożonym do wniosku materiale dowodowym;
2. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 i art. 86 § 1 P.p.s.a. (i) poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący przyczyn odmowy przywrócenia terminu, (ii) brak odniesienia się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego, w szczególności do braku skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji, z uwagi na sposób funkcjonowania skrzynki e-PUAP oraz poprzez przyjęcie, że usunięcie dokumentu ze skrzynki e-PUAP, jeśli rzeczywiście miało miejsce, stanowiło działanie lub zaniechanie pełnomocnika skarżącego czy też w jakikolwiek sposób było przez niego zawinione, pomimo, że twierdzenie takie nie wynikało ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym informacji z Centralnego Ośrodka Informatyki, (iii) poprzez brak całościowej analizy okoliczności stanowiących przyczynę uchybienia terminowi, z uwzględnieniem zasady logiki i doświadczenia życiowego;
3. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez uniemożliwienie skarżącemu rozpatrzenia jego skargi przez sąd, a tym samym obrony jego słusznych interesów, pomimo braku winy skarżącego w niezachowaniu terminu do wniesienia skargi;
4. art. 7, 77, 81 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez niedoręczenie skarżącemu pisma Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, stanowiącego odpowiedź na wezwanie sądu z 20 listopada 2024 r. oraz pisma z Centralnego Ośrodka Informatyki z 19 listopada 2024 r., na które sąd powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i które były istotnym elementem wpływającym na rozstrzygnięcie wniosku skarżącego, co spowodowało brak możliwości skarżącego do ustosunkowania się do pism obu tych podmiotów, skonfrontowania podanych tam informacji z danymi znajdującymi się w skrzynce e-PUAP pełnomocnika skarżącego, a tym samym brak możliwości skutecznej ochrony prawnie uzasadnionych interesów skarżącego;
5. art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie tylko została skutecznie dostarczona na skrzynkę odbiorcy, ale także odczytana przez odbiorcę 29 lipca 2024 r. o godz. 08:46:01, a następnie usunięta, co jest niezgodne z ustalonym stanem faktycznym w sprawie, a także zasadami logiki i doświadczenia życiowego, bowiem zakłada nieracjonalne działanie pełnomocnika, któremu tak jak stronie zależy na rozstrzygnięciu w sprawie i jego poznaniu;
6. art. 7, 77 i 80 k.p.a. co skutkowało błędną oceną okoliczności poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie tylko została skutecznie dostarczona na skrzynkę odbiorcy, ale także odczytana przez odbiorcę 29 lipca 2024 r. o godz. 08:46:01, a następnie usunięta, co przeczy nie tylko stanowi faktycznemu, ale zasadom logiki i doświadczenia życiowego, bowiem w tym dniu i o tej godzinie został odczytany przez pełnomocnika skarżącego tylko jeden dokument, tj. zawierający postanowienie z 25 lipca 2024 r. o odmowie przeprowadzenia dowodów;
7. art. 7 i 81 k.p.a. poprzez oparcie postanowienia dotyczącego dokumentu nr UPD [...] na stanie faktycznym wskazanym w informacji przekazanej sądowi przez Dyrektora lzby Administracji Skarbowej z 21 listopada 2024 oraz Centralny Ośrodek Informatyki z 19 listopada 2024 r. w sytuacji gdy informacja przekazana sądowi przez Dyrektora lzby Administracji Skarbowej z 21 listopada 2024 oraz Centralny Ośrodek Informatyki z 19 listopada 2024 r. dotyczy innego dokumentu o nr UPD [...] (nr obiektu [...]), czyli nie mogą być podstawą rozstrzygnięcia w sprawie dot. wniosku o przywrócenia terminu w sprawie decyzji nr 1401-IOV-1.4103.39.2024.TW, co potwierdza, że pełnomocnik skarżącego nie odczytał przedmiotowej decyzji, sama decyzja nie została mu skutecznie doręczona;
8. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. poprzez uznanie przez sąd za wiarygodne wyjaśnień Dyrektora lzby Administracji Skarbowej z 21 listopada 2024 r. oraz Centralnego Ośrodka Informatyki z 19 listopada 2024 r. zamiast wyjaśnień pełnomocnika skarżącego, w sytuacji gdy nawet wezwane przez sąd obydwie instytucje udzieliły odpowiedzi w sprawie zupełnie innego dokumentu, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, co jednoznacznie wskazuje na naruszenie zasad praworządności, ochrony słusznego interesu obywateli, w tym dostępu do sądu.
Spółka wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie - o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi - mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z treści przywołanego przepisu wynika przede wszystkim, że warunkiem sine qua non przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uchybienie tego terminu. Należy zatem w sposób niewątpliwy ustalić, czy i kiedy dany termin rozpoczął swój bieg, kiedy go zakończył i jak na tej osi czasu umiejscowiony jest moment dokonania przez stronę czynności procesowej. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem dokonano nieprawidłowego doręczenia, nie może być mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 listopada 2014 r., sygn. akt I FZ 366/14; z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 455/18; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej "CBOSA").
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zarówno wniosek o przywrócenie terminu jak i zażalenie wskazuje, że ta podstawowa przesłanka przywrócenia terminu nie została spełniona. Z treści wspomnianych pism wynika, że spółka przytoczyła przede wszystkim argumenty, które odnosiły się do uchybienia, które w jej ocenie, miało miejsce przy doręczeniu decyzji. Takie argumenty sprawiają, że w istocie rzeczy spółka kwestionuje prawidłowość doręczenia jej decyzji, a co za tym idzie rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi, liczonego od dnia doręczenia decyzji.
Rację ma zatem sąd pierwszej instancji co do tego, że nieprawidłowość doręczenia nie jest przesłanką przywrócenia terminu. W tej sytuacji odnoszenie się przez sąd pierwszej instancji przy analizie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu do kwestii prawidłowości doręczenia decyzji było zbędne.
Reasumując w sytuacji - tj. gdy skarżąca zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak i w zażaleniu, nie tyle podnosi okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, co koncentruje się wyłącznie na wykazaniu braku prawidłowego doręczenia decyzji – wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności nie jest zasadny. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie - mimo częściowo błędnego uzasadnienia - w istocie odpowiada prawu.
Podnoszona w zażaleniu argumentacja dotycząca naruszenia przepisów art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), poprzez uniemożliwienie skarżącemu rozpatrzenia jego skargi przez sąd, a tym samym obrony jego słusznych interesów, pomimo braku winy skarżącego w niezachowaniu terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że sformalizowanie postępowania sądowego nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Tego rodzaju warunki realizacji prawa do sądu służą dobru wymiaru sprawiedliwości. Co więcej, przy terminowym dokonywaniu czynności procesowych prawo jednostki do sądu może być w pełni realizowane.
Przechodząc do podniesionych w zażaleniu zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za zasadne wyjaśnić, że w myśl art. 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej działając na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Sądy te w procesie sprawowania tej kontroli nie stosują przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale jedynie oceniają prawidłowość stosowania tych przepisów przez organy administracji. W rezultacie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wydając zaskarżone postanowienie, nie mógł naruszyć art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 k.p.a. albowiem nie stanowiły one podstawy wydania zaskarżonego postanowienia sądu.
Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów ze wskazanych dokumentów, biorąc pod uwagę poczynione w sprawie ustalenia, dokumenty te w żaden sposób nie mogą wpłynąć na treść podjętego rozstrzygnięcia, albowiem dotyczą one prawidłowości doręczenia decyzji.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.