I FZ 207/23

I FZ 207/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-09-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
I SA/Kr 188/22 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2023-10-12
I FZ 63/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 18, art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 1 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.C. i P. G. jako następcy prawni M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 188/22 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Urszuli Zięby i Jarosława Wiśniewskiego w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 3 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 26 października 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 188/22 rozpoznając wniosek E.C. i P. G. następców prawnych M. G. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Urszuli Zięby i Jarosława Wiśniewskiego, odmówił wyłączenia sędziów od orzekania w sprawie.
Sąd wskazał, że argumentacja przedstawiona we wniosku o wyłączenie sędziów nie zasługiwała na uwzględnienie, a okoliczność, że sędziowie reprezentują jakiś pogląd prawny, w ocenie Skarżących jest dla nich niekorzystna, oraz że wydali odmienne od ich oczekiwań rozstrzygnięcie w sprawie I SA/Kr 1206/19 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r., nie stanowi podstawy wyłączenia sędziów. Taka sytuacja nie może być oceniania, jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik Skarżących. Zarzucając naruszenie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej: P.p.s.a.) poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, a w konsekwencji bezzasadne oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie podlega oddaleniu.
Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 P.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134).
Z treści wniosku złożonego przez Strony wynika, że podstawy do wyłączenia wskazanych sędziów od orzekania w sprawie upatrują w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Za przesłankę określoną w cytowanym przepisie Strony uznają fakt, że sędziowie, których dotyczył wniosek mają już wyrobiony pogląd na temat danej sprawy, ponieważ orzekali w sprawie, ze skargi Skarżącej o sygn. akt I SA/Kr 1206/18 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r., dotyczącej tego samego stanu faktycznego, co w ocenie Stron wywołuje uzasadnione podejrzenie co do bezstronności sędziów w sprawie, a to powoduje konieczność ich wyłączenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez Skarżących okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 P.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może, bowiem stanowić okoliczność, że brał udział w rozpoznawaniu sprawy skarżącego wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych – które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał określonej oceny prawnej w innej sprawie – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 339/10). Stanowiłoby to wyraz poszukiwania składu sędziowskiego, który wyda wyrok po myśli Skarżących.
Okoliczność orzekania wnioskowanego do wyłączenia sędziego w innych sprawach strony byłaby przesłanką jego wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 P.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie).
Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanych do wyłączenia sędziów zachodziła którakolwiek z przesłanek określonych w cytowanych ostatnio przepisach. Strony nie przedstawiły w argumentacji zażalenia żadnych okoliczności, które byłyby tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w niniejszej sprawie sędziów wskazanych we wniosku o wyłączenie (art. 19 P.p.s.a.). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczyli również sami sędziowie w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 P.p.s.a. Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie.
Z wymienionych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie jako bezzasadne.