I FZ 195/22

I FZ 195/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Golecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Po 379/22 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2022-07-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 57 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy z zażalenia E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Po 379/22 o odrzuceniu skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 14 marca 2022 r. nr 3001-IOV-21.4103.3.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków odwołania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej – "Skarżąca") przywrócenia terminu do usunięcia braków odwołania od postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 14 marca 2022 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że zarządzeniem z 17 maja 2022 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Poznaniu wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia - przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej, tj. wyciągu z KRS. Powyższe wezwanie zostało doręczone Skarżącej 27 maja 2022 r. W zakreślonym terminie Skarżąca przedłożyła uwierzytelnione pełnomocnictwo udzielone przez M. Z. radcy prawnemu S. G. do reprezentowania spółki przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu we wszelkich sprawach dotyczących spółki, w szczególności w następujących sprawach: w sprawie skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 3001-IOV-22.4103.14.2021.13; w sprawie skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 3001- IOV-22.4103.13.2021; w sprawie skargi spółki na postanowienia Dyrektora Izby Administracji w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 3001.IOV-22.4103.14.2021.12. W pełnomocnictwie zaznaczono, że zostało ono udzielone aż do odwołania, a pełnomocnik może udzielać dalszych pełnomocnictw. Ponadto Skarżąca nadesłała informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS zgodną ze stanem na dzień 2 czerwca 2022 r.
WSA w Poznaniu stwierdził, że pełnomocnictwo zostało zawężone do skarg spółki na wyszczególnione w nim postanowienia Dyrektora Izby Administracji w Poznaniu z 1 grudnia 2021 r., wśród których mocodawca nie wymienił ani postanowienia zaskarżonego w niniejszej sprawie, ani postanowienia je poprzedzającego. Sąd uznał wiec, że udzielone radcy prawnemu pełnomocnictwo nie dotyczy przedmiotowego postępowania w sprawie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 14 marca 2022 r. WSA w Poznaniu uznał, gdy mocodawca wskazuje wprawdzie, że udziela umocowania do reprezentowania go przez WSA w Poznaniu "we wszelkich sprawach dotyczących Spółki", ale następnie zaznacza w których konkretnie, podając daty postanowień i wskazując ich numery, należy przyjąć, że wolą wnioskodawcy jest reprezentowanie go przez wskazanego pełnomocnika w tych konkretnych, wyszczególnionych w umocowaniu sprawach.
Nadto WSA zauważył, że pełnomocnictwo zostało udzielne 15 grudnia 2021 r., natomiast przedłożona Sądowi informacja z KRS dotyczy stanu na dzień 2 czerwca 2022 r., przy czym wynika z niej, że datą ostatniego wpisu był 16 marca 2022 r. Informacja odpowiada odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców KRS na dzień 2 czerwca 2022 r., zatem nie wynika z niej, kto w dacie udzielenia umocowania radcy prawnemu, tj. 15 grudnia 2021 r., reprezentował spółkę. W sytuacji, gdy z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z KRS nie wynika, czego dotyczyła ostatnia zmiana w rejestrze, dokument ten nie może stanowić wystarczającej podstawy do ustalenia osób umocowanych do reprezentowania spółki przed 16 marca 2022 r.
Biorąc po uwagę powyższe WSA w Poznaniu uznał, że Skarżąca nie usunęła braków formalnych skargi, przez co był on zobligowany do jej odrzucenia, o czym orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej – "p.p.s.a."),
Od powyższego postanowienia zażalenie wywiodła Skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Poznaniu.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 36 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 40 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. co skutkowało odrzuceniem skargi, mimo uzupełnienia braków formalnych skargi w zakreślonych 7-dniowym terminie w zakresie złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi i brakiem istnienia istotnego braku uniemożliwiającego nadanie sprawie dalszego biegu, 2.
2. art. 29 p.p.s.a. w zw. z art. 28 § 1 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. co skutkowało odrzuceniem skargi, mimo uzupełnienia braków formalnych skargi w zakreślonych 7-dniowym terminie w zakresie złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej i brakiem istnienia istotnego braku uniemożliwiającego nadanie sprawie dalszego biegu,
3. art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pełnomocnik przy pierwszej czynności procesowej nie dołączył do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy, co w konsekwencji skutkowało niewłaściwym zastosowaniem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i odrzuceniem skargi mimo braku istnienia istotnego braku uniemożliwiającego nadanie sprawie dalszego biegu.
Co więcej, na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z poniżej wskazanych dokumentów:
1) wezwania z 15 lutego 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po 87/22,
2) uzupełnienia skargi z 2 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po 87/22 wraz z załącznikami,
3) wezwania z 15 lutego 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po 88/22,
4) uzupełnienia skargi z 2 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po 88/22 wraz z załącznikami,
5) wezwania z 5 lutego 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po 93/22,
6) uzupełnienia skargi z 2 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po 93/22 wraz z załącznikami - na okoliczność nieodrzucenia skargi na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w innych toczących się postępowaniach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, w których Skarżąca bierze udział, i w których została wezwana do uzupełnienia braku formalnego poprzez "złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowanie Skarżącej, tj. wyciągu z KRS-u", a zatem braku formalnego analogicznego jak w przedmiotowym postępowaniu, i uzupełnienia tego braku przez Skarżącą w sposób analogiczny jak w przedmiotowym postępowaniu, co unaocznia, że Skarżąca również w przedmiotowym postępowaniu uczyniła zadość wezwaniu Sądu do uzupełnienia wskazanego braków formalnych skargi,
7) pisma Skarżącej z 2 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SPP/Po 16/22 wraz z załącznikiem,
8) pisma Skarżącej z 2 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt i SPP/Po 17/22 wraz z załącznikiem,
9) pisma Skarżącej z dnia 2 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SPP/Po 18/22 wraz z załącznikiem,
10) pisma Skarżącej z dnia 3 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SPP/Po 59/22 wraz z załącznikiem na okoliczność wykazania, że członek zarządu Skarżącej M. Z. w okresie po udzieleniu w dniu 15 grudnia 2021 r. przedmiotowego pełnomocnictwa w dalszym ciągu pozostaje osobą uprawnioną do reprezentowania Skarżącej i w dalszym ciągu jest umocowany do m.in. podpisywania w imieniu Skarżącej formularzy dot. wniosków o przyznanie prawa pomocy, co nie zostało podważone w innych postępowaniach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu.
11) informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ze stanem na dzień 22 lipca 2022 r. dla Skarżącej na okoliczność wykazania, że zmiany zarejestrowane w Rejestrze Przedsiębiorców KRS Skarżącej po udzieleniu w dniu 15 grudnia 2021 r. M. Spółka komandytowa ul. P. lAA, [...] P., +48 [...] [...] [...], [...] KRS [...] NIP PL [...] REGON [...] M. przedmiotowego pełnomocnictwa nie dotyczyły osoby uprawnionej do reprezentowania Skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Z kolei art. 28 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Art. 36 p.p.s.a przewiduje, że pełnomocnictwo może być: ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi; do prowadzenia poszczególnych spraw oraz do niektórych tylko czynności w postępowaniu.
Na mocy art. 37 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa, a zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Według art. 40 p.p.s.a. zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 36, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.
Według art. 49 § 1 p.p.s.a., Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, w przypadku zaś skargi - pod rygorem jej odrzucenia, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do dwóch kwestii: czy udzielone pełnomocnictwo obejmowało swym zakresem również sprawę skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji w Poznaniu z dnia 14 marca 2022 r. oraz czy Skarżąca uczyniła zadość obowiązującym przepisom załączając do pełnomocnictwa odpis z KRS aktualny na dzień 2 czerwca 2022 r. a nie na dzień udzielenia pełnomocnictwa tj. 15 grudnia 2021 r.
Odnośnie pierwszej kwestii, w ocenie NSA Wojewódzki Sąd Administracyjny zbyt pochopnie uznał, iż udzielone w sprawie pełnomocnictwo nie obejmuje swym zakresem skargi Skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji w Poznaniu z dnia 14 marca 2021 r. Kluczowym jest w tym zakresie odwołanie się do treści pełnomocnictwa, wedle którego uprawnia ono: "do reprezentowania Spółki przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu we wszelkich sprawach dotyczących Spółki", po czym następuje dopiero zwrot "w szczególności". Przedstawiona przez WSA w Poznaniu interpretacja, że wolą wnioskodawcy jest reprezentowanie go przez wskazanego pełnomocnika w tych konkretnych, wymienionych w umocowaniu sprawach jest zbyt daleko idąca. Treść tego pełnomocnictwa, jakkolwiek niefortunnie sformułowana, daje, bowiem wystarczające podstawy do uznania, iż skarga została wniesione przez prawidłowo umocowanego w nim pełnomocnika. Samo użycie zwrotu "w szczególności" nie ma ograniczającego wpływu na zakres pełnomocnictwa, nie wyklucza ono, bowiem działania w innych sprawach, na co wskazuje wcześniejszy zwrot "we wszelkich sprawach dotyczących Spółki".
Stosując dyrektywy interpretacyjne odnoszące się do dokumentów pełnomocnictwa, wynikające z art. 65 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego w związku z art. 40 i art. 39 p.p.s.a. należy podzielić stanowisko Skarżącej, że udzielone pełnomocnictwo uprawniało do działania również w sprawę skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji w Poznaniu z dnia 14 marca 2022 r.
Przechodząc do zagadnienia czy Skarżąca uczyniła zadość obowiązującym przepisom załączając do pełnomocnictwa odpis z KRS aktualny na dzień 2 czerwca 2022 r. a nie na dzień udzielenia pełnomocnictwa tj. 15 grudnia 2021 r., Skarżąca słusznie wskazała, że NSA orzekał już w tożsamym stanie faktycznym wydając w dniu 6 kwietnia 2020 r. postanowienie o sygn. akt II GZ 113/20. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażoną w tym postanowieniu argumentacje odwołującą się do postanowienia NSA z 18 października 2017 r., sygn. akt II GZ 778/17 i przywołanego w jego uzasadnieniu stanowiska przedstawionego w uchwale Sądu Najwyższego z 8 listopada 2007 r., sygn. akt II CZP 92/07 (opubl. w: OSNC 2008/11/126): "zgodnie, z którym do wykazania, że osoby działające, jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego. Wymaganie, aby odpis z rejestru był aktualny w chwili sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, można traktować, jako sytuację idealną, ale nie można jej - ze względu na potrzeby obrotu prawnego - uznać za konieczną. Istotnym jest, bowiem, by umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony istniało w dniu dokonywania tej czynności".
Pogląd ten wyrażony na gruncie sprawy dotyczącej osoby działającej, jako organ osoby prawnej należy uznać za adekwatny również w realiach rozpoznawanej sprawy. W sprawie tej zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2022 r., wezwano pełnomocnika Skarżącej do złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej, tj. wyciągu z KRS. W wykonaniu tego wezwania pełnomocnik Skarżącej złożył w terminie prawidłowo poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa z 15 grudnia 2021 r. do reprezentowania Spółki przed sądami administracyjnymi oraz odpis aktualny z KRS przedstawiający stan z rejestru na 2 czerwca 2022 r.
Skoro złożony przez Skarżącą odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców budził wątpliwość WSA, co do tego, czy widniejący w nim M. Z. był uprawniony do udzielenia pełnomocnictwa w imieniu Spółki 15 grudnia 2021 r., bowiem widniała w nim data dokonania ostatniego wpisu w dniu 16 marca 2022 r. a nieznany był przedmiot tej zmiany, to WSA instancji powinien przed odrzuceniem skargi wezwać Skarżącą do nadesłania innego dokumentu, w celu usunięcia tej wątpliwości.
Negatywnie z punktu widzenia uprawnień autokontrolnych Sądu wynikających z przepisu art. 195 § 2 p.p.s.a., należało ocenić fakt, że w aktach sprawy znajduje się nadesłany wraz z zażaleniem odpis pełny z KRS Skarżącej, z którego wynika, czego dotyczyła zmiana z dnia 16 marca 2022 r.
Biorąc pod uwagę powyższe zaskarżone postanowienie uznać należało za wydane z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na uniemożliwienie merytorycznego rozpoznania skargi.
Co do wniosku Skarżącej o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, to stwierdzić należy, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do zasady, wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 40/15).
Wojewódzki sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrując ponownie sprawę powinien wziąć pod uwagę wskazane powyżej okoliczności jak również dokumenty, z których przeprowadzenia dowodu żądała Skarżąca w swoim zażaleniu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.