I FZ 190/25

I FZ 190/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
659
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
III SAB/Wa 5/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-06-11
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 87
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2025 r. sygn. akt III SAB/Wa 5/25 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za wrzesień 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2025 r., III SAB/Wa 5/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku I. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca) o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za wrzesień 2020 r. postanowił odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że pełnomocnik spółki przyczyny uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu upatrywał m.in. w swojej niewiedzy o doręczonych mu na adres e-PUAP zarządzeniach wzywających spółkę do uiszczenia wpisu od skargi w tzw. trybie doręczenia zastępczego po dwukrotnej awizacji korespondencji. Niewiedza pełnomocnika wynikała przede wszystkim z prowadzenia korespondencji w formie elektronicznej, ale również ze złego stanu zdrowia pełnomocnika, przyjmowanych leków i leczenia szpitalnego (zabieg artroskopii kolana) podjętego w następstwie wypadku, któremu uległ tuż po wniesieniu skargi.
Pełnomocnik podniósł, że po 13 stycznia 2025 r. uległ wypadkowi. Na dowód czego przedstawił kartę informacyjną z leczenia w klinice, z której wynika, że pełnomocnik spółki został przyjęty w dniu 12 maja 2025 r. i wypisany w dniu 13 maja 2025 r. Pełnomocnik wyjaśnił, że udał się do kliniki celem odbycia leczenia szpitalnego będącego następstwem wypadku, któremu uległ tuż po wniesieniu skargi. Z dołączonej do wniosku karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika, że u pełnomocnika przeprowadzono m.in. zabieg artroskopii kolana na skutek rozpoznania zerwania więzadła krzyżowego przedniego, uszkodzenia więzadła przednio-bocznego, anatomicznej stenozy dołu międzykłykciowego stawu kolanowego prawnego.
W ocenie WSA wskazane wyżej okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu.
Sąd zauważył, że o swoim pogorszonym stanie zdrowia, trudnościach w poruszaniu się, problemach z kolanami, przyjmowanych lekach i towarzyszącym mu bólu pełnomocnik wiedział już od czasu wypadku, tj. od stycznia. Pełnomocnik będący profesjonalistą, znając stan swojego zdrowia miał zatem obowiązek tak postępować, ażeby uniknąć negatywnego wpływu stanu jego zdrowia na obowiązki procesowe. Profesjonalny pełnomocnik zobligowany był bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności, niż wymagana od osób niebędących profesjonalistami. Powinien tak zorganizować pracę, aby zapewnić dbanie o interesy swoich klientów z dochowaniem należytej staranności niezależnie od sytuacji faktycznej, w której się znalazł. Zdaniem Sądu w okolicznościach występujących w niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącej powinien zdawać sobie sprawę z tego, że występuje możliwość pogorszenia się jego stanu zdrowia, konieczność odbycia leczenia, poddania się zabiegom co może wpływać na dochowanie przez niego terminu do uzupełnienia braków skargi. W tych okolicznościach, powinien był rozważyć, czy przy reprezentowaniu spółki powinien polegać wyłącznie na sobie, czy też na wypadek złego samopoczucia, konieczności podjęcia leczenia, nasilenia się bólu lub możliwości wystąpienia negatywnej reakcji organizmu na przyjmowane leki, które przecież – jak sam stwierdził – długotrwale przyjmuje, powinien zabezpieczyć sobie ewentualną pomoc innych osób przy dokonywaniu czynności procesowych. Oczywiste przecież było, że wniesienie skargi w imieniu spółki będzie determinowało konieczność podejmowania kolejnych czynności procesowych, w tym uzupełniania jej braków. Zwłaszcza, że z treści wniosku wynika, że pełnomocnik Spółki wiedział o nieopłaceniu skargi przy jej wnoszeniu, a zatem tym bardziej mógł spodziewać się, że otrzyma wezwanie do uiszczenia wpisu.
Pozostawanie pełnomocnika skarżącej w przekonaniu, że będzie w stanie dokonywać czynności procesowych w terminie, w tym uzupełniać braki skargi, należało uznać za zachowanie lekkomyślne, naruszające zasadę prowadzenia spraw swojego mocodawcy z należytą starannością.
Stan zdrowia pełnomocnika i wykonany u niego zabieg artroskopii kolana nie miał też nagłego, niespodziewanego charakteru.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie nieprawidłowego założenia, iż "pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi", gdyż - w błędnej ocenie Sądu I instancji - konsekwencje zdrowotne przebytej przez pełnomocnika Spółki operacji "były możliwe do przewidzenia, a więc nie były okolicznościami nagłymi, na które pełnomocnik Spółki nie mógł się przygotować."
Powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi było niezawinione, to wówczas - stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. - przywróciłby uchybiony termin.
Do zażalenia dołączono zaświadczenie lekarskie z dnia 13 sierpnia 2025 r. na okoliczność niespodziewanych i niemożliwych do przewidzenia przez pełnomocnika spółki konsekwencji zdrowotnych przebytej operacji oraz na okoliczność braku możliwości przygotowania się na nie, tj. na okoliczność braku winy w uchybieniu terminowi.
Mając powyższe na uwadze - na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia WSA w całości w ten sposób, że przywraca się stronie termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ewentualnie - z ostrożności procesowej - o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2025 r. pełnomocnik ponownie wniósł o uwzględnienie zażalenia i zmianę zaskarżonego postanowienia. Podkreślono nagły charakter okoliczności, które uniemożliwiły terminowe dokonanie czynności procesowej, błąd Sądu co do oceny zawinienia pełnomocnika, znaczenie załączanej opinii lekarskie. Wskazano też na większy niż planowany zakres operacji kolana, stosowanie silnych leków przeciwbólowych przez pełnomocnika (tramadol), których skutkiem było m.in. splątanie i zaburzenia pamięci. Zwrócono też uwagę na znaczenie konstytucyjnego i konwencyjnego prawa do sądu. Końcowo podkreślono ochronną funkcję skargi na przewlekłość.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonywujący przytoczy okoliczności, które uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Brak winy należy rozumieć jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności wymaganej przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy strony należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.
Słusznie Sąd I instancji uznał, że pełnomocnik korzystał z pomocy kliniki N. w dniach 12 i 13 maja 2025 r. Z załączonej karty informacyjnej leczenia nie wynika, aby pacjent został przyjęty do oddziału "w trybie nagłym", a ponadto pełnomocnik sam we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że odbył leczenie szpitalne w związku z wypadkiem, któremu uległ w styczniu. To oznacza, że operacja i związane z tym konsekwencje zdrowotne były możliwe do przewidzenia, a więc nie były okolicznościami nagłymi, na które pełnomocnik spółki nie mógł się przygotować. Stwierdzić zatem należy, że stan zdrowia pełnomocnika skarżącej sam w sobie nie mógł stanowić wyłącznej przyczyny uzasadniającej uwzględnienie wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny, podobnie jak WSA w Warszawie, nie kwestionuje co prawda, że po przeprowadzonej operacji pełnomocnikowi towarzyszył zły stan zdrowia - przy czym pełnomocnik nie wskazał, by w czasie biegu terminu do uzupełnienia wpisu od skargi (w okresie do 16 maja 2025 r.) korzystał ze zwolnienia lekarskiego stwierdzającego niezdolność do pracy, ani takiego zwolnienia nie przedłożył. Oczywiście zwolnienie lekarskie nie jest wymogiem do przywrócenia terminu, niemniej mogłoby rzucić nieco inne światło na stan zdrowia pełnomocnika.
Podsumowując, pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że w okresie od 9 do 16 maja 2025 r. nie było możliwe uzupełnienie braku fiskalnego skargi. Jak zauważył WSA, uzupełnienie braku fiskalnego skargi przez dokonanie przelewu nie jest czynnością, którą należy dokonać osobiście w sądzie, ani czynnością skomplikowaną, ani długą. Co więcej, spółka mogła samodzielnie uzupełnić brak fiskalny skargi.
Sąd wskazuje, że przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy strona nie mogła dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Z przytoczonych przez pełnomocnika okoliczności nie wynika natomiast, aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie.
Niewątpliwie profesjonalny pełnomocnik zobligowany był do zachowania dużo dalej posuniętej staranności, niż wymagana od osób niebędących profesjonalistami i powinien tak zorganizować pracę, aby zapewnić dbanie o interesy swoich klientów z dochowaniem należytej staranności niezależnie od sytuacji faktycznej, w której się znalazł.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi też na stanowisku, że nie mogą odnieść skutku argumenty zażalenia – zarówno możliwość zmiany zakresu operacji już podczas zabiegu, jak i niepożądane skutki działania silnych leków przeciwbólowych należało wziąć pod uwagę.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Bartosz Wojciechowski (spr.)
sędzia NSA