I FZ 190/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-13
NSApodatkoweWysokansa
podatek VATpostępowanie elektronicznepodpisywanie dokumentówpełnomocnictwobraki formalneodrzucenie skargizażaleniePpsaePUAPNSA

NSA oddalił zażalenie spółki na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi z powodu nieprawidłowego podpisania załączników (pełnomocnictwa) w postępowaniu elektronicznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę spółki R. Sp. z o.o. z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, tj. nieprawidłowego podpisania pełnomocnictwa do reprezentacji przed sądem. Spółka wniosła zażalenie, argumentując, że wystarczające jest podpisanie formularza ePUAP. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, potwierdzając konieczność odrębnego podpisywania załączników w postępowaniu elektronicznym, zgodnie z uchwałą NSA I FPS 2/21.

Sprawa dotyczy zażalenia R. Sp. z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który odrzucił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji wezwał spółkę do uzupełnienia braków formalnych skargi, w tym do przedłożenia odpisu z KRS oraz prawidłowo podpisanego pełnomocnictwa do reprezentacji przed sądem administracyjnym. Spółka dołączyła odpis KRS i pełnomocnictwo, jednak pełnomocnictwo nie zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym ani podpisem osobistym, a jedynie podpisem na piśmie przewodnim. W konsekwencji WSA odrzucił skargę, powołując się na przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa) dotyczące elektronicznej korespondencji z sądem. Spółka wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów Ppsa i argumentując, że wystarczające jest podpisanie formularza ePUAP. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 46 § 2a i 2b Ppsa, załączniki do pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego, w tym pełnomocnictwo, muszą być odrębnie podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym. Sąd odwołał się do uchwały NSA I FPS 2/21, która przesądziła o konieczności odrębnego podpisywania załączników, nawet jeśli pismo ogólne zostało podpisane. NSA uznał, że nie ma podstaw do różnicowania zasad podpisywania załączników w zależności od ich treści (skarga czy pełnomocnictwo). Sąd odrzucił również argumentację spółki dotyczącą interpretacji pojęcia „sądów szczególnych” w kontekście art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych w sposób prawidłowy, NSA uznał postanowienie WSA za zasadne i oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, załącznik do pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego musi być opatrzony odrębnym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym, zgodnie z art. 46 § 2a i 2b Ppsa.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale NSA I FPS 2/21, która jednoznacznie przesądziła, że załącznik do formularza pisma ogólnego, nawet podpisanego podpisem zaufanym, musi być odrębnie podpisany, aby uznać go za skutecznie wniesiony. Brak technicznych możliwości nie zwalnia z obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_zażalenie

Przepisy (6)

Główne

Ppsa art. 46 § § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pismo strony wnoszone w formie dokumentu elektronicznego powinno zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady te dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.

Ppsa art. 46 § § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku wnoszenia pisma w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem platformy ePUAP, załączniki do tego pisma, w tym pełnomocnictwo, muszą być opatrzone odrębnym podpisem elektronicznym.

Ppsa art. 58 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli jej braki formalne, nieuzupełnione w terminie, uniemożliwiają jej rozpoznanie.

Ppsa art. 58 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli nie uzupełniono jej braków formalnych.

Pomocnicze

Ppsa art. 37 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązkiem pełnomocnika jest dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy lub wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa.

Konstytucja RP art. 175 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sądy powszechne, wojskowe i administracyjne orzekają na podstawie ustaw.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Załączniki do pisma wnoszonego elektronicznie, w tym pełnomocnictwo, muszą być opatrzone odrębnym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym, zgodnie z art. 46 § 2a i 2b Ppsa oraz uchwałą NSA I FPS 2/21.

Odrzucone argumenty

Wystarczające jest podpisanie formularza ePUAP, a załączniki nie wymagają odrębnego podpisu elektronicznego. Pojęcie „sądów szczególnych” w art. 175 ust. 1 Konstytucji RP obejmuje sądy administracyjne.

Godne uwagi sformułowania

Nie jest bowiem – wbrew twierdzeniom spółki – wystarczające złożenie podpisu na piśmie ogólnym (formularzu). W myśl bowiem art. 46 § 2a i 2b powołanej ustawy, pismo strony wnoszone w formie dokumentu elektronicznego powinno zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, przy czym wskazane zasady podpisywania pisma dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie poszerzonym przesądził, że zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b Ppsa, skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Skład orzekający

Marek Zirk-Sadowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności prawidłowego podpisywania dokumentów elektronicznych, w tym pełnomocnictw, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z aktualnymi przepisami i orzecznictwem NSA."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw prowadzonych w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP. Interpretacja przepisów Ppsa dotyczących podpisów elektronicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu w postępowaniu elektronicznym – prawidłowego podpisywania dokumentów i załączników. Jest to istotne dla praktyków prawa i osób korzystających z e-sądów.

Elektroniczne pisma w sądzie: czy podpis na formularzu wystarczy? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FZ 190/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Zirk-Sadowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Kr 1182/22 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2023-02-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 46 par. 2a, art. 46 par. 2b, art. 58 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. Sp. z o.o. w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1182/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2022 r., nr 1201-IOP2-4.4103.2.2022.15 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2017 r. i 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1182/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę R. Sp. z o.o. w R. (dalej: spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2017 r. i 2018 r.
W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że pełnomocnik spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez przedłożenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (na okoliczność wskazania numeru KRS oraz osób uprawnionych do reprezentowania spółki) oraz przedłożenie pełnomocnictwa do występowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie lub sądami administracyjnymi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie strona nadesłała drogą elektroniczną pismo przewodnie, do którego dołączyła aktualny odpis KRS spółki oraz pełnomocnictwo. Mając na względzie, że przekazane pełnomocnictwo nie zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym bądź podpisem osobistym (podpis złożono jedynie na piśmie przewodnim), Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, powołując się na regulację zawartą w art. 46 § 2a i 2b oraz art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: Ppsa).
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego .
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 57 § 1 Ppsa poprzez przyjęcie, że nie zostały uzupełnione braki formalne skargi, mimo że pełnomocnik skarżącego uzupełnił te braki w zakreślonym terminie,
2) art. 46 § 2a i 2b Ppsa poprzez przyjęcie, że każdy załącznik musi być oddzielnie podpisany podpisem elektronicznym, podczas gdy wystarczające jest podpisanie formularza e-PUAP.
W piśmie z dnia 3 marca 2023 r. stanowiącym uzupełnienie zażalenia spółka zwróciła uwagę, że powołana w treści zaskarżonego postanowienia uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21 dotyczy jedynie podpisywania skargi (tj. warunku, który w niniejszej sprawie został spełniony).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie znajduje usprawiedliwionych podstaw zasadnicza argumentacja zawarta w zażaleniu wskazująca na brak konieczności podpisywania załączników do pisma przewodniego w przypadku elektronicznej korespondencji z sądem dokonywanej za pośrednictwem platformy ePUAP. Nie jest bowiem – wbrew twierdzeniom spółki – wystarczające złożenie podpisu na piśmie ogólnym (formularzu). W myśl bowiem art. 46 § 2a i 2b powołanej ustawy, pismo strony wnoszone w formie dokumentu elektronicznego powinno zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, przy czym wskazane zasady podpisywania pisma dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.
Podkreślenia wymaga, że forsowane przez skarżącą stanowisko strona wspiera przykładami z orzecznictwa sądowego, którego kierunek został zakwestionowany w powołanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21 (ONSAiWSA 2022/1/2). Rozstrzygając kwestię konieczności opatrzenia załączników do pisma ogólnego odrębnym podpisem (niezależnie od podpisu złożonego na piśmie ogólnym), Naczelny Sąd Administracyjny w składzie poszerzonym przesądził, że zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b Ppsa, skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Jednocześnie w uchwale podkreślono, że brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenia do korespondencji. Nie ma przeszkód technicznych, aby strona podpisała załącznik w formie podpisu zaufanego, podpisu kwalifikowanego lub podpisu osobistego.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnie orzekającym nie podziela zastrzeżeń spółki jakoby wykładnię prezentowaną w ww. uchwale można było odnieść wyłącznie do skargi wnoszonej drogą elektroniczną w formie załącznika. Nie ma bowiem jakichkolwiek podstaw, by w świetle cytowanej regulacji (art. 46 § 2b w związku z § 2a Ppsa), dotyczącej ogólnie załączników do pisma wnoszonego drogą elektroniczną, różnicować zasady ich podpisywania w zależności od tego, czy zawartość załącznika stanowi środek zaskarżenia (skarga), czy też pełnomocnictwo. Tym bardziej, że z art. 37 § 1 zd. 1 Ppsa jednoznacznie wynika, iż obowiązkiem pełnomocnika jest dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy lub wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa (a nie jego kserokopii).
Końcowo wyjaśnienia wymaga, że sugestie strony jakoby załączone pierwotnie do skargi pełnomocnictwo zawierało umocowanie do występowania przed sądami administracyjnymi okazało się całkowicie chybione. Niczym nieuzasadnione pozostaje bowiem twierdzenie strony, że zawarte w treści tego pełnomocnictwa upoważnienie do występowania przed "sądami szczególnymi" miałoby obejmować sądy administracyjne zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Z treści powołanego przepisu, jak i innych unormowań ustawy zasadniczej nie sposób wywieść takiego wniosku.
W świetle powyższych uwag zaskarżone postanowienie należało ocenić jako prawidłowe. Trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że uzupełnienie braków formalnych skargi wymagało nadesłania pełnomocnictwa, które jako załącznik do pisma ogólnego wymagało jego odrębnego podpisania. Wobec nieuczynienia zadość wezwaniu sądowemu, zasadnie odrzucono środek zaskarżenia wniesiony przez spółkę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia w myśl art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI