I FZ 171/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał zażalenie adwokata na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Bydgoszczy, które odrzuciło jego skargę o wznowienie postępowania. Skarga ta dotyczyła postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2022 r., przyznającego adwokatowi wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu w drugiej instancji. WSA odrzucił skargę, uznając, że postanowienie dotyczące kosztów pomocy prawnej nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie sądowoadministracyjne i nie może być przedmiotem wznowienia. NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA, stwierdzając, że jego ocena prawna była wadliwa. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a pojęcie 'prawomocne orzeczenie sądowe' obejmuje również postanowienia, które kształtują sytuację prawną stron lub innych podmiotów, nawet jeśli nie kończą one głównego postępowania. NSA wskazał również na właściwą podstawę prawną odrzucenia skargi o wznowienie postępowania oraz na brak opłat sądowych w sprawach dotyczących prawa pomocy. Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do TK ani do uwzględnienia wniosku dowodowego, a także oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, wskazując na brak podstaw prawnych w sytuacji, gdy stroną postępowania jest jedynie adwokat.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawach dotyczących kosztów pomocy prawnej z urzędu, interpretacja art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w kontekście postanowień niekończących postępowania, właściwe procedury odrzucania skarg o wznowienie postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej adwokata ubiegającego się o zwrot kosztów pomocy prawnej z urzędu i może wymagać dostosowania do innych rodzajów postępowań.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienie referendarza sądowego o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie kończy głównego postępowania sądowoadministracyjnego, może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie referendarza sądowego o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nawet jeśli nie kończy głównego postępowania sądowoadministracyjnego, może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania, szczególnie w kontekście wykładni prokonstytucyjnej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że postanowienie dotyczące kosztów pomocy prawnej ma charakter merytoryczny i kształtuje sytuację prawną pełnomocnika z urzędu, a art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 270 i 272 § 1 P.p.s.a. pozwalają na wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu, nawet jeśli nie jest to orzeczenie kończące postępowanie w sprawie sensu stricto.
Jaka jest właściwa podstawa prawna odrzucenia skargi o wznowienie postępowania z powodu jej niedopuszczalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwą podstawą prawną odrzucenia skargi o wznowienie postępowania z powodu jej niedopuszczalności jest art. 280 § 1 w związku z § 2 P.p.s.a., a nie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 276 P.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że art. 280 § 1 w związku z § 2 P.p.s.a. zawiera formułę rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania jako niedopuszczalnej, podczas gdy art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odnosi się do innych przypadków niedopuszczalności skargi.
Czy od postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania przysługuje zażalenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, od postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania przysługuje zażalenie na mocy art. 194 § 1 pkt 1a w związku z art. 276 zdanie pierwsze P.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że materia sprawy nie wymaga stwarzania warunku zaskarżalności postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w drodze skargi kasacyjnej, a właściwym środkiem jest zażalenie.
Czy sprawy dotyczące prawa pomocy są wolne od opłat sądowych, w tym od wpisu od zażalenia na postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania w przedmiocie kosztów pomocy prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprawy dotyczące prawa pomocy, w tym wnioski o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zażalenia od postanowień w tych sprawach, są wolne od opłat sądowych.
Uzasadnienie
NSA oparł się na systemowej wykładni przepisów P.p.s.a. dotyczących prawa pomocy, wskazując, że art. 243 § 1, art. 254 § 1, art. 258 § 2 pkt 8 i art. 261 P.p.s.a. wyłączają opłaty sądowe w tych sprawach.
Przepisy (38)
Główne
P.p.s.a. art. 270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 272 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 280
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 190 § ust. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie TK o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
P.p.s.a. art. 280 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 280 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 254
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 276
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 194 § § 1 pkt 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 16 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 160
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 194 § § 1 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 173 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 243 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawy dotyczące prawa pomocy wolne są od opłat sądowych.
P.p.s.a. art. 261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawy dotyczące prawa pomocy wolne są od opłat sądowych.
P.p.s.a. art. 258 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia zawodowemu pełnomocnikowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy mieści się w sprawie prawa pomocy.
P.p.s.a. art. 259 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postanowienie referendarza sądowego o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu.
P.p.s.a. art. 254 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej jest wolny od opłat sądowych.
P.p.s.a. art. 63
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 64
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 258 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 259 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 201
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądy administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 197 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata art. 4 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
rozporządzenie w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
rozporządzenie w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata art. 21 § ust. 1 pkt 1 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
rozporządzenie w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata art. 8 § pkt 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
rozporządzenie w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokata art. 21 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej jest orzeczeniem merytorycznym, które może być przedmiotem wznowienia postępowania. • Wykładnia prokonstytucyjna art. 190 ust. 4 Konstytucji RP pozwala na wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu, nawet jeśli nie jest to orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. • Właściwą podstawą prawną odrzucenia skargi o wznowienie postępowania z powodu jej niedopuszczalności jest art. 280 § 1 w zw. z § 2 P.p.s.a. • Od postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania przysługuje zażalenie. • Sprawy dotyczące prawa pomocy są wolne od opłat sądowych.
Godne uwagi sformułowania
Swoboda ustawodawcy zwykłego w zakresie ukształtowania przepisów danego postępowania (...) w zakresie wdrażającym przewidziany w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP standard wznowienia postępowania z powodu wydania orzeczenia o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją jest w tym przypadku zawężona wyłącznie do 'zasad' i 'trybu', a nie reglamentowania stosowania tego standardu konstytucyjnego. • To nie przepisy danej ustawy procesowej, lecz art. 190 ust. 4 Konstytucji RP wyznacza obszar (sferę) dopuszczalnej 'wzruszalności' sądowych lub administracyjnych aktów/czynności stosowania prawa względem ich adresatów. • Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej inicjowane jest na podstawie wniosku osoby ustanowionej pełnomocnikiem z urzędu, składanym w imieniu własnym...
Skład orzekający
Hieronim Sęk
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawach dotyczących kosztów pomocy prawnej z urzędu, interpretacja art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w kontekście postanowień niekończących postępowania, właściwe procedury odrzucania skarg o wznowienie postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej adwokata ubiegającego się o zwrot kosztów pomocy prawnej z urzędu i może wymagać dostosowania do innych rodzajów postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem do wznowienia postępowania w kontekście kosztów pomocy prawnej, co jest istotne dla praktyków prawa. Wykładnia prokonstytucyjna dodaje jej znaczenia.
“Czy postanowienie o kosztach pomocy prawnej można wzruszyć? NSA wyjaśnia granice wznowienia postępowania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.