I FZ 170/19

I FZ 170/19 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2019-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Lu 153/19 - Wyrok WSA w Lublinie z 2019-11-22
I FSK 974/20 - Wyrok NSA z 2024-09-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 4 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 153/19 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 14 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego 2012 r. do grudnia 2014 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 153/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił M.B. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 14 grudnia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego 2012 r. do grudnia 2014 r.
W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżący prowadzi dobrze prosperujące przedsiębiorstwo. Obroty firmy są na poziomie kilkuset tysięcy złotych i taki obrót pozwala nie tylko na poniesienie wykazywanych kosztów działalności ale także na wywiązywanie się z zobowiązań publicznych bez groźby trwałej utraty płynności finansowej. Sąd podkreślił, że przesłanką wstrzymania wykonania decyzji nie może być sam fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreślił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z 5 lutego 2019 r. zawiesił wykonywanie czynności egzekucyjnych w stosunku do skarżącego, zatem nie ma aktualnie zagrożenia, że na skutek prowadzonej egzekucji może dojść do poważnej utraty płynności finansowej, która mogłaby doprowadzić do nieodwracalnych skutków.
Zaskarżając powyższe postanowienie w całości skarżący wniósł o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bądź o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mimo że w przypadku jej wykonania skarżącemu grozi znaczna szkoda i której następstwa przekroczą zwykłe następstwa zapłaty zobowiązania publicznoprawnego, czego w przypadku ewentualnego uchylenia zaskarżonej decyzji nie będzie w stanie zrekompensować zwrot wyegzekwowanej należności z odsetkami.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że jest aktywnym przedsiębiorcą, zatrudnia 20 osób. Koszt wynagrodzenia pracowników wynosi miesięcznie ponad 50.000 zł. Na potwierdzenie niniejszego faktu strona złożyła wraz z wnioskiem listy płac. Strona posiada również majątek ruchomy w postaci ciągników siodłowych i naczep ciężarowych, które są używane do wykonywania transportu drogowego towarów. Na potwierdzenie powyższego, strona przedłożyła wraz z wnioskiem listę środków trwałych. Strona przedłożyła też dokumenty, z których wynika, iż w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą musi regulować opłaty związane z ubezpieczeniem posiadanych pojazdów, gdzie łącznie za 2019 r. - jest to kwota 220.242,33 zł. Ponadto część posiadanych ruchomości jest leasingowana, a w związku z tym strona ponosi comiesięczne koszty rat leasingowych. Strona posiada również kredyty zaciągnięte w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Są to kredyty inwestycyjne związane z bieżącą działalnością strony, jak również na zakup konkretnie wskazanych ruchomości służących do wykonywania powierzonych zleceń oraz kredyty obrotowe w rachunku. Kredyty te strona również stara się regularnie spłacać. Strona przedłożyła też wraz z wnioskiem informacje o pozostałych ponoszonych kosztach w postaci opłat drogowych, paliwa, delegacji, hoteli, materiałów gospodarczych, części do pojazdów, które chociażby w grudniu 2018 r. wyniosły ponad 40.000 zł. Koszty prowadzonej działalności gospodarczej są zatem znaczne, czego Sąd nie wziął pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosków, skupiając się jedynie na wykazanych przez przedsiębiorcę obrotach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że postanowieniami z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II FZ 360/19 i II FZ 361/19 Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie decyzji, których adresatem jest skarżący, w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela przedstawioną w nich argumentację.
Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Wskazując na powyższe należy uznać, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wykazał poprzez uprawdopodobnienie, spełnienie wynikającej z art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania, poprzez wykonanie decyzji, trudnych do odwrócenia skutków.
Po pierwsze, stwierdzić należy, że skarżący w sposób skrupulatny wywiązał się z obowiązku przedstawienia stosownej dokumentacji celem poparcia wniosku. Załączone dokumenty dają miarodajny obraz jego sytuacji.
Po drugie, NSA doszedł do innych wniosków niż Sąd pierwszej instancji co do przedstawionych okoliczności i ich ewentualnych skutków. Zestawienie kwot obrotów skarżącego z zestawieniem wszelkich realnych jego wydatków, prowadzi bowiem do skutecznego uprawdopodobnienia twierdzenia skarżącego, iż nie dysponuje kwotą, do której uiszczenia pozostaje zobowiązany. Nadto, skład orzekający stwierdza, iż jest to kwota znaczna w zestawieniu z jego wydatkami i składnikami majątku. NSA uwzględnił przy tym okoliczność, iż przed niniejszym sądem toczy się kilka spraw skarżącego, dotyczące różnych okresów rozliczeniowych, stąd i wysokość zobowiązania podatkowego jest większa niż ta, którą pod uwagę wziął Sąd pierwszej instancji, wskazując na kwotę tylko z jednej sprawy. Łączna kwota zobowiązania może naruszyć płynność finansową prowadzonej przez niego działalności.
Podobnie, skutki takie może wywołać "upłynnienie części składników majątku firmy (ruchomości, nieruchomości)", na co WSA wskazuje w uzasadnieniu postanowienia. Oczywiście, ma rację WSA, iż w pierwszej kolejności przedsiębiorca winien wykorzystać wszelkie dostępne środki, aby ponieść obowiązujące go ciężary publicznoprawne, jednak w niniejszej sprawie wnioskodawca uprawdopodobnił, iż działanie takie prowadziłoby do szczególnie uciążliwych skutków dla prowadzonej przezeń działalności, które trudno byłoby odwrócić. Należy mieć przy tym na uwadze, że w związku z prowadzonym przedsiębiorstwem podatnik musi stale regulować bieżące zobowiązania, wykraczające poza te, o których pisał Sąd. To nie tylko wynagrodzenia, czy raty kredytów, ale i koszty opłat drogowych, paliwa, delegacji, hoteli, materiałów gospodarczych, czy części do pojazdów. Rację ma też wnioskodawca, kiedy wskazuje, że w związku z samym faktem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, przedsiębiorstwo musi mierzyć się z pewnymi uciążliwościami - choć oczywiście składowi orzekającemu znane jest stanowisko, iż sama taka okoliczność nie usprawiedliwia wniosku o wstrzymanie wykonanie decyzji, to jednak stanowi tutaj jedną z dodatkowych kwestii, które brane łączne pod uwagę świadczą o spełnieniu dyspozycji art. 61 § P.p.s.a.
Wskazać tutaj można, że wnioskodawca podnosi, iż w celu uiszczenia podatku, którego wysokość kwestionuje, będzie musiał zaciągnąć pożyczkę. Z istoty pożyczki wynika, że oprócz należności głównej, spłacie podlegają odsetki. W postanowieniu NSA z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 315/08, Sąd wskazał, że trudne do odwrócenia skutki zaistnieją w postaci niemożności odzyskania odsetek od kredytu, który strona musiałaby zaciągnąć, żeby uiścić zobowiązanie. Uiszczenie nałożonych należności - przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym - może spowodować wystąpienie skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Nadto, zasadnie skarżący wskazuje na ewentualne problemy związane z zajęciami wierzytelności i innymi czynnościami egzekucyjnymi, co prowadzić może do utraty wiarygodności wśród podmiotów, z którymi współpracuje. Dodatkowo, prowadzona egzekucja może uniemożliwić stronie zaciągnięcie przedmiotowej pożyczki. Z kolei, jak wskazywano we wniosku, skarżącemu nie udało się również rozłożyć spłaty zobowiązań podatkowych na raty.
Końcowo należy podkreślić, że wstrzymanie wykonania decyzji nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego i nie pozbawia aparatu skarbowego możliwości uzyskania określonych należności. Odsuwa je jedynie w czasie, dając możliwość kontroli sądowej.
Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 188 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.