I FZ 17/26

I FZ 17/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp.k. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 25 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 824/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. sp.k. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 29 sierpnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do czerwca 2020 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania w tym podatku postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 listopada 2026 r., sygn. akt I SA/Sz 824/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił E. sp.k. z siedzibą w J., wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 29 sierpnia 2025 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do czerwca 2020 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania w tym podatku.
Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że analiza wpływu wykonania decyzji, której dotyczy rozpatrywane żądanie, nie może zostać dokonana ze względu na brak wykazania przez spółkę, że w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki przemawiające za ustanowieniem ochrony tymczasowej. Spółka powołała jedynie podstawę prawą dla wstrzymania, ale nie przedstawiła uzasadnienia tego żądania o merytorycznym znaczeniu, zabrakło także dokumentów źródłowych dotyczących jej kondycji finansowej i majątkowej. W konsekwencji skarżąca nie powiązała przesłanki ustawowej z konkretnymi okolicznościami faktycznymi.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki, zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie:
1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skierowanie egzekucji do majątku spółki oraz zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych, w oparciu o decyzję w niniejszej sprawie nie spowoduje niebezpieczeństwa nastąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji, w której czynności zajęcia tak znacznych kwot, jakie stanowią przedmiot postępowania w niniejszej sprawie, rodzą niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci realnego zagrożenia dla możliwości dalszego prowadzenia i utrzymywania przedsiębiorstwa o profilu handlowym, nabywania towarów celem ich dalszej odsprzedaży, a tym samym realnego funkcjonowania przedsiębiorstwa, w sytuacji, w której pozbawienie skarżącej możliwości korzystania ze środków pieniężnych wprost przekłada się na płynność finansową firmy i wyklucza możliwość dokonywania obrotu towarami,
2. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że o spełnieniu przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności można mówić dopiero wówczas, gdy wykonanie aktu spowoduje szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia, w sytuacji, w której skutkiem wykonania w stosunku do skarżącej jest pozbawienie jej środków finansowych pozwalających na bieżące funkcjonowanie przedsiębiorstwa, zaś w przypadku przedsiębiorstw o profilu handlowym brak możliwości stałego obrotu towarami prowadzi do utraty kontrahentów, braku zysków, a w konsekwencji konieczności ogłoszenia upadłości podmiotu.
3. będące skutkiem powyższego naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezasadne niezastosowanie, w sytuacji, w której w realiach niniejszej sprawy zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie skarżącej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wskazał między innymi, że w ocenie spółki Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że skierowanie egzekucji do jej majątku nie spowoduje niebezpieczeństwa nastąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że dokonanie zajęcia na tak znaczną kwotę prowadzić będzie do sytuacji, w której skarżąca nie będzie dysponowała środkami pieniężnymi pozwalającymi na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa, wypłaty wynagrodzeń, a tym bardziej - co stanowi przedmiot działalności przedsiębiorstwa - dokonywania zakupu towarów celem jego dalszej odsprzedaży.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, publ. CBOSA). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, iż zastosowanie, w stosunku do niej, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, sąd administracyjny rozstrzyga czy wykonanie decyzji może hipotetycznie doprowadzić do wystąpienia sytuacji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji przy rozpatrywaniu wniosku miał on na uwadze okoliczności przedstawione przez stronę we wniosku zawartym w skardze tj. wskazanie, że zajęcie tak znacznych kwot, jakie stanowią przedmiot postępowania w niniejszej sprawie, rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia spółce znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci realnego zagrożenia dla możliwości dalszego prowadzenia i utrzymywania przedsiębiorstwa, nabywania towarów celem ich dalszej odsprzedaży, a tym samym realnego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Pozbawienie bowiem przedsiębiorstwa o profilu handlowym możliwości korzystania ze środków pieniężnych wprost przekłada się na płynność finansową firmy i wyklucza możliwość dokonywania obrotu towarami.
W odniesieniu do przesłanek zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu stwierdzić należy, że pełnomocnik spółki - wbrew wywodom zażalenia - nie uprawdopodobnił, aby ewentualne skutki wykonania decyzji organów podatkowych mogły spowodować po stronie spółki negatywne konsekwencje, co z kolei stanowi ujemną przesłankę do udzielenia stronie postępowania sądowoadministracyjnego tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA z: 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13; 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2138/14; 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I FZ 241/19, publ. CBOSA). Skarżąca nie wykazała bowiem nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji, ani groźby powstania znacznej szkody w następstwie wykonania aktu, na które we wniosku się powołuje. Wspomniała jedynie, że szkoda ta i trudne do odwrócenia skutki mogą przejawiać się w braku środków pieniężnych pozwalających na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa, wypłaty wynagrodzeń i dokonywania zakupu towarów celem jego dalszej odsprzedaży. Naczelny Sąd Administracyjny także uznaje, że spółka nie uprawdopodobniła stosowną argumentacją oraz dokumentami, iż wykonanie zaskarżonej decyzji będzie skutkowało wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast w kwestii wszczęcia przeciwko skarżącej egzekucji z wierzytelności na rachunkowych bankowych zaznaczenia wymaga, że prowadzenie egzekucji administracyjnej, które może prowadzić do utraty przez skarżącą płynności finansowej, nie stanowi przesłanki wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie akt niniejszej sprawy za trafną uznaje ocenę Sądu pierwszej instancji co do tego, że z wniosku nie wynika, iż realnym efektem wykonania kwestionowanej decyzji podatkowej może być niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.