I FZ 166/25

I FZ 166/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Golecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I FZ 148/24 - Postanowienie NSA z 2025-02-28
I SA/Po 113/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-02-27
I FZ 147/24 - Postanowienie NSA z 2025-02-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 87 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. B. I. C. G. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Po 113/23 w przedmiocie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Po 113/23 w sprawie ze skargi G. B. I. C. G. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. przy udziale Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2022 r. nr 3001-IOV-11.4103.15.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2015 r. do lipca 2015 r. i od października 2015 r. do sierpnia 2016 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 25 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Po 113/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, odrzucił jako niedopuszczalny wniosek G. B. I. C. G. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 27 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Po 113/23.
2. W dniu 6 marca 2024 r. pełnomocnik Spółki wniósł w jej imieniu o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku. Postanowieniem z 18 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił sporządzenia na wniosek Skarżącej uzasadnienia powołanego wyroku z powodu złożenia wniosku po upływie ustawowego terminu do jego zgłoszenia. Odpis powyższego postanowienia doręczono Skarżącej do rąk jej pełnomocnika 9 kwietnia 2024 r.
W dniu 15 kwietnia 2024 r. działający w imieniu Skarżącej pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem, dołączając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z 10 maja 2024 r. Sąd pierwszej instancji odmówił Stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z 27 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Po 113/23.
Zażalenia skarżącej na oba ww. postanowienia (tj. z 18 marca 2024 r. i 10 maja 2024 r.) Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z 28 lutego 2025 r. o sygn. akt I FZ 147/24 oraz I FZ 148/24 oddalił.
W dniu 22 czerwca 2025 r. Skarżąca, reprezentowana przez Prezesa Zarządu komplementariusza W. N., wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 27 lutego 2024 r. o sygn. akt I SA/Po 113/23 i jego doręczenie wraz z tym uzasadnieniem. Powołując się na 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Skarżąca podkreśliła, że niezłożenie wniosku w ustawowym terminie nastąpiło bez jej winy, a o fakcie tym Prezes Zarządu komplementariusza reprezentującego skarżącą dowiedział się z korespondencji e-mail z 16 czerwca 2025 r., nadanej przez sekretariat spółki partnerskiej doradcy podatkowego K. M. "M. i P.", który reprezentował w niniejszej sprawie skarżącą na podstawie pełnomocnictwa z 5 listopada 2021 r. Skarżąca podkreśliła, że ustanowiony przez nią ww. pełnomocnik od dnia wydania wyroku do 20 czerwca 2025 r. (data wypowiedzenia pełnomocnictwa w sprawie) działał na jej szkodę, a okoliczności i bieg sprawy oraz skutki prawne działań pełnomocnika na szkodę Spółki i Zarządu były przez pełnomocnika celowo ukrywane przed Spółką do 16 czerwca 2025 r., co wypełnia znamiona popełnienia przestępstw, o którym mowa w art. 286 § 1 i art. 296 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U z 2024 r. poz. 17 ze zm.; dalej: "k.k."), o których popełnienie Spółka podejrzewa doradcę podatkowego K. M. Do wniosku Skarżąca dołączyła m.in. pełnomocnictwo z 5 listopada 2021 r.; zawiadomienie o rozprawach wyznaczonych w NSA w sprawach I FSK 739/22, I FSK 2024/24, I FSK208/23, I FSK 1896/22; korespondencję Spółki z pełnomocnikiem K. M. i jego sekretariatem z 11 i 16 czerwca 2025 r.; wypowiedzenie pełnomocnictwa dor. pod. K. M. z 20 czerwca 2025 r. a ponadto wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Po 113/23.
Postanowieniem z 25 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Po 113/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, odrzucił jako niedopuszczalny, wskazany powyżej wniosek Strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z 27 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Po 113/23. Sąd pierwszej instancji odrzucając wniosek Spółki wskazał, że nie dopatrzył się w sprawie nadzwyczajnej sytuacji uniemożliwiającej działanie Strony w normalnym trybie. Pełnomocnika procesowego wybrała i ustanowiła do jej reprezentowania sama Skarżąca. W ocenie WSA w Poznaniu żadne przedstawione przez nią we wniosku okoliczności nie świadczyły o wyjątkowości sytuacji, w której ustanowiony przez nią pełnomocnik spóźnia się o jeden dzień z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z przedstawionych przez Skarżącą okoliczności i dołączonych do wniosku dokumentów nie wynikało też zdaniem Sądu pierwszej instancji, aby pełnomocnikowi można było przypisywać celowe działanie na szkodę Spółki, czy popełnienie przez niego przestępstwa oszustwa.
3. Zażalenie na ww. postanowienie złożyła Spółka, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Spółka zarzuciła postanowieniu naruszenie następujących przepisów:
1) art. 88 w zw. z art. 87 § 1, 2 i 5 i art. 86 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez odrzucenie wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z 27 lutego 2024 r. ze względu na bezpodstawne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, wbrew zgromadzonym w sprawie dowodom, że w sprawie niniejszej nie wystąpił przypadek wyjątkowy, choć w oczywisty sposób przypadek wyjątkowy, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. wystąpił, co wykazano przedłożonymi dowodami i na co wskazał także Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej: "Rzecznik") w swoim zawiadomieniu z 1 lipca 2025 r. o wstąpieniu do postępowania na prawach przysługujących prokuratorowi, a co Sąd pierwszej instancji całkowicie pominął przy rozpoznawaniu wniosku, choć wykazanie wyjątkowego przypadku uzasadniało merytoryczne rozpoznanie wniosku Skarżącej w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., wobec wykazania przez Skarżącą i Rzecznika wystąpienia wyjątkowego przypadku oraz uprawdopodobnienia braku winy Skarżącej w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku;
2) art. 88 w zw. z art. 87 § 1, 2 i 5 i art. 86 § 1 w zw. z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. art. 8 § 3 i art. 45 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 8 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1668 z późn. zm.) poprzez pominięcie przy rozpoznawaniu wniosku wstąpienia do postępowania Rzecznika na prawach przysługujących prokuratorowi w związku z wnioskiem Skarżącej o podjęcie czynności interwencyjnych w sprawie wsparcia zasadności jej wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z 27 lutego 2024 r. w sprawie I SA/Po 113/23 i pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy stanowiska Rzecznika występującego jako Strona w tym postępowaniu, przedstawionego w piśmie z 1 lipca 2025 r. (Zawiadomieniu o wstąpieniu do postępowania), co miało wpływ na niekompletne, wybiórcze i błędne ustalenie okoliczności faktycznych dotyczących oceny wystąpienia w niniejszej sprawie wyjątkowego przypadku, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. i uprawdopodobnienie braku winy Skarżącej w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji z 27 lutego 2024 r. zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., a przez to miało decydujący wpływ na wynika sprawy;
3) art. 88 w zw. z art. 87 § 1, 2 i 5 i art. 86 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 p.p.s.a. w związku z oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja") i art. 47 oraz art. 52 ust. 1 Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm., dalej: "Karta") oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm., dalej: "Konwencja") poprzez bezpodstawne i sprzeczne z wymienionymi przepisami przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że działania profesjonalnego pełnomocnika jakim jest doradca podatkowy specjalizujący się w prowadzeniu spraw sądowoadministracyjnych, osoba zaufania publicznego, obciążają mocodawcę, pomimo tego, że (jak wykazano w niniejszej sprawie) pełnomocnik ten działał na szkodę mocodawcy nie podejmując terminowo prostych kancelaryjnych czynności niezbędnych do zaskarżenia niekorzystnego dla mocodawcy wyroku w sprawie o wartości przedmiotu sporu 67 476 973,00 zł. a następnie wprowadzał mocodawcę w błąd co do stanu postępowania ukrywając przed nim przez ponad 16 miesięcy rażące niedopełnienie ciążących na nim obowiązków i przez to nadużywał zaufania jakim go mocodawca obdarzył, uniemożliwiając przez to podjęcie właściwych czynności przez Spółkę, choć stanowiło to rażące naruszenie obowiązków przez doradcę podatkowego w świetle postanowień art. 3, art. 12 ust. 1 do 3 i art. 14 ust. 1 Zasad Etyki Doradców Podatkowych oraz przepisów art. 286 § 1 i art. 296 § 1 k.k. oraz gwarancji i wartości zawartych w art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Konwencji i art. 47 oraz art. 52 ust. 1 Karty i spowodowało bezpodstawne odmówienie przywrócenia Skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2024 r. i jego doręczenie wraz z uzasadnieniem, a przez to pozbawiło Skarżącą prawa do sądu.
4) art. 88 w zw. z art. 87 § 1, 2 i 5 i art. 86 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 p.p.s.a. w zw. z oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 1 i w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji i art. 47 oraz art. 51 ust. 1, art. 52 ust. 1 Karty oraz art. 6 ust. 1 Konwencji poprzez błędną wykładnię przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu z pominięciem zasady prawa do sądu z perspektywy funkcji ochronnej, która determinuje istotę tej instytucji (W. Kręcisz, Glosa do postanowienia NSA z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt I FZ105/08, opubl. Admin. 2008/2/258, wyrok NSA z 27 marca 2024 r. w sprawie II GZ 102/24, orzeczenie ETPC z dnia 23 października 1996 r. w sprawie Levages Prestations Services przeciwko Francji oraz decyzja ETPC z dnia 16 października 2001 r. skarga nr 520039/9 sprawa Zmaliński przeciwko Polsce) i analizy przesłanek przewidzianych w art. 86 i 87 p.p.s.a. przy zastosowaniu wykładni prokonstytucyjnej tych przepisów, co pozbawiło Skarżąca prawa do przywrócenia terminu uchybionego przez doradcę podatkowego pomimo uprawdopodobnionego braku jej winy a przez to pozbawiło ją prawa do wniesienia skargi kasacyjnej od niekorzystnego wyroku Sądu I instancji do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z naruszeniem przez Sąd wymienionych przepisów, co miało bezpośredni wpływ na wynika sprawy;
5) art. 86 § 1, art. 87 i art. 88 p.p.s.a. poprzez:
1) bezpodstawne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że pomimo powierzenia przez Skarżącą prowadzenia kolejnej (piątej) sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi doświadczonemu doradcy podatkowemu K. M., specjalizującemu się w prowadzeniu spraw sądowoadministracyjnych, wykonującemu zawód zaufania publicznego - na podstawie szerokiego umocowania zawartego w pełnomocnictwie z 5 listopada 2021 r., w sytuacji ograniczonej aktywności z uwagi na wiek i stan zdrowia prezesa Zarządu - Skarżąca miała obowiązek nadzorowania jego czynności, choć dotychczasowa wieloletnia współpraca z tym doradcą podatkowym i jego rekomendacje dostępne w Internecie oraz wykonywanie zawodu zaufania publicznego, nie wskazywały na taką konieczność biorąc pod uwagę przyjęte przez doradcę podatkowego obowiązki w sprawie I SA/Po 113/23, wykonywanie zawodu zaufania publicznego i obowiązujące jego postanowienia art. 3, art. 12 ust. 1 do 3 i art. 14 ust. 1 Zasad Etyki Doradców Podatkowych stanowiących załącznik do uchwały nr 28/2006 II Krajowego Zjazdu Doradców Podatkowych z dnia 22 stycznia 2006 r. w sprawie zasad etyki doradców podatkowych;
2) bezpodstawne przyjęcie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2024 r., choć przedstawione przez nią dowody uprawdopodobniają w dostatecznym stopniu brak jej winy, na co wskazał także Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców w swoim piśmie z dnia 1 lipca 2025 r. które Sąd pominął przy rozpoznawaniu sprawy;
3) bezpodstawne przyjęcie, że w sprawie nie wystąpił przypadek wyjątkowy, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a., choć Skarżąca wykazała przedstawionymi dowodami, a w tym także dodatkowo załączonym do niniejszego zażalenia zawiadomieniem do Prokuratury z dnia 2 sierpnia 2025 r. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez doradcę podatkowego z art. 286 § 1 i 296 § 1 k.k., że przypadek wyjątkowy wystąpił na co wskazuje rażąco sprzeczne z Zasadami Etyki Zawodu Doradcy Podatkowego zachowanie pełnomocnika czynem ciągłym od 6 marca 2024 r. do 16 czerwca 2025 r. i ukrywanie przed mocodawca rażącego niedopełnienia przez pełnomocnika swoich obowiązków, a przez to działanie na szkodę mocodawcy, co uniemożliwiło Skarżącej podjęcie przed upływem roku od uchybienia terminu przez doradcę podatkowe czynności w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 27 lutego 2024 r. i zapewnienia Spółce prawa do sądu, co spowodowało konieczność wstąpienie do sprawy Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na prawach przysługujących prokuratorowi w celu wsparcia zasadności wniosku Skarżącej jako przedsiębiorcy;
4) dokonywanie ustalenia istotnych w sprawie okoliczności dotyczących uprawdopodobnienia przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2024 r. oraz wystąpienia wyjątkowego przypadku, w wybiórczy oraz przypadkowy sposób i z pominięciem istoty sprawy i wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, a przez to wszystkich istotnych okoliczności sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiego można wymagać od strony w sytuacji ukrywania przed nią przez jej pełnomocnika przez 16 miesięcy rażącego niedopełnienia przez niego podstawowych obowiązków i działania na szkodę Skarżącej, co miało wpływ na wynik sprawy i bezpodstawne odrzucenie wniosku Spółki a w konsekwencji pozbawienie jej prawa do sądu;
5) nieuwzględnienie przez Sąd wszystkich okoliczności, które przemawiają za uznaniem wystąpienia przypadku wyjątkowego, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. oraz uprawdopodobniają brak winy Skarżącej w niedochowaniu terminu do złożenia przez nią wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 27 lutego 2024r. zgodnie z art. 86 § 1 i 87 § 2 p.p.s.a., w tym dotyczących w szczególności zachowania doradcy podatkowego wobec mocodawcy w okresie od 6 marca 2024 r. do 16 czerwca 2025 r. i nadużycia przez niego zaufania jakim darzył go mocodawca, co Sąd całkowicie pominął, a co uniemożliwiło Skarżącej podjęcie wcześniej czynności zmierzających do przywrócenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku i zapewnienia Spółce prawa do sądu i miało bezpośredni wpływ na wynika sprawy;
6) dokonanie oceny zasadności wniosku na podstawie błędnych i nie zweryfikowanych prawidłowo ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności nie związanych bezpośrednio z wnioskiem Skarżącej o przywrócenie terminu, wymienionych na str. 8 i 9 uzasadnienia skarżonego postanowienia, co podważa rzetelność postępowania Sądu w niniejszej sprawie i miało także wpływ na wynik sprawy.
4. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - z zawiadomienia Skarżącej z 2 sierpnia 2025 r. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez doradcę podatkowego K. M. wniesionego do Prokuratury Rejonowej Poznań - Stare Miasto w Poznaniu, co do faktów przedstawionych w zawiadomieniu wskazujących na wystąpienie znamion czynów z art. 286 § 1 i art. 296 § 1 k.k. oraz z dokumentu - pisma prezesa Zarządu Skarżącej z 17 czerwca 2025 r. do Wielkopolskiej Izby Doradców Podatkowych z prośbą o wsparcie w postępowaniu o przywrócenie terminu, co do faktu szukania przez Skarżącą pomocy zaraz po powzięciu informacji w dniu 16 czerwca 2025 r. o rażącym niedopełnieniu obowiązków przez doradcę podatkowego, w celu zapewnienia Skarżącej prawa do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
5.1. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast z brzmienia art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do złożenia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie.
Należy zaznaczyć, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. W przypadku zaś, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Ponadto w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena czy osoby te dochowały reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Osoby te zobowiązane są bowiem do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży niewątpliwie obowiązek dochowania należytej staranności wymaganej od profesjonalisty i taki też miernik należy przyjąć jako wzorzec oceny zawinienia w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej, w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.
5.2. W niniejszej sprawie Skarżąca wskazała, że ustanowiony przez nią pełnomocnik - doradca podatkowy będący osobą zaufania publicznego, ukrywał przed nią od 6 marca 2024 r. do dnia 16 czerwca 2025 r. rażące uchybienie ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia niekorzystnego dla Spółki wyroku Sądu z dnia 27 lutego 2024 r. i w związku z tym uchybieniem jego nie zaskarżył, a po wyrządzeniu tej znacznej szkody, świadomie i znając negatywne skutki tych zdarzeń dla Skarżącej, wyrządzał jej dalsze szkody m.in. poprzez uniemożliwienie Skarżącej podjęcie niezwłocznie we własnym zakresie stosownych czynności prawnych (złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem, w celu jego zaskarżenia). Działał zatem od 6 marca 2024 r. do 16 czerwca 2025r. czynem ciągłym w sposób uzasadniający podejrzenie wyczerpania znamion czynów z art. 296 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k., co Skarżąca opisała w swoim zawiadomieniu z 2 sierpnia 2025 r. do Prokuratury Rejonowej Poznań - Stare Miasto w Poznaniu o podejrzeniu popełnienia przez jej pełnomocnika wymienionych przestępstw, wnosząc o pilne wszczęcie postępowania w tej sprawie. Odpis zawiadomienia Skarżącej załączam do niniejszego zażalenia.
Na str. 7 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji podkreśla, że pierwszą czynnością jaką powinna podjąć Skarżąca powinno być zawiadomienie organów ścigania o popełnieniu przestępstwa przez ustanowionego przez nią pełnomocnika procesowego, bo nie jest rolą Sądu administracyjnego kwalifikowanie działań pełnomocnika pod kątem tego, czy złożenie przez niego po terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wyczerpuje znamiona przestępstw z art. 286 § 1 i art. 296 § 1 k.k. Z powyższego wynika, że wbrew okolicznościom niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji ograniczył się do oceny niezłożenia przez pełnomocnika w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, pomijając rażące niedbalstwo i ukrywanie przez niego tego faktu przed mocodawcą przez ponad 16 miesięcy oraz skutków jakie w związku z tym były następstwem tych rażących, a przez to wyjątkowych naruszeń w przypadku doradcy podatkowego wykonującego zawód zaufania publicznego. Nie było to zatem zdarzenie incydentalne. Naruszenia obowiązków miały bowiem charakter ciągły i były ze sobą ściśle powiązane - dotyczyły tej samej sprawy, szkodziły Skarżącej, były przed nią ukrywane, a więc były intencjonalne.
Kolejność czynności podejmowanych przez Spółkę po powzięciu wiadomości o ukrywaniu przed nią przez doradcę podatkowego faktycznej sytuacji prawnej (a przez to finansowej) dotyczącej jej skargi w sprawie I SA/Po 113/23, należała do jej uznania i zależała od aktualnych możliwości. Trzeba bowiem pamiętać, że podejmowanie stosownych czynności w tak ważnych sprawach wiąże się z zapewnieniem finansowania na niezbędne konsultacje i przygotowanie odpowiednich pism. Nie można podzielić przy tym poglądu Sądu pierwszej instancji, że ocena działań pełnomocnika naruszającego w rażący sposób zasady etyki zawodu poprzez rażące niedbalstwo i działanie na szkodę mocodawcy poprzez jego ukrywanie przez ponad 16 miesięcy, jest możliwa tylko po przeprowadzeniu postępowania karnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione przez Spółkę dowody w pełni uzasadnia wystąpienie wyjątkowych okoliczności dotyczących dopuszczenia się przez doradcę podatkowego rażącego niedbalstwa a następnie oszustwa poprzez jego ukrywanie przed mocodawcą i działania przez to na jego szkodę, nadużywając zaufania mocodawcy, na co wskazuje także Rzecznik, jak również na uprawdopodobnienie przez Spółkę braku jej winy w uchybieniu terminu. W konsekwencji wniosek Spółki w pełni zasługiwał na jego uwzględnienie i nie powinien być odrzucony przez Sąd pierwszej instancji.
6. W tym stanie rzeczy, ponieważ zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
7. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, stwierdzić należy, że obowiązujące w chwili wydania niniejszego rozstrzygnięcia przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do orzekania o kosztach.