I FZ 171/22

I FZ 171/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ryszard Pęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2975/21 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2022-03-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 58 § 1 pkt 3 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 9 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2975/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 13 października 2021r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 31 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2975/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. F. (dalej skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 13 października 2021 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego.
2. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji ustalił, że w wykonaniu zarządzenia z 27 grudnia 2021 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia przez wskazanie numeru PESEL. Wezwanie zostało doręczone 3 stycznia 2022 r. We wskazanym terminie skarżący nie uzupełnił ww. braku.
Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; ze zm., dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) odrzucił skargę.
3. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
4. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.
4.1. art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie w sprawie przez Sąd faktu, że skarżący jest przedsiębiorcą posługującym się w postępowaniu podatkowym, a później w postępowaniu sądowym numerem NIP, a nie PESEL;
4.2. art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 20 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 ze zm., dalej ustawa – Prawo przedsiębiorców), poprzez uznanie, że przedsiębiorca, który w źródłowym dla sprawy postępowaniu zwrotowym był identyfikowany numerem NIP, numer NIP wskazując również w skardze do Sądu, a następnie w wyjaśnieniach z 18 lutego 2022 r. przekazując dodatkowo wydruk z CEDiG powinien identyfikować się w postępowaniu numerem PESEL, kiedy uprawnionym do udziału w postepowaniu był przedsiębiorca wywożący z kraju wyroby akcyzowe,
4.3. art. 45 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie środka nieproporcjonalnego do zaistniałej sytuacji i zamknięcie stronie drogi do kontroli sądowej postanowienia organu, pomimo że strona na każdym etapie postępowania była prawidłowo opisana numerem NIP.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zasadny jest zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
5.2. W świetle art. 57 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy szczególne, wymienione w pkt 1 - 4 powołanego przepisu. Zgodnie natomiast z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzmieniu obowiązującym od 31 maja 2019 r., nadanym przez art. 5 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 934), pierwsze pismo wniesione w danej sprawie po 31 maja 2019 r. powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku.
Stosownie do treści art. 49 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami, sąd wzywa do uzupełnienia braku formalnego skargi wówczas, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Przytoczona regulacja stanowi jedną z gwarancji prawa do sądu, gdyż przesądza ona, że jedynie braki formalne skargi uniemożliwiające prowadzenie przez sąd postępowania mogą stanowić podstawę jej odrzucenia, w przypadku ich nieuzupełnienia w terminie.
5.3. Naczelny Sąd Administracyjny, dostrzegając rozbieżności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powstałe na tle stosowania art. 46 § 2 pkt 1 lit. b w związku z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu do braku wskazania w skardze numeru PESEL przez skarżącego, który jest osobą fizyczną, opowiada się za stanowiskiem, że w sytuacji, gdy skarżący, który nie wniósł skargi drogą elektroniczną, zamiast numeru PESEL podał w skardze numer identyfikacji podatkowej (NIP), nie było wystarczających podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji brak polegający na niepodaniu w skardze numeru PESEL nie uniemożliwiał jej nadania dalszego biegu (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 366/19, z 16 października 2020 r. sygn. akt I GZ 275/20, z 15 września 2020 r., sygn. akt I OZ 529/20, z 8 lipca 2020 r., sygn. akt II FZ 270/20, z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I FZ 19/20; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).
5.4. Odnotować należy, że w uzasadnieniu projektu ustawy – o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3260 Sejmu VIII kadencji) wyjaśniono, że celem wprowadzenia wymogu podawania numeru PESEL przez osoby fizyczne oraz numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numeru identyfikacyjny REGON albo numeru w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numer identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, w pierwszym piśmie wnoszonym do sądu było przede wszystkim zapewnienie jednoznacznej identyfikacji podmiotów zarejestrowanych w systemie teleinformatycznym, właściwego zarządzania ich danymi oraz – dla właściwego wykorzystania możliwości, jakie niesie ze sobą informatyzacja – automatycznego przetwarzania danych.
Podkreślono, że przyjęcie rozwiązania, opartego na unikatowym identyfikatorze PESEL/KRS/NIP, jest niezbędne dla zapewnienia funkcjonowania systemu, w szczególności, jeśli weźmie się pod uwagę potencjalną liczbę podmiotów zarejestrowanych w systemie oraz konieczność ograniczania do minimum możliwości popełnienia pomyłek w zakresie identyfikacji stron oraz innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego.
5.5. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że bezspornym jest, że skarżący w skardze wniesionej do Sądu pierwszej instancji, zamiast numeru PESEL podał numer identyfikacji podatkowej (NIP) i że pomimo wezwania, w przewidzianym do tego terminie nie podał numeru PESEL.
Istotnym jest przy tym jednak to, że NIP jest identyfikatorem podatkowym nadawanym zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2020, poz. 170 ze zm.). Nadanie NIP następuje przy użyciu Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP). CRP KEP służy:
1) gromadzeniu wybranych danych ewidencyjnych z rejestru PESEL dotyczących osób fizycznych objętych tym rejestrem oraz danych wynikających:
a) ze zgłoszeń identyfikacyjnych i aktualizacyjnych podmiotów,
b) z niektórych dokumentów związanych z obowiązkami wynikającymi z przepisów podatkowych;
2) weryfikacji danych, o których mowa w pkt 1, oraz porównaniu ich z rejestrami urzędowymi i sądowymi prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów;
3) wymianie danych z rejestrem PESEL, Centralną Ewidencją i Informacją o Działalności Gospodarczej, krajowym rejestrem urzędowym podmiotów gospodarki narodowej, Krajowym Rejestrem Sądowym, Centralnym Rejestrem Płatników Składek.
Jeżeli zatem w art. 46 § 2 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mowa jest o numerze w Krajowym Rejestrze Sądowym, numerze identyfikacyjnym REGON albo numerze w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, to wskazanie przez stronę jej numeru identyfikacji podatkowe (NIP) ujętego w Centralnym Rejestrze Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP), pozwalającym na jej identyfikację, w tym w Bazie Internetowej Regon (por. https://wyszukiwarkaregon.stat.gov.pl/appBIR/index.aspx), w której identyfikować można podmioty po numerach: REGON, NIP i KRS, spełnia wymogi wynikające z normy tego przepisu.
Można przy tym odnotować, że określający ogólne warunki pism procesowych art. 126 § 2 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, którego odpowiednikiem jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprost przewiduje, że jeżeli pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku.
W realiach rozpoznawanej sprawy odrzucenie skargi zatem wyłącznie z powodu niepodania numeru PESEL byłoby zatem środkiem nieproporcjonalnym i bezzasadnie zamknęłoby skarżącemu drogę do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
5.6. Z podanych wyżej przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
-----------------------
1