I FZ 16/17

I FZ 16/17 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2017-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-01-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Dożynkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Łd 1002/16 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2017-03-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 86 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 30 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 1002/16 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 30 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r., 2011 r., 2012 r. i 2013 r. wraz z odsetkami za zwlokę i kosztami egzekucyjnymi postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 1002/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M. W. (zwanej dalej: "podatniczką" lub "skarżącą") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z 30 czerwca 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r., 2011 r., 2012 r. i 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności wskazał, że decyzja została doręczona stronie za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w formie dokumentu elektronicznego, po upływie 14 dni od nadania przesyłki, na podstawie art. 151a § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej "O.p."). Sąd wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik strony natomiast stwierdził, że decyzja została faktycznie odebrana dopiero 3 października 2016 r. Pełnomocnik przyznał, że w toku postępowania podatkowego, oprócz tradycyjnego adresu, wskazał również adres elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP. Z uwagi jednak na problemy techniczne organ w toku postępowania dokonywał doręczeń drogą tradycyjną. Informacje o problemach technicznych uniemożliwiających wysłanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczono stronie 4 maja i 2 czerwca 2016 r. Pełnomocnik podniósł, że pouczony o niemożności doręczeń drogą elektroniczną nie spodziewał się i nie oczekiwał na doręczenie za pośrednictwem skrytki elektronicznej. Organ odwoławczy, nie informując o ustąpieniu problemów technicznych, 30 czerwca 2016 r. doręczył stronie swoją decyzję za pośrednictwem przedmiotowego systemu. Doręczenie nastąpiło w tym samym miesiącu, w którym organ poinformował o niemożności doręczeń za pośrednictwem systemu. Do 3 października 2016 r. pełnomocnik nie posiadał wiedzy o wydanej decyzji.
Sąd pierwszej instancji , analizując powyżej wskazane okoliczności, uznał, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca, mimo że nie miała takiego obowiązku, wyraźnie wskazała adres elektroniczny pełnomocnika. W ten sposób zgodziła się na doręczanie pełnomocnikowi pism w postępowaniu podatkowym drogą elektroniczną. Do czasu zakończenia postępowania zgoda ta nie została cofnięta. Zgodnie z wolą podatniczki organ odwoławczy dalszą korespondencję starał się wysyłać na adres elektroniczny pełnomocnika. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wbrew temu co wynika z wniosku, działania organu były konsekwentne, to jest: każde kolejne pismo było sporządzane w formie elektronicznej i kierowane do wysyłania przez platformę ePUAP. Pierwszych dwóch postanowień nie udało się wprawdzie doręczyć tą drogą, jednak kolejne pismo, czyli zaskarżona decyzja, zostało skutecznie doręczone drogą elektroniczną.
Sąd podkreślił, że organ odwoławczy ani swoimi działaniami, ani też treścią kierowanych do pełnomocnika pism, nie dał pełnomocnikowi żadnych powodów do przypuszczeń, że zrezygnuje z doręczania dalszej korespondencji na adres elektroniczny. Zdaniem Sądu organ odwoławczy słusznie zwrócił uwagę, że w postanowieniu z 2 czerwca 2016 r. poinformował stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, wypowiedzeniem się co do tego materiału w terminie siedmiu dni i bardzo wyraźnie zawiadomił, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nastąpi do 30 czerwca 2016 r. Pełnomocnik strony mógł się zatem spodziewać, że w tym czasie zostanie wydane ostateczne rozstrzygnięcie, jednak mając tę świadomość nie wykazał należytego zainteresowania sprawą. Takie zachowanie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, z pewnością nie jest przejawem należytej staranności i dołożeniem największego w danych okolicznościach wysiłku, a w konsekwencji nie uprawdopodabnia braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu do złożenia skargi.
W złożonym zażaleniu strona skarżąca, działając przez swego pełnomocnika, wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W jego uzasadnieniu wskazała, że w sytuacji, w której w czasie trwającego postępowania organ doręcza pisma stronie wyłącznie metodą tradycyjną, to strona miały podstawy przypuszczać, że taka forma doręczenia zostanie zachowana przy kolejnej próbie nadania przesyłki. Podniosła przy tym, że została faktycznie obarczona negatywnymi konsekwencjami niewłaściwego funkcjonowania systemu teleinformatycznego oraz nagłą zmianą sposobu doręczenia pism przez organ. Wskazała jednocześnie, że nie było podstaw aby przyjmować, że strona powinna trwać w poczuciu niepewności co do stosowanej formy doręczeń, skoro dwa pierwsze doręczenie nastąpiły w formie tradycyjnej, a nie elektronicznej.
Strona odniosła się również do argumentu Sądu, że pełnomocnik strony wiedział, że planowany termin zakończenia postępowania podatkowego nastąpi do 30 czerwca 2016 r. Wyjaśniła w tym zakresie, że strona wysłała w międzyczasie pismo do organu, w którym podniosła szereg okoliczności, wymagających odpowiedzi ze strony organu. W związku z czym nie oczekiwała, że termin 30 czerwca 2016 r. był dla strony ostateczny w świetle przedłożonych zastrzeżeń.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).
Na wstępie należy zaznaczyć, że argumentacja zawarta w treści wniesionego zażalenia sprowadza się do wykazania, że spóźnione nadanie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 30 czerwca 2016 r. było spowodowane działaniami organu, który doręczał stronie wszelkie pisma drogą tradycyjną, co rzutowało na postawę pełnomocnika strony, zakładającego, że również każde kolejne doręczenia ze strony organu będą odbywać się właśnie tą drogą.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tego rodzaju wnioskowania strony nie da się jednak uzasadnić w ramach okoliczności mających miejsce w niniejszej sprawie.
Po pierwsze, zauważyć należy, że w pełnomocnictwie z 12 kwietnia 2016 r. (doręczonym organowi 18 kwietnia 2016 r.) skarżąca, mimo że nie miała takiego obowiązku, wyraźnie wskazała adres elektroniczny pełnomocnika. W ten sposób zgodziła się na doręczanie pełnomocnikowi pism w postępowaniu podatkowym drogą elektroniczną. Do czasu zakończenia postępowania strona nie złożyła jednak rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, do czego miała prawo na mocy art. 144a § 1b O.p.
Po drugie, organ nie doręczał pism stronie wyłącznie w formie tradycyjnej, gdyż forma ta była używana jedynie subsydiarnie. Wynikało to z dyspozycji art. 144 § 3 O.p., w myśl którego w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pisma doręcza się w sposób określony w art. 144 § 1 pkt 1 O.p. Organ odwoławczy, mając na uwadze okoliczność braku rezygnacji przez stronę skarżącą z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, za każdym razem korespondencję adresowaną do strony starał się wysyłać na adres elektroniczny. Wbrew temu co wynika z argumentacji skarżącej działania organu były w tym zakresie konsekwentne i wynikały z przepisów prawa, to jest każde kolejne pismo było sporządzane najpierw w formie elektronicznej i kierowane do wysyłania przez platformę ePUAP. Dopiero z uwagi na przeszkody natury technicznej, w konsekwencji których nie było możliwe doręczenie stronie pisma drogą elektroniczną, organy posiłkowały się metodą tradycyjną, zaznaczając jednak każdorazowo stronie, że wcześniej próbowano nadać pismo drogą elektroniczną.
Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji skonstatował, że "[...] organ ani swoimi działaniami, ani też treścią kierowanych do pełnomocnika pism, nie dał pełnomocnikowi żadnych powodów do przypuszczeń, że zrezygnuje z doręczania dalszej korespondencji na adres elektroniczny. Przeciwnie, skoro kolejne postanowienia organ starał się doręczyć tą drogą, pełnomocnik powinien się spodziewać, że także kolejne pisma będą w ten sposób doręczane". A zatem, wbrew wywodom zawartym w zażaleniu, nie było podstaw do przyjmowania, że organ przy kolejnej próbie doręczenia odstąpi od skorzystania z możliwości doręczenia korespondencji drogą elektroniczną.
Z uwagi na powyższe uznać należało, że ocena determinująca odmowę przywrócenia terminu dokonana przez Sąd pierwszej instancji w treści zaskarżonego postanowienia odpowiadała prawu, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.