I FZ 142/25

I FZ 142/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janusz Zubrzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.  61 § 3 i § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki , po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. S.A. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 327/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. S.A. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 27 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2021 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji), postanowieniem z 10 lipca 2025 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 327/25, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: P.p.s.a.), odmówił W. S.A. z siedzibą we W. (dalej: spółka, skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 27 marca 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2021 r.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, z punktu widzenia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ważne jest, że kontrola celno-skarbowa przeprowadzona została na podstawie upoważnienia z 6 kwietnia 2021 r. i przekształcona w postępowanie podatkowe mocą postanowienia z 21 lutego 2023 r. Postępowanie podatkowe zakończyła ostateczna decyzja objęta skargą wydana 27 marca 2025 r. Był to czas, dający skarżącej spółce realną możliwość zgromadzenia rezerwy finansowej adekwatnej do wartości przedmiotu sporu z organem podatkowym. Poza tym, z dokumentów przedstawionych Sądowi na potrzeby uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wynika, że: - przychód netto spółki ze sprzedaży według rachunku zysków i strat za styczeń - luty 2025 r. kształtował się na poziomie 22.732.781,38 zł; za 2024 r. oraz 462.378.913,87 zł a za 2023 r. 607.047.674 zł; - aktywa trwałe spółki miały wartość rzędu na 31 marca 2025 r. 130.899.383,94 zł; na koniec 2024 r. 132.289.923,07 zł a na koniec 2023 r. 133.795.665,90 zł.
W tych okolicznościach Sąd ocenił, że nie ma żadnych podstaw faktycznych do zasadnego stwierdzenia, że wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania decyzji objętej skargą. Z jednej strony czas trwania kontroli celno-skarbowej i postępowania podatkowego - sporu skarżącej spółki z organem podatkowym - obiektywnie pozwalał na gromadzenie środków na wywiązanie się z ostatecznej decyzji organu podatkowego. Z drugiej strony wymienione parametry ekonomiczne, opisujące uwarunkowania i skalę działalności gospodarczej, wykluczają istnienie obiektywnego, realnego prawdopodobieństwa zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w jej położeniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie uchylenie ww. zaskarżonego postanowienia i przekazanie do ponownego rozpatrzenia oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez:
- błędne uznanie, że skarżąca nie wykazała przesłanek zastosowania szczególnej instytucji unormowanej w art. 61 § 3 P.p.s.a. w szczególności, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, WSA w Szczecinie nawet nie zbadał przesłanek podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, tj. czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku realizacji zobowiązania podatkowego wynikającego z zaskarżonej decyzji, pomimo że spółka w sposób szczegółowy przedstawiła stan faktyczny sprawy oraz uprawdopodobniła przedstawione argumenty obszerną dokumentacją;
- odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bez wszechstronnego i prawidłowego przeanalizowania danych finansowych spółki wynikających z dokumentacji załączonej do wniosku oraz treści uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, na podstawie których Sąd I instancji mógł ocenić, jaki rzeczywiście wpływ na sytuację skarżącej miałoby wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia;
- pominięciu istotnych okoliczności stanu faktycznego takich to, że m.in.:
1) aktywa spółki są już zabezpieczone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. do łącznej kwoty ok.123 mln zł, tym samym ewentualna egzekucja zostanie skierowana wyłącznie do rachunku bankowego spółki;
2) spółka zatrudniała oraz w dalszym ciągu zatrudnia dużą liczbę pracowników, a wykonanie decyzji będzie się wiązało ze zwolnieniem tych pracowników, oraz sięgnięciem przez nich po środki pomocy publicznej;
3) przychody z działalności operacyjnej spółki oparte są na podpisanych kontraktach na dostawy estrów metylowych, które realizowane są na rzecz istotnych uczestników rynku paliw w Polsce, a wykonanie decyzji będzie wiązało się z utratą płynności finansowej spółki uniemożliwiającą prawidłową realizację tych kontraktów oraz dalszymi negatywnymi sutkami w postaci zapłaty wielomilionowych kar umownych oraz odszkodowań (szczegółowo opisanych we wniosku);
4) spółka prowadzi działalność na dużą skalę, generuje wysokie przychody, ale jest to związane również z tym, że ponosi istotne koszty związane z zakupem surowców;
5) spółka na przełomie pierwszych dwóch miesięcy 2025 r. odnotowała stratę w wysokości prawie 4,8 mln, co wynikało z niekorzystnych zmian kursowych;
6) w przypadku wykonania decyzji nie będzie nawet podmiotu na rzecz, którego, w razie korzystnego rozstrzygnięcia skargi, będzie można zwrotnie "uwolnić" zajęte środki,
7) pomimo powstałych zaległości spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie podejmowała działań w kierunku wyzbywania się majątku, nie dążyła również do upadłości, wręcz przeciwnie,
8) prawdopodobieństwo uznania należności podatkowej objętej zaskarżoną decyzją za bezzasadną jest duże.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że - z powodów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - wniosek strony o wstrzymanie wykonania decyzji organów podatkowych obu instancji nie zasługiwał na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18).
Należy jednak zaznaczyć, że ochrona tymczasowa przewidziana w art. 61 § 3 P.p.s.a. nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.
Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zaskarżone postanowienie przez pryzmat cytowanych powyżej przepisów uznał, że jego uzasadnienie jest bardzo lakoniczne. Wyjaśniając podstawę faktyczną rozstrzygnięcia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji organów, Sąd argumentował m.in., że:
1) "Z punktu widzenia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ważne jest, że kontrola celno-skarbowa przeprowadzona została na podstawie upoważnienia z 6 kwietnia 2021 r. i przekształcona w postępowanie podatkowe mocą postanowienia z 21 lutego 2023 r. Postępowanie podatkowe zakończyła ostateczna decyzja objęta skargą wydana 27 marca 2025 r. Był to czas, dający skarżącej spółce realną możliwość zgromadzenia rezerwy finansowej adekwatnej do wartości przedmiotu sporu z organem podatkowym. "
2) "Pozą tym, z dokumentów przedstawionych sądowi na potrzeby uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wynika, że: - przychód netto spółki za styczeń - luty 2025 r. kształtował się na poziomie 22.000.000 zł, za 2024 r. 462.000.000 zł, a za 2023 r. 607.000.000 zł; - aktywa trwałe spółki miały wartość rzędu na koniec marca 2025 r. 130.000.000 zł, na koniec 2024 r. 132.000.000 zł i na koniec 2023 r. 133.000.000 zł."
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie zabrakło oceny przez Sąd pierwszej instancji przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji wyjaśniając przesłanki, jakimi kierował się wydając postanowienie, nie odniósł się do twierdzeń i okoliczności zawartych we wniosku skarżącej celem potwierdzenia wysokości szkody jaką poniesie spółka jeżeli doszło by do wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd nie rozważył czy wskazane przez skarżącą we wniosku okoliczności mogą świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że do wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej zawartego w skardze spółka załączyła obszerną dokumentację odnoszącą się do jej kondycji finansowej. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, daje podstawy do stwierdzenia, że zarówno treść wniosku o wstrzymanie jak i dołączona obszerna dokumentacja, nie została przez Sąd pierwszej instancji przeanalizowana w sposób wszechstronny. Nie została też poddana merytorycznej analizie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczne zatem stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany będzie odnieść się do wskazanych w uzasadnieniu wniosku argumentów strony, z uwzględnieniem całokształtu znajdujących się w aktach sprawy informacji i dokumentów i ocenić czy świadczą one o istnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. i czy przemawiają za przyznaniem stronie ochrony tymczasowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca przy tym uwagę, że powyższe nie przesądza jednakże o zasadności tego wniosku.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.