I FZ 132/12

I FZ 132/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-04-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Stanik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Pełnomocnik procesowy
Odrzucenie zażalenia
Sygn. powiązane
I SA/Rz 462/11 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2012-01-19
I FSK 68/13 - Wyrok NSA z 2014-02-11
I FZ 343/11 - Postanowienie NSA z 2011-11-09
I FZ 426/12 - Postanowienie NSA z 2012-11-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 175 poz 1361
art. 144 par. 1, art. 160 par. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Krzysztof Stanik, , , po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażaleń: 1. N. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w L. 2. Syndyka Masy Upadłości N. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 462/11 oddalające wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie ze skarg N. Sp. z o.o. w L. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 25 maja 2011 r. nr [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2005 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. odrzucić zażalenie N. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w L. 3. zwrócić N. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w L. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie kwotę [...] zł uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 462/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. I SA/Rz 462/11, którym oddalono skargi "N." Sp. z o.o. z siedzibą w L. (zwanej dalej w skrócie "Spółką") na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 25 maja 2011 r. [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2005 r.
Sąd I instancji wskazał, że wniosek w tym zakresie został sporządzony i wniesiony przez pełnomocnika Spółki - doradcę podatkowego S. C. Wymieniony pełnomocnik, pismem z dnia 25 stycznia 2012 r., poinformował Sąd, że w dniu 11 stycznia 2012 r. została ogłoszona upadłość skarżącej Spółki. Z uzyskanego przez Sąd odpisu nieprawomocnego postanowienia wynika, że Sąd Rejonowy w R., postanowieniem z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt V GU 19/11, ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku Upadłego "N." Sp. z o.o. z siedzibą w L., wyznaczył Sędziego Komisarza i Syndyka Masy Upadłości. Z mocy art. 52 i art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz. 1361 ze zm.) z chwilą ogłoszenia upadłości, w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym masy upadłości stroną postępowania jest syndyk (postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2006 r. sygn. akt II FZ 440/06 i postanowienie WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 94/08). Sąd I instancji uznał, że w sytuacji gdy doradca podatkowy S. C. występuje w sprawie jako pełnomocnik Upadłego, a nie pełnomocnik Syndyka masy upadłości "N." Sp. z o.o. z siedzibą w L., to złożony wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest bezskuteczny, co uzasadnia odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku na podstawie art. 141 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.").
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła zarówno Spółka N. w upadłości likwidacyjnej, reprezentowana przez doradcę podatkowego S. C., jak też Syndyk Masy Upadłości N. w upadłości likwidacyjnej, reprezentowany przez radcę prawnego J.G.
W zażaleniu wniesionym przez doradcę podatkowego S.C., wskazano, że pełnomocnik Spółki do dnia 25 stycznia 2012 r. nie posiadał wiedzy o upadłości Spółki z dniem 11 stycznia 2012 r., co potwierdza okoliczność wzięcia przez niego udziału w rozprawie przed Sądem I instancji w dniu 19 stycznia 2012 r. oraz okoliczność złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie autora zażalenia Sąd winien powiadomić Syndyka Masy Upadłości o sprawach zawisłych przed sądem i wezwać go do złożenia nowego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ewentualnie wezwać stronę do uzupełnienia braku w zakresie umocowania albo wezwać stronę do podpisania wniosku sporządzonego przez pełnomocnika Spółki z dnia 20 stycznia 2012 r.
Natomiast w treści drugiego ze złożonych zażaleń Syndyk Masy Upadłości stwierdził, że Sąd I instancji winien był zawiesić postępowanie w dniu 25 stycznia 2012 r., tj. momencie uzyskania informacji o ogłoszeniu upadłości Spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na okoliczność, że w sprawie zostały wniesione dwa zażalenia. Jedno z zażaleń zostało wniesione przez doradcę podatkowego S. C. W osnowie tegoż zażalenia wskazano, że zostało ono sporządzone w imieniu N. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Na powyższe wskazuje również podnoszona przez tegoż pełnomocnika okoliczność, że został on umocowany przez Syndyka do reprezentowania Spółki, a nie do reprezentowania Syndyka(k. 147 akt sądowych). Powyższe jest o tyle istotne, że ogłoszenie upadłości nie pozbawia Spółki osobowości prawnej, ale skutkuje tym, że z chwilą jej ogłoszenia postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu (art. 144 § 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze /Dz.U. tekst jedn. z 2009 Nr 175, poz. 1361/). Oznacza to, że spółka zachowuje swój byt prawny, jednakże wszelkie sprawy prowadzone w stosunku do masy upadłości prowadzi w dalszej kolejności syndyk masy upadłości spółki. Syndyk jako organ postępowania upadłościowego działa w imieniu własnym i z mocy własnego prawa (art. 144 § 2 tejże ustawy). Nie zmienia to jednak faktu, że skutki czynności syndyka wchodzących w zakres zarządu masą upadłości dotyczą upadłego. Wyrazem tej reguły jest art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego, który stanowi, że w sprawach dotyczących masy syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego, ale w imieniu własnym. Konstatacja, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości, jest jednoznaczna ze stwierdzeniem, że syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. To zaś oznacza, że to syndyk, a nie spółka powinien być stroną niniejszego postępowania.
A zatem, skoro z treści zażalenia wynika, że zostało wniesione w imieniu Spółki, a nie Syndyka, to należało uznać, że nie pochodzi ono od podmiotu będącego właściwą stroną postępowania w znaczeniu formalnym i jako takie powinno podlegać odrzuceniu stosownie do treści art.178 w zw. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tekst jedn. z 2012 poz. 270, zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."). O zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia orzeczono stosownie do treści 232 § 1 pkt 1 tejże ustawy.
Na uwzględnienie zasługuje natomiast zażalenie wniesione w imieniu Syndyka Masy Upadłości N. w upadłości likwidacyjnej, reprezentowanego przez radcę prawnego J. G., choć z przyczyn innych niż w nim wskazane. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie wskazał Sąd I instancji, że z chwilą ogłoszenia upadłości stroną postępowania jest Syndyk. Nie wynika to jednak ze wskazanych w zaskarżonym postanowieniu przez Sąd I instancji przepisów, tj. art. 52 i 54 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, lecz powołanego na wstępie rozważań art. 144 § 1 tejże ustawy. Tym samym nie można uznać, że podstawa prawna zaskarżonego postanowienia została wskazana przez Sąd I instancji w sposób prawidłowy. Podstawę prawną postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku nie może przy tym stanowić samodzielnie art. 141 § 3 P.p.s.a. Przepis ten bowiem reguluje tryb postępowania właściwego dla tego typu spraw i sam w sobie nie może stanowić materialnoprawnej przesłanki uzasadniającej wydanie postanowienia o treści odmownej.
Abstrahując od powyższej okoliczności należy również zaznaczyć, że w przypadku, gdy Sąd uzyskał wiadomość o ogłoszeniu upadłości w stosunku do Spółki, z której wynikało, że upadłość zostało ogłoszona zanim pełnomocnik dokonał czynności procesowej w imieniu upadłej Spółki, powinien zobowiązać pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku poprzez dostarczenie ważnego pełnomocnictwa, udzielonego przez Syndyka Masy Upadłości, z którego wynikałoby, że Syndyk – jako strona postępowania – popiera wniesiony wniosek. Należy jednocześnie wyjaśnić, że powyższa konstatacja nie wynika wprost z przepisów regulujących działania pełnomocników w postępowaniu przed sądami administracyjnym (vide art. 35, art. 37 § 1, czy nawet art. 44 P.p.s.a.), lecz z takiej ich wykładni, która zapewni stronie realizację praw, zagwarantowanych w treści art. 78 Konstytucji.
Z uwagi na wszystkie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.