I FZ 126/24

I FZ 126/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maja Chodacka
Marek Olejnik
Ryszard Pęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FZ 379/23 - Postanowienie NSA z 2024-03-12
I SA/Gl 718/22 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2023-01-31
I FZ 125/23 - Postanowienie NSA z 2023-05-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 271 pkt 1, art. 272 § 2a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant Natalia Grzelak, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi M. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt I FZ 379/23 w sprawie zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 718/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 maja 2021 r., nr 2401-IOV3.4103.119.2021.HSO UNP: 2401-21-112082 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r. oddala skargę o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
1. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2024 r. sygn. akt I FZ 379/23.
1.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z 22 września 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1168/21, odrzucił skargę M. P. (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej organ odwoławczy) z 20 maja 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r., jako wniesioną po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności.
1.2. Pełnomocnik skarżącego 12 czerwca 2023 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 20 maja 2021 r. W uzasadnieniu tego wniosku, podobnie jak we wcześniejszych pismach procesowych, powołał się na problemy z odbiorem przesyłki zawierającej decyzję.
1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z 9 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 718/22, odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie siedmiodniowym, wskazanym w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoczął on bowiem bieg 6 czerwca 2023 r., tj. w dniu doręczenia pełnomocnikowi skarżącego odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego prawomocnie rozstrzygającego kwestię uchybienia terminu do wniesienia skargi. Wniosek ten nie mógł jednak zostać uwzględniony, ponieważ analiza jego treści nie pozwala na uznanie, by uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez pełnomocnika strony skarżącej.
1.4. Na wskazane postanowienie pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o jego zmianę w całości i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi.
1.5. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 12 marca 2024 r., sygn. akt I FZ 379/23, rozpoznając powyższe zażalenie, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 października 2023 r., sygn. akt I SA/GI 718/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi i odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że błędne było stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uznał, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi ustała dopiero z dniem 6 czerwca 2023 r., tj. z dniem doręczenia pełnomocnikowi skarżącego odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt I FZ 125/23, prawomocnie rozstrzygającego kwestię uchybienia terminu do wniesienia skargi.
1.6. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że przyczyna uchybienia terminu ustała z chwilą odebrania przez skarżącego pierwszego postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1168/21. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 45) wynikało, że pełnomocnik skarżącego odebrał postanowienie z 22 września 2021 r. w dniu 29 września 2021 r. W dniu następnym rozpoczął więc swój bieg termin określony w art. 87 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i koniec terminu przypadał na dzień 6 października 2021 r. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu 12 czerwca 2023 r. nastąpiło już po upływie terminu określonego w ostatnim z powołanych przepisów, co – stosownie do dyspozycji art. 88 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – obligowało Sąd pierwszej instancji do odrzucenia wniosku.
2. Skarga o wznowienie postępowania sądowego.
2.1. Pełnomocnik skarżącego, pismem z 31 maja 2024 r., wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2024 r., sygn. akt I FZ 379/23, powołując się na art. 271 pkt 1 i art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 poz. 329; dalej: ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
2.2. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że postanowienie z 12 marca 2024 r., sygn. akt I FZ 379/23 wydał Naczelny Sąd Administracyjny w składzie jednoosobowym: sędzia NSA Z. Ł. (dalej sędzia NSA). Zarzucił, że sędzia NSA został powołany do Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy postanowienia Prezydenta RP nr 1130.18.2021 z 15 lutego 2021 r., na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (uchwała nr 579/2020 z 22 lipca 2020 r.), ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 poz. 3).
2.3. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że o tym kto orzekał w sprawie dowiedział się dopiero po doręczeniu postanowienia z 12 marca 2024 r. Argumentował, że tak ustanowiona Krajowa Rada Sądownictwa nie wypełnia wzorca konstytucyjnego z art. 187 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. W jego ocenie Z. Ł. nie jest sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Podkreślił, że takie stanowisko zostało wyrażone na kanwie wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt II GOK 2/18, II GOK 3/18, II GOK 6/18 i II GOK 7/18 oraz orzeczeń Sądu Najwyższego: z 25 października 2023 r., sygn. akt III CZ 280/23, z 18 października 2023 r., sygn. akt I Zo 80/23, z 15 września 1993 r., sygn. akt I CSK 747/23, z 25 października 1993 r., sygn. akt II CSKP 205/22.
2.4. Pełnomocnik skarżącego – cytując uzasadnienia orzeczeń Sądu Najwyższego – powołał się dodatkowo na art. 272 § 2a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na wydane orzeczenia. Podkreślił, że wymienione w orzeczenia Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazują na to, że spełniona została przesłanka z art. 271 oraz art. 272 § 2a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
2.5. W końcowej części uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania pełnomocnik skarżącego – wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące sposobu obliczania początku biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej – zarzucił rażącą wadliwość postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2024 r., w związku z którym składana jest skarga o wznowienie postępowania sądowego. Nakazuje to – jak zaznaczył – zastanowić nad tym, "czy nie doszło w sprawie do pozbawienia strony prawa do ochrony swoich praw, tak co do zawartości merytorycznej orzeczenia, jak i w zakresie prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy".
2.6. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego
na rzecz organu kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2024 r. sygn. akt I FZ 379/23 nie zasługuje na uwzględnienie.
3.2. Na wstępie odnotować należy, że wniesiona w rozpatrywanej sprawie skarga o wznowienie postępowania została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania z art. 271 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i została wniesiona w terminie, o którym mowa w art. 277 tej ustawy.
W tej ostatniej kwestii należało bowiem odnotować, że skarga o wznowienie postępowania została złożona w terminie trzymiesięcznym, za pośrednictwem poczty polskiej 31 maja 2024 r. (data stempla pocztowego), natomiast pełnomocnik skarżącego dowiedział się o podstawie wznowienia 2 kwietnia 2024 r., tj. w dniu, w którym doręczono mu postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2024 r. sygn. akt I FZ 379/23.
3.3. Zgodnie z przywołanym już art. 271 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Powołane w skardze o wznowienie okoliczności nie uprawniają jednak do przyjęcia, że wskazany w niej sędzia NSA uczestniczył w składzie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który rozpatrywał na posiedzeniu 12 marca 2024 r. zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 718/22, jako osoba nieuprawniona.
Osobą nieuprawnioną do orzekania w rozumieniu art. 271 pkt 1 ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest bowiem osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267; dalej ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Osobą nieuprawnioną do orzekania jest także ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, jednak
nie został powołany na stanowisko sędziego.
"Osobą nieuprawnioną" jest zatem w szczególności osoba, która zgodnie z przepisami ustawy nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Uprawnienia do orzekania w składach danego sądu administracyjnego wynikają z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym lub delegacji do orzekania w określonym sądzie. Przez akt powołania osoba staje się sędzią, czyli jest uprawniona do orzekania. Akt powołania jest aktem kształtującym status sędziego – osoba powołana przez Prezydenta RP jest uprawniona do orzekania w określonym sądzie (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1543/07 oraz z 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1543/07 i z 26 września 2014 r., I OSK 636/14; dostępne w bazie internetowej na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).
3.4. Pomimo wskazywanych w skardze o wznowienie postępowania sądowego okoliczności, nie sposób uznać, że wydając postanowienie z 12 marca 2024 r. sygn. akt I FZ 379/23, sędzia NSA nie był osobą uprawnioną do orzekania.
W szczególności podstaw do przyjęcia takiej oceny nie stanowiło to, że sędzia NSA został powołany 23 lutego 2021 r. przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (uchwała nr 579/2020 z 22 lipca 2020 r.) ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 3).
W wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 (opubl. www.eur-lex.europa.eu), przyjęto, że zmiany w składzie osobowym Krajowej Rady Sądownictwa, wprowadzone na mocy ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw doprowadziły do skrócenia kadencji niektórych członków wchodzących wcześniej w skład KRS, która zgodnie z art. 187 ust. 3 Konstytucji RP powinna trwać cztery lata.
Na mocy tej zmiany piętnastu członków Krajowej Rady Sądownictwa, którzy są sędziami i byli wcześniej wyłaniani przez środowisko sędziowskie, zostało wybranych przez Sejm do "nowej KRS" z tym skutkiem, że 23 z 25 członków wchodzących w skład tego organu zostało wskazanych przez polską władzę wykonawczą i ustawodawczą
lub jest członkami organów tych władz (pkt 63 wyroku).
Powyższa okoliczność – jak przyjął Trybunał Sprawiedliwości – była jedną z istotnych elementów systemowo-celowościowych wskazujący na to, że sędziowie powołani przy udziale "nowej KRS" nie dają gwarancji niezawisłości i bezstronności
(pkt 77 wyroku). Zauważyć przy tym wypadnie, że w ocenie Trybunału Sprawiedliwości nie każda nieprawidłowość w ramach powołania sędziów może być uznana za stanowiącą takie naruszenie, w szczególności dochodzi doń, gdy ta nieprawidłowość ma taki charakter i wagę, że stwarza ona rzeczywiste ryzyko, iż pozostałe władze, w szczególności władza wykonawcza, będą mogły skorzystać z nienależnych im uprawnień w sposób zagrażający prawidłowości skutku, do którego prowadzi
procedura powołania, wzbudzając w ten sposób w przekonaniu jednostek
uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności danego sędziego lub danych sędziów.
Trybunał podkreślił, że stwierdzenie związane z istnieniem naruszenia wymogu dotyczącego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oraz ze skutkami takiego naruszenia zależy od całościowej oceny określonej liczby okoliczności, które, rozpatrywane łącznie, przyczyniają się do powstania, w przekonaniu jednostek, uzasadnionych wątpliwości dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziów (por. motywy wyroku z 22 lutego 2022 r. w sprawie C-562/21).
3.5. Odnosząc powyższe stanowisko Trybunału Sprawiedliwości do rozpatrywanej sprawy odnotować należy, że w żadnym fragmencie uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania nie wskazano okoliczności, z których wynikałoby, że procedura powołania sędziego NSA na obecnie zajmowane stanowisko budziła uzasadnione wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności.
Przy tej okazji zauważyć trzeba, że kwestie związane z powołaniem sędziego zostały szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu wydanego na podstawie art. 5a ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2023 r., sygn. akt I FSK 2040/22 (dostępne w CBOSA). Po przedstawieniu w nim okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego NSA, podkreślono, że "(...) brak jest jakichkolwiek podstaw, aby zakładać, że sędzia NSA wykorzystał sposób powołania członków KRS, o których mowa w art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ukształtowany przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, w celu uzyskania powołania na stanowisko sędziego NSA".
3.6. Nie można także uznać, że w stosunku do sędziego NSA zachodziły przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Sędzia jest bowiem wyłączony z mocy ustawy jedynie w przypadkach wymienionych wyczerpująco w art. 18 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i żaden z tych przypadków w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
W dotychczasowym orzecznictwie, które skład orzekający w pełni podziela, przyjmuje się, że samodzielną przesłanką wyłączenia sędziego nie może być wyłącznie wadliwość procesu powoływania sędziego, ale musi ponadto wystąpić konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Oznacza to konieczność indywidualnego podejścia do orzeczeń wydawanych przez sędziów powołanych do sądów powszechnych lub administracyjnych, a także do kwestii związanych z ich wyłączeniem. (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2372/21; dostępny w CBOSA).
3.7. Przedstawione powyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W wyroku z 9 lipca 2020 r., C-272/19 (ECLI:EU:C:2020:535), Trybunał w pkt 54 uzasadnienia, odnosząc się do warunków mianowania sędziego, przypomniał, że "(...) sam fakt, iż władze ustawodawcze lub wykonawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków (zob. podobnie wyrok z 19 listopada 2019r., C-585/18, C-624/18 i C-625/18, EU:C:2019:982, pkt 133 i przytoczone tam orzecznictwo)".
Ponadto w wyroku z 22 lutego 2022 r. w sprawach połączonych C-562/21 i C-563/21 Trybunał wskazał, że: (...) okoliczność, że organ taki jak krajowa rada sądownicza, uczestniczący w procesie powołania sędziów, składa się w przeważającej mierze z członków wybranych przez władzę ustawodawczą, nie może sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów wyłonionych w tym procesie (...), jednakże możliwe jest dojście do innego wniosku, jeżeli ta sama okoliczność, w połączeniu z innymi istotnymi czynnikami i warunkami, w jakich dokonano tych wyborów, prowadzą do powstania takich wątpliwości" (pkt 75 uzasadnienia).
W tym samym wyroku Trybunał stwierdził także, że: "(...) nie wystarcza informacja wykazująca, że sędzia lub sędziowie, którzy uczestniczyli w procedurze prowadzącej do skazania osoby, o której przekazanie wniesiono, zostali powołani na wniosek organu składającego się, w sposób przeważający, z członków władzy ustawodawczej lub wykonawczej lub osób wybranych przez taką władzę - tak jak w wypadku KRS od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r." (pkt 87 uzasadnienia).
3.8. W związku z powyższym za uznaniem sędziego administracyjnego za sędziego europejskiego przemawia to, że określone prawem krajowym warunki materialne i zasady proceduralne dotyczące jego powołania – nawet w sytuacji będących efektem zmian dokonanych ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw wywołującą uzasadnione wątpliwości co do konstytucyjności Krajowej Rady Sądownictwa – nie muszą ani powodować zależności sędziego od władzy ustawodawczej czy władzy wykonawczej, ani budzić wątpliwości co do jego bezstronności, a tym samym nie dają podstaw do przyjęcia, że taki sędzia nie jest sędzią niezawisłym i bezstronnym, czyli dającym rękojmię realizacji prawa do sądu w rozumieniu nie tylko art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale też art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej.
Reasumując; jeżeli w składzie orzekającym zasiadał sędzia NSA spełniający konstytucyjne standardy niezależności, niezawisłości i bezstronności, nawet jeżeli został powołany przez Prezydenta na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., to taki sąd należy uznać za sąd europejski w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 6 ust. 1-3 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2372/21 – CBOSA).
3.9. W świetle tego, co zostało wyżej przedstawione, nie było także podstaw do przyjęcia, że rozpoznawanej sprawie wystąpiła wskazana w skardze o wznowienie postępowania przesłanka z art. 272 § 2a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia".
W uzasadnieniu tej podstawy wznowieniowej wskazano szereg orzeczeń, na które powoływał się Sąd Najwyższy w postanowieniu z 25 października 2022 r., sygn. akt II CSKP 205/22 m.in. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: z 19 listopada 2019 r. w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18 i C-625/18 (opubl. EU:C:2019:982) i inne.
Podkreślić jednak należy, że możliwość wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wymaga aby orzeczenie to miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia (Komentarz do art. 272 § 2a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dauter B. Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II Opublikowano: LEX/el. 2021).
Można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, gdy przyjęto w nim inną interpretację przepisów prawa Unii Europejskiej niż we wcześniejszym orzeczeniu krajowym (por. postanowienie z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 3289/20, CBOSA). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Reasumując; na podstawie przywołanych w skardze orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym zwłaszcza wyroku z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, nie można bowiem wnioskować, że miały one wpływ na treść wydanego w tej sprawie postanowienia z 12 marca 2024 r., sygn. akt I FZ 379/23. Natomiast argumentacja przedstawiona w skardze o wznowienie postępowania opierała się na domniemaniu, że każdy sędzia powołany po zmianie składu KRS w 2017 r. nie spełniał wymogu niezawisłości i niezależności, czemu przeczą przedstawione już motywy orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Podobnie ocenić należy sformułowany w skardze o wznowienie postępowania zarzut, że w sprawie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny w składzie niezgodnym ze standardem wynikającym z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284), który także opierał się na opisanym już domniemaniu.
3.10. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w końcowej części uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania, w której wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące sposobu obliczania początku biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej – zarzucono rażącą wadliwość postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2024 r. i wskazano na potrzebę zastanowienia się nad tym, "czy nie doszło w sprawie do pozbawienia strony prawa do ochrony swoich praw (...) w zakresie prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy", zauważyć należy, że w podstawach skargi wznowienie postępowania, która jest objęta tzw. przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 w związku z art. 276 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) wskazano
wyłącznie art. 271 pkt 1 i § 2a tej ustawy i pomięto podstawę z art. 271 pkt 2).
Ponadto, wydanie orzeczenia odmiennego od przyjętej linii orzeczniczej nie należy do zamkniętego katalogu ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 271 – 273 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
3.11. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę o wznowienie postępowania.
Maja Chodacka Ryszard Pęk Marek Olejnik
sędzia WSA del. sędzia NSA sędzia NSA