I FZ 114/23

I FZ 114/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odrzucenie zażalenia
Sygn. powiązane
I FZ 255/22 - Postanowienie NSA z 2022-12-06
I FZ 163/20 - Postanowienie NSA z 2020-10-28
III SA/Gl 1287/18 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2019-04-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 73 par. 1-4, art. 194 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 1287/18, w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 września 2018 r., nr 2401-lOV4_.4103.1.33.2018/KP, 2401-lOV-2.4103.3. 52.2018/AM, w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 19 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 1287/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", odrzucił zażalenie J.G. (dalej "strona" lub "skarżąca") na postanowienie tego sądu z 15 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 1287/18, wydane w sprawie ze skargi strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 21 września 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2012 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził bowiem, że przedmiotowe zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 194 § 2 p.p.s.a.
Na powyższe postanowienie z 19 lipca 2021 r. skarżąca wniosła zażalenie, żądając uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazania sprawy do umorzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca zakwestionowała prawidłowość ustaleń sądu pierwszej instancji w zakresie daty doręczenia postanowienia sądu z 15 marca 2021 r. i momentu upływu terminu na wniesienie zażalenia na to postanowienie. Przestawiła też szeroką argumentację dotyczącą wadliwości decyzji organu podatkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie Strony nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności, mając na względzie treść sformułowanej w zażaleniu argumentacji skarżącej (zarówno zarzutów, jak i ich uzasadnienia), Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za zasadne uporządkować pewne kwestie o znaczeniu podstawowym, w tym zakreślić granice sporu na obecnym etapie postępowania.
W tym zakresie zauważyć należy, że przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie wywołanej pismem procesowym skarżącej z 16 sierpnia 2021 r. jest postanowienie sądu pierwszej instancji z 19 lipca 2021 r., odrzucające zażalenie strony z 14 kwietnia 2021 r. na postanowienie sądu pierwszej instancji z 15 marca 2021 r. Na rozstrzygnięcie sądu tego rodzaju, jak postanowienie z 19 lipca 2021 r. — w myśl art. 194 § 1 pkt 8 p.p.s.a. — przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia, a nie skarga kasacyjna na podstawie art. 173 § 1 cytowanej ustawy, jak wskazuje skarżąca w treści pisma procesowego z 16 sierpnia 2021 r. (zatytułowanego nota bene "Zażalenie"). Strona błędnie wskazuje również, że zaskarżonym postanowieniem sąd pierwszej instancji odrzucił "(...) zażalenie na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 21 września 2018 r. Nr 2401-IOV4_4103.1.33.2018/KP, 2401-IOV-2.4103.3.52.2018/KP w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres MARZEC 2012 r. (...)" (pisownia oryginalna). Przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia sądu było wszak odrzucenie zażalenia skarżącej z 14 kwietnia 2021 r., a jego podstawę stanowiło ustalenie, że zażalenie to wniesiono z uchybieniem terminu określonego w art. 194 § 2 p.p.s.a. Prawidłowość tych ustaleń skarżąca podważa zresztą w obecnie rozpoznawanym zażaleniu z 16 sierpnia 2022 r.
Zważywszy więc na tak zakreślone granice sporu poddanego kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego na skutek zażalenia z 16 sierpnia 2021 r., poza oceną tego sądu pozostała ta część argumentacji skarżącej, która dotyczyła innych zagadnień, w szczególności prawidłowości decyzji organu podatkowego, w tym również zarzuty naruszenia szeregu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm.) w zakresie postępowania dowodowego, oraz naruszenia przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. poz. 1054, ze zm.) .
Przechodząc zatem do rozpoznania istoty niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia.
W rozpoznawanej sprawie zażaleniem z 14 kwietnia 2021 r., wniesionym również tego dnia, skarżąca zaskarżyła postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 marca 2021 r., działając w przekonaniu, że dokonuje tego w przepisanym prawem terminie. Sąd pierwszej instancji, w wyniku ustaleń dokonanych na podstawie akt sprawy (w szczególności zwrotnego potwierdzenia odbioru skarżonego postanowienia), stwierdził jednak, że przy wnoszeniu przedmiotowego zażalenia skarżąca uchybiła terminu do jego wniesienia. Chociaż bowiem przesyłka zawierająca postanowienie sądu z 15 marca 2021 r. została wydana pełnomocnikowi skarżącej w placówce pocztowej, po jej uprzednim dwukrotnym awizowaniu, 7 kwietnia 2021 r., to faktyczny dzień odbioru ww. przesyłki przez tegoż pełnomocnika nie mógł być uznany za dzień doręczenia w rozumieniu przepisów prawa postanowienia sądu z 15 marca 2021 r.
Z taką oceną sądu pierwszej instancji należy się w pełni zgodzić.
Jak wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej m.in. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 1287/18 (k. 144), bezpośrednia próba doręczenia ww. przesyłki skarżącej (jej pełnomocnikowi) okazała się bezskuteczna. W konsekwencji przesyłkę tę pozostawiono w Agencji Pocztowej przy ul. [...] w K., o czym 23 marca 2021 r. poinformowano adresata (pełnomocnika skarżącej), umieszczając zawiadomienie w jego oddawczej skrzynce pocztowej. Następnie 31 marca 2021 r. (tj. ósmego dnia od daty pozostawienia pierwszego awiza) przesyłkę tę awizowano powtórnie, a 7 kwietnia 2021 r. doszło do jej wydania adresatowi w ww. agencji pocztowej.
Zgodnie zaś z art. 73 § 1 i 2 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 — 72 (tj. doręczenia bezpośrednio adresatowi lub osobom zrównanym z nim przez przepisy prawa — wyjaśnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego) pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. — Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które to zawiadomienie umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2 (tj. w ciągu siedmiu dni od pozostawienia ww. zawiadomienia — wyjaśnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego), pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.).
Skoro zatem pierwsze awizowanie spornej przesyłki miało miejsce 23 marca 2021 r., to określony w art. 73 § 3 i § 4 p.p.s.a. czternastodniowy termin na jej odbiór z placówki pocztowej upływał 6 kwietnia 2021 r. i od tej daty należało liczyć termin na złożenie środka zaskarżenia od doręczonego w tych okolicznościach postanowienia sądu. Termin ten upływał więc 13 kwietnia 2021 r. Zażalenie skarżącej zostało natomiast nadane w placówce pocztowej 14 kwietnia 2021 r. (k. 153), a zatem z jednodniowym opóźnieniem.
W sprawie nie ma przy tym znaczenia fakt, że przesyłka zawierająca postanowienie sądu pierwszej instancji z 15 marca 2021 r. została wydana pełnomocnikowi skarżącej 7 kwietnia 2021 r. Zdarzenie to miało bowiem miejsce już po upływie czternastu dni kalendarzowych od daty jej pierwszego awizowania (23 marca 2021 r.). W takiej sytuacji, jak wskazano powyżej, przepisy prawa wiążą skutek doręczenia pisma z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Faktyczne wydanie przesyłki adresatowi, ale już po upływie ww. terminu, nie wywołuje skutków prawnych równoznacznych z doręczeniem pisma. Ma jedynie dla adresata walor informacyjny.
W konsekwencji jako prawidłowe i zgodne z prawem należy ocenić działanie sądu pierwszej instancji polegające na ustaleniu, że postanowienie z 15 marca 2021 r. zostało doręczone 6 kwietnia 2021 r. w okolicznościach określonych w art. 73 § 4 p.p.s.a., termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie upływał 13 kwietnia 2021 r., a zażalenie skarżącej wniesione 14 kwietnia 2021 r. — jako spóźnione —należało odrzucić.
Zauważyć przy tym należy, na co strona sama zresztą wskazuje w obecnie rozpoznawanym zażaleniu, że w niniejszej sprawie kilkukrotnie dochodziło już do wydania pełnomocnikowi skarżącej adresowanej do niego korespondencji sądowej po terminie awizowania określonym w art. 73 p.p.s.a. Każdorazowo też strona ponosiła negatywne konsekwencje takiego zachowania operatora pocztowego, w postaci uznania dokonywanych przez nią czynności procesowych za spóźnione w konsekwencji przyjęcia przez sąd daty doręczenia pisma zgodnej z art. 73 § 4 p.p.s.a. innej niż faktyczna data wydania przesyłki adresatowi (zob. wydane w niniejszej sprawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z 4 listopada 2019 r., z 17 lutego 2020 r., czy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2020 r., sygn. akt I FZ 163/20). Należy zatem uznać, że w tych okolicznościach pełnomocnik skarżącej, choć niebędący pełnomocnikiem profesjonalnym, winien już wiedzieć, w jaki sposób należy obliczyć czas na odbiór awizowanej przesyłki sądowej, a w sytuacji wydania mu takiej przesyłki po ustawowym okresie przechowywania jej przez operatora pocztowego — jak obliczyć właściwy termin na dokonanie danej czynności procesowej (np. wniesienie środka zaskarżenia).
Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie może on być uwzględniony. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
-----------------------
5