I FZ 110/25

I FZ 110/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hieronim Sęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odmowa sporządzenia uzasadnienia
Sygn. powiązane
I SA/Rz 494/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2025-01-16
I FZ 111/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-30
I FZ 109/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 par. 3, art. 73
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 494/24 w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 494/24 w sprawie ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 11 lipca 2024 r. nr 1801-IOV-2.4103.8.2024 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. L. J. (dalej: Strona lub Skarżąca) zażaleniem z dnia 11 kwietnia 2025 r. zaskarżyła postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 494/24.
Postanowieniem tym Sąd, działając na podstawie odpowiednio art. 86 § 1 i art. 141 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), w punkcie pierwszym sentencji odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 494/24, zaś w punkcie drugim sentencji odmówił sporządzenia uzasadnienia tego wyroku. Przywołanym wyrokiem oddalono skargę Strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 11 lipca 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2020 r.
Przewodniczący Wydziału w Naczelnym Sądzie Administracyjnym rozdzielił sprawę z zażalenia Strony na dwa odrębne postępowania: w sprawie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku, prowadzone pod sygn. akt I FZ 110/25, oraz w sprawie odmowy przywrócenia terminu, prowadzone pod sygn. akt I FZ 111/25.
2. Ze stanu sprawy wynikało, że: - wyrokiem z dnia 16 stycznia 2025 r. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę Strony; - siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku upływał zatem w dniu 23 stycznia 2025 r.; - w związku z tym, że Skarżąca w tym terminie nie złożyła stosownego wniosku i nie zaskarżyła zapadłego wyroku skargą kasacyjną, wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r. uprawomocnił się z dniem 18 lutego 2024 r., co stwierdzono postanowieniem Sądu z dnia 24 lutego 2025 r. (vide k. 89 akt sądowych); - w dniu 28 lutego 2025 r. do Sądu wpłynęło pismo Skarżącej z dnia 24 lutego 2025 r., w którym wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej; - jej zdaniem nie została ona powiadomiona o wyznaczeniu rozprawy na dzień 16 stycznia 2025 r., zaś o wyroku dowiedziała się w dniu 21 lutego 2025 r., kiedy to otrzymała od pełnomocnika fotokopie akt sprawy.
Sąd pierwszej instancji uznał, że: - Skarżąca nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ustawowym terminie, ale z uwagi na podniesione w tym wniosku okoliczności, które zdaniem Skarżącej miały świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu, zakwalifikował jej pismo jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku; - w jego ocenie Skarżąca nie uprawdopodobniła jednak braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku; - zawiadomienie o terminie rozprawy zostało wysłane na adres Skarżącej podany w skardze; - przesyłka nie została jednak odebrana przez Skarżącą, mimo dwukrotnego jej awizowania; - z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynikało, kiedy i gdzie pozostawiono awizo; - zatem doręczenia zawiadomienia o rozprawie dokonano w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a., czego Strona skutecznie nie podważyła; - uchybienie terminu wynikało tym samym z niedbalstwa Skarżącej.
3. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.
Zdaniem Skarżącej naruszono jej prawo do sądu, a jej brak wiedzy o rozprawie był spowodowany błędnym działaniem poczty - brak awizo w skrzynce pocztowej. Skarżąca wskazała też, że złożyła reklamację na poczcie, ale nie otrzymała jeszcze odpowiedzi.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Zażalenie Skarżącej w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 141 § 2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.
4.2. Pouczenie o powyższych zasadach wystosowano do Skarżącej, która nie była wówczas reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy. W aktach sprawy znajduje się nieodebrana przesyłka z tym pismem (vide k. 69 akt sądowych), z której wynika, że przesyłka ta była dwukrotnie awizowana, o czym zawiadomienie pozostawiono w skrzynce pocztowej, ze wskazaniem, gdzie można przesyłkę odebrać. Odnotowano również zwrot przesyłki do adresata w dniu 24 grudnia 2024 r.
W świetle art. 73 § 1-4 P.p.s.a. "§ 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. § 3. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.".
Przepisy te regulują warunki, w jakich dochodzi do fikcji prawnej doręczenia pisma, mylnie określonej przez Sąd pierwszej instancji "doręczeniem zastępczym", którego dotyczy inny przepis (art. 72 P.p.s.a.). Spełnienie tych warunków umożliwia przyjęcie (domniemanie), że przesyłka dotarła do adresata, a on mógł się z nią zapoznać, nawet jeśli de facto tego nie uczynił.
Skarżąca oprócz oświadczenia o braku awizo w skrzynce pocztowej nie przedstawiła żadnej argumentacji potwierdzającej jej oświadczenie. Mimo wskazania, że złożyła reklamację na poczcie, to jednak w żaden sposób tego nie wykazała (nie przedstawiła np. kopii pisma reklamacyjnego).
Nie doszło tym samym ani do podważenia, że przesyłka z zawiadomieniem o terminie rozprawy została Skarżącej doręczona w trybie fikcji prawnej doręczenia z dniem 23 grudnia 2024 r. (pierwsze awizo z dnia 9 grudnia 2024 r., a drugie z dnia 17 grudnia 2024 r.), ani do podważenia okoliczności, że wniosek z dnia 24 lutego 2025 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 16 stycznia 2025 r. był spóźniony (a termin do jego złożenia nie został przywrócony - sprawa objęta sygn. akt I FZ 111/25).
4.3. W świetle art. 141 § 3 P.p.s.a. odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanie tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji w okolicznościach niniejszej sprawy było prawidłowe.
Natomiast w kontekście argumentacji zażalenia nawiązującej do zasad konstytucyjnych, wyjaśnić wypadało, że wyrażona w art. 45 ust. 1 Konstytucji zasada prawa do sądu nie ma charakteru absolutnego. Jej realizacja uzależniona jest bowiem od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych, fiskalnych i materialnych), w tym między innymi terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, czy sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników. Wszystkie te wymogi służą zaś pełnej realizacji wskazanej gwarancji konstytucyjnej, a ich dokonanie zależy od/należy do strony postępowania.
W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzonych powyżej nie można było uznać, aby do naruszenia tej zasady doszło.
Natomiast jeśli potwierdzą się w trybie reklamacyjnym wątpliwości Skarżącej co do doręczenia zawiadomienia o rozprawie, to będzie ona mogła rozważyć możliwość złożenia skargi o wznowienie postępowania z powodu nieważności (art. 271 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie jednak do art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
4.4. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.