I FZ 109/15Odmowa prawa pomocy nie wykazano trudnej sytuacji materialnej 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie I. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, które oddaliło wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek do przyznania prawa pomocy, wskazując na dochody jego żony, możliwość uzyskania wsparcia od rodziny oraz fakt, że skarżący w przeszłości prowadził działalność gospodarczą i powinien był poczynić oszczędności. Sąd podkreślił również, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków, wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie jest zwalniany przez rozdzielność majątkową ani separację faktyczną. WSA wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej jego żony i syna, co skarżący częściowo zignorował. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. NSA wskazał, że skarżący nie wykonał w całości zobowiązań wynikających z wezwania sądu na podstawie art. 255 P.p.s.a., uchylając się od podania informacji dotyczących sytuacji syna i sposobu nabycia przez niego domu, w którym mieszka skarżący. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał rzetelnie swojej trudnej sytuacji materialnej, a dołączone oświadczenia żony i syna o braku pomocy nie mają znaczenia prawnego wobec obowiązków wynikających z prawa rodzinnego i cywilnego (art. 897 KC). NSA stwierdził, że skarżący nie udowodnił, iż obiektywnie niemożliwe jest poniesienie przez niego kosztów postępowania, co uzasadniało oddalenie zażalenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy, w szczególności ciężaru dowodu, obowiązku współpracy z sądem oraz uwzględniania możliwości uzyskania pomocy od osób bliskich.
Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego rodziny, ale stanowi ugruntowanie ogólnych zasad przyznawania prawa pomocy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skarżący wykazał spełnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, biorąc pod uwagę jego sytuację materialną, dochody rodziny oraz możliwość uzyskania pomocy od osób bliskich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
Skarżący nie wykonał w całości wezwań sądu do przedstawienia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał obiektywnej niemożności poniesienia kosztów sądowych, uwzględniając dochody żony oraz możliwość uzyskania pomocy od syna na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Kodeksu cywilnego.
Czy obowiązek wzajemnej pomocy małżonków (art. 23 KRO) lub obowiązek obdarowanego do dostarczenia środków darczyńcy w niedostatku (art. 897 KC) może stanowić podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy osobie fizycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązki te mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy, jeśli wnioskodawca ma możliwość uzyskania środków od osób zobowiązanych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem, a wnioskodawca powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów ani samodzielnie, ani przy pomocy osób bliskich, w tym tych zobowiązanych z mocy prawa (np. małżonka, syna w przypadku darowizny). Dołączone oświadczenia o braku pomocy nie modyfikują tych obowiązków.
Czy sąd może żądać od wnioskodawcy o prawo pomocy dodatkowych oświadczeń lub dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej, w tym osób trzecich (np. syna)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest uprawniony do żądania takich dokumentów, jeśli oświadczenia wnioskodawcy budzą wątpliwości (art. 255 P.p.s.a.).
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji zasadnie wezwał do przedstawienia dokumentów dotyczących żony i syna skarżącego, uznając, że tworzą oni z nim wspólne gospodarstwo domowe lub mają obowiązek udzielić mu pomocy. Uchylenie się od wykonania takiego wezwania obciąża wnioskodawcę.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (7)
Główne
P.p.s.a. art. 246 § § 1 pkt 1 lub 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej, wskazując, że ciężar dowodu spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy.
P.p.s.a. art. 255
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia sądowi żądanie od wnioskodawcy o prawo pomocy złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej, dochodów lub stanu rodzinnego, jeśli złożone oświadczenia budzą wątpliwości.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.
P.p.s.a. art. 197 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.
Pomocnicze
K.r.o. art. 23
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków, który obejmuje również pomoc w ponoszeniu kosztów postępowań sądowych, nie jest zwalniany przez istnienie rozdzielności majątkowej ani pozostawanie w separacji faktycznej.
k.c. art. 897 § zd. 1
Kodeks cywilny
Jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków utrzymania lub do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.
P.p.s.a. art. 199
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasady ponoszenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. • Sąd ma prawo żądać dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, jeśli złożone oświadczenia budzą wątpliwości. • Obowiązki wynikające z prawa rodzinnego i cywilnego (wzajemna pomoc małżonków, obowiązek obdarowanego) mogą wpływać na ocenę możliwości poniesienia kosztów przez wnioskodawcę. • Uchylenie się od wykonania wezwania sądu do przedstawienia dokumentów obciąża wnioskodawcę.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie może zmusić żony/syna do przekazania pieniędzy na koszty sądowe. • Rozdzielność majątkowa lub separacja faktyczna zwalnia z obowiązku pomocy małżonka. • Obowiązek alimentacyjny nie obejmuje wspierania rodziców w postępowaniach sądowych. • Darowizna domu synowi przed postępowaniem podatkowym nie rodzi obowiązku pokrywania wydatków darczyńcy.
Godne uwagi sformułowania
ciężar wykazania spełniania ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy • z obowiązku małżonków do wzajemnej pomocy, który również obejmuje pomoc związaną z obowiązkiem ponoszenia przez drugiego małżonka kosztów związanych z prowadzeniem postępowań sądowych, nie zwalnia nawet istnienie rozdzielności majątkowej ani pozostawanie w separacji faktycznej • wnioskodawca powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach aż do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i swojej rodziny • Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe • uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uniemożliwia przeprowadzenie oceny jego stanu majątkowego w taki sposób, by można było jednoznacznie stwierdzić, że sytuacja, w której strona się znalazła, wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a., co z kolei należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy • dołączone do zażalenia oświadczenia żony i syna skarżącego nie mają znaczenia prawnego, a przede wszystkim nie mogą skutecznie modyfikować obowiązków tych osób wynikających z prawa rodzinnego i opiekuńczego
Skład orzekający
Grażyna Jarmasz
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy, w szczególności ciężaru dowodu, obowiązku współpracy z sądem oraz uwzględniania możliwości uzyskania pomocy od osób bliskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego rodziny, ale stanowi ugruntowanie ogólnych zasad przyznawania prawa pomocy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy podchodzą do wniosków o prawo pomocy, podkreślając obowiązek współpracy z sądem i uwzględnianie wsparcia ze strony rodziny, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy pomoc rodziny to obowiązek, czy dobra wola? Sąd rozstrzyga o prawie do sądu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.